«Το πρόβλημα της έμφυλης βίας είναι πολύ μεγαλύτερο απ’ ότι πιστεύαμε», δήλωσε ο Αρχηγός της Αστυνομίας, Θεμιστός Αρναούτης, ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών, η οποία συνεδρίασε εκτάκτως το πρωί της Δευτέρας (06/07), με αφορμή την απόπειρα γυναικοκτονίας που σημειώθηκε πριν από μια εβδομάδα στη Λεμεσό.
Το εύρος του προβλήματος αποτυπώνεται και μέσα από τους αριθμούς που παρουσίασε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας: Από το 2021 μέχρι το 2026 καταγράφηκαν 18.409 καταγγελίες για βία στην οικογένεια και μόλις 3.674 συλλήψεις, 2.858 διατάγματα αποκλεισμού θυτών και 373 δικαστικά διατάγματα. Σε παρατήρηση του πρόεδρου της Επιτροπής, Χρίστου Χριστοφίδη ότι μόλις το ένα έκτο των δραστών συλλαμβάνεται, ο κ. Αρναούτης απάντησε πως «σε κάποια περιστατικά δεν χρειάζονται συλλήψεις».
Σε σχέση με την εφαρμογή άμεσης βοήθειας των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας «ΕΛΠΙΣ», ο Αρχηγός σημείωσε ότι υπάρχουν εγγεγραμμένοι 457 χρήστες, ενώ έγιναν 27 καταγγελίες, μέχρι στιγμής. Σε σχέση με τις γυναικοκτονίες τα τελευταία έξι χρόνια, παρέθεσε τα εξής στοιχεία:
- 2020: 5 θύματα με 3 καταδίκες
- 2021: 5 θύματα με 4 καταδίκες
- 2022: 2 θύματα με 2 καταδίκες
- 2023: 1 θύμα με τον δράστη να καταζητείται
- 2024: 1 θύμα