Την αναθεωρημένη κατανομή υδατικών αποθεμάτων ανά περιοχή και χρήση για το έτος 2026 ενέκρινε χθες το Υπουργικό Συμβούλιο. Η νέα κυβερνητική στρατηγική εισάγει για πρώτη φορά έναν τριετή προγραμματισμό, ο οποίος αποσκοπεί στη διασφάλιση της υδατικής επάρκειας, τη διατήρηση ασφαλών αποθεμάτων ασφαλείας στα φράγματα και τη θωράκιση της Κύπρου από τις έντονες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Παρά τη μερική βελτίωση που καταγράφηκε στα φράγματα λόγω των βροχοπτώσεων κατά τους πρώτους μήνες του έτους, τα επικαιροποιημένα υδρολογικά δεδομένα επιβάλλουν μια ιδιαίτερα συνετή και συντηρητική διαχείριση. Για τον λόγο αυτό, η νέα κατανομή σχεδιάστηκε με βάση το δυσμενέστερο σενάριο ως προς τις μελλοντικές καιρικές συνθήκες, ώστε να αποφευχθούν αιφνίδιες και ανεξέλεγκτες περικοπές στο μέλλον.
Αναγνωρίζοντας τις πιέσεις που δέχεται ο πρωτογενής τομέας, η κυβέρνηση αποφάσισε την πρόσθετη παραχώρηση 3,5 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων (κ.μ.) νερού για σκοπούς άρδευσης. Η κατανομή της επιπλέον αυτής ποσότητας ορίζεται ως εξής:
• 2 εκατομμύρια κ.μ. για το Μεγάλο Αρδευτικό Έργο Πάφου.
• 1,5 εκατομμύριο κ.μ. για το Ενιαίο Σχέδιο Νοτίου Αγωγού (ΕΣΝΑ).
Όπως ξεκαθαρίζεται στην απόφαση, οι επιπρόσθετες αυτές ποσότητες θα διατεθούν αποκλειστικά σε επαγγελματίες γεωργούς, με απόλυτη προτεραιότητα στις μόνιμες καλλιέργειες και πάντοτε εντός των αυστηρών ορίων που επιτρέπει το υδατικό ισοζύγιο. Ειδικά για την περίπτωση της Πάφου, η χαλάρωση αυτή τελεί υπό την προϋπόθεση συγκεκριμένων δεσμεύσεων που ανέλαβε ο ΕΟΑ Πάφου για τη συγκράτηση της ζήτησης ύδρευσης και τη μείωση των απωλειών στο δίκτυο.
Με βάση τα νέα δεδομένα, οι συνολικές ποσότητες νερού για το 2026 διαμορφώνονται στα 121,7 εκατομμύρια κ.μ. για την ύδρευση και στα 41,2 εκατομμύρια κ.μ. για την άρδευση, εκ των οποίων τα 18,8 εκατ. κ.μ. προέρχονται από φράγματα/ γεωτρήσεις και τα 22,4 εκατ. κ.μ. από ανακτημένο νερό.
Παρά τον φιλόδοξο σχεδιασμό της κυβέρνησης, ο οποίος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη λειτουργία των υποδομών εναλλακτικών πηγών νερού, στο παρασκήνιο της απόφασης αναδεικνύονται σοβαρά προσκόμματα. Καταγράφεται σημαντική καθυστέρηση στην υλοποίηση συγκεκριμένων μονάδων αφαλάτωσης που είχαν αποφασιστεί, γεγονός που προκαλεί αβεβαιότητα και αναγκάζει τους τεχνοκράτες να αναπροσαρμόζουν τα πλάνα τους.
Χαρακτηριστικότερη είναι η περίπτωση της κινητής μονάδας αφαλάτωσης Μαζωτού. Η συνεισφορά της εν λόγω μονάδας δυναμικότητας 40.000κ.μ. νερού ημερησίως τον Ιανουάριο 2027, έχει μετατεθεί χρονικά για άγνωστο ορίζοντα, καθώς εκκρεμεί δικαστική διαδικασία μετά από προσφυγή του κοινοτικού συμβουλίου Μαζωτού, δημιουργώντας πραγματικό κίνδυνο για το υδατικό ισοζύγιο.
Παράλληλα, εκτός του τρέχοντος σχεδιασμού έμεινε και η πλωτή μονάδα αφαλάτωσης Γερμασόγειας δυναμικότητας 20.000κ.μ. με αρχικό χρονικό ορίζοντα υλοποίησης και πάλι τον Ιανουάριο 2027, καθώς οι σχετικές διαπραγματεύσεις δεν τελεσφόρησαν, οδηγώντας την κυβέρνηση στην απόφαση να προκηρύξει νέο, ανοικτό διαγωνισμό.
Για να καλυφθούν τα κενά αυτά, το υπουργείο Γεωργίας επιστρατεύει τη συνέχιση της λειτουργίας της κινητής μονάδας αφαλάτωσης στη Μονή δυναμικότητας 15.000κ.μ. την ημέρα μέχρι το 2029, ενώ το Υπουργικό Συμβούλιο υπογράμμισε την κατεπείγουσα ανάγκη να γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες από τα εμπλεκόμενα μέρη για την άρση των προβλημάτων στον Μαζωτό.
Σχέδιο δράσης από το Υπουργείο
Η υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, τόνισε ότι η διαχείριση δεν σημαίνει «επιστροφή στην κανονικότητα», αλλά προσαρμογή σε μια επισφαλή πραγματικότητα. Το Υπουργείο συνεχίζει την εφαρμογή ενός πλαισίου που περιλαμβάνει:
• Μείωση των απωλειών στα δίκτυα ύδρευσης με κονδύλια προς τους ΕΟΑ.
• Μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του ανακτημένου νερού για σκοπούς άρδευσης.
• Δράσεις εξοικονόμησης, όπως η παγκύπρια δωρεάν διανομή ακροφυσίων ροής σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στόχος είναι η θωράκιση της χώρας απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η διασφάλιση ότι οι υδατικοί πόροι θα καλύπτουν με ασφάλεια τις ανάγκες των πολιτών και της αγροτικής παραγωγής.
Αναγκαία η διατήρηση αποθεμάτων στο 35%
Το Υπουργικό Συμβούλιο, στις 22 Ιανουαρίου 2026, ενέκρινε την κατανομή των αποθεμάτων νερού για το έτος 2026, στη βάση της εισήγησης της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ), με συνολικές ποσότητες 103,4 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων για ύδρευση και 22,2 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων για άρδευση.
Οι αυξημένες βροχοπτώσεις κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Απριλίου 2026 οδήγησαν σε μερική βελτίωση της υδατικής εικόνας, με τα συνολικά αποθέματα στα φράγματα να ανέρχονται σε 111,2 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, δηλαδή σε πληρότητα της τάξης του 38,2% στις 22 Απριλίου 2026.
Η ιστορική εμπειρία καταδεικνύει έντονη κυκλικότητα των εισροών, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διατήρηση αποθεμάτων ασφαλείας, τουλάχιστον στο επίπεδο του 35% της πληρότητας των επιμέρους φραγμάτων. Δεδομένου ότι, τα συνολικά αποθέματα στις 22 Απριλίου 2026 υπολείπονταν του κρίσιμου αυτού ορίου, οποιαδήποτε περαιτέρω μείωσή τους θα αύξανε ουσιωδώς τον κίνδυνο λειψυδρίας για τα έτη 2027 και 2028.
Υπό το φως των πιο πάνω δεδομένων, η ΣΕΔΥ συνεδρίασε εκ νέου στις 24 Απριλίου 2026, κατά την οποία εξετάστηκαν τα επικαιροποιημένα στοιχεία εισροών, αποθεμάτων και καταναλώσεων, καθώς και οι εισηγήσεις του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων. Η ΣΕΔΥ υιοθέτησε, κατά πλειοψηφία, τις εισηγήσεις του TAY για την εφαρμογή αναθεωρημένου Σεναρίου Κατανομής Αποθεμάτων Νερού για το έτος 2026.
Οι εκπρόσωποι των αγροτικών οργανώσεων διαφώνησαν, εκφράζοντας τη θέση ότι οι προτεινόμενες ποσότητες νερού για άρδευση παραμένουν περιορισμένες. Συγκεκριμένα, υιοθετήθηκε η πρόνοια για διάθεση συνολικής ποσότητας 121,7 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων για σκοπούς ύδρευσης, εκ των οποίων 91,1 εκατομμύρια κυβικά μέτρα προέρχονται από μονάδες αφαλάτωσης, 24,4 εκατομμύρια κυβικά μέτρα από φράγματα και 5,7 εκατομμύρια κυβικά μέτρά από γεωτρήσεις ύδρευσης.
Αντίστοιχα, για σκοπούς άρδευσης προβλέπεται η παραχώρηση συνολικής ποσότητας 15,3 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων από φράγματα και γεωτρήσεις άρδευσης, καθώς επίσης και 19,0 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων από ανακτημένο νερό.
Σημειώνεται ότι το αναθεωρημένο Σενάριο Κατανομής Αποθεμάτων Νερού, το οποίο υιοθετήθηκε από τη ΣΕΔΥ, βασιζόταν, μεταξύ άλλων, στην παραγωγή αφαλατωμένου νερού από την πλωτή μονάδα αφαλάτωσης Γερμασόγειας και την κινητή μονάδα αφαλάτωσης Μαζωτού.
Δεδομένου ότι, η βρόχινη περίοδος συνεχίστηκε μέχρι και τα τέλη Μαΐου, με αποτέλεσμα τη συνεχιζόμενη ενίσχυση των εισροών νερού στα φράγματα και λαμβάνοντας υπόψη την έντονη και δικαιολογημένη αντίδραση τόσο των αγροτικών οργανώσεων, όσο και οργανωμένων γεωργών διαφόρων κλάδων για την περιορισμένη ποσότητα νερού που προτάθηκε να τους παραχωρηθεί, το υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος (ΥΓΑΑΠ) ζήτησε από το ΤΑΥ να επανεξέτασει το Σενάριο Κατανομής Αποθεμάτων Νερού για το έτος 2026.
Σύμφωνα με το εναλλακτικό Σενάριο, για σκοπούς άρδευσης παραχωρείται συνολική ποσότητα 18,8 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων από φράγματα και γεωτρήσεις άρδευσης (σε σύγκριση με 15,3 εκατομμύρια κυβικά μέτρα που είχαν εγκριθεί τον Ιανουάριο 2026 και 22,4 εκατομμύρια κυβικά μέτρα που είχαν καταναλωθεί το 2025), καθώς επίσης και 22,4 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων από ανακτημένο νερό (ίση ποσότητα με αυτή που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο 2026 και σε σχέση με 21,7 εκατομμύρια κυβικά μέτρα που είχαν καταναλωθεί το 2025).
Η αύξηση στη συνολική ποσότητα νερού που παραχωρείται για άρδευση αφορά 2,0 εκατομμύρια κυβικά μέτρα για το Μεγάλο Αρδευτικό έργο Πάφου και 1,5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα για το ΕΣΝΑ, μόνο για επαγγελματίες γεωργούς, κατά προτεραιότητα σε μόνιμες καλλιέργειες.
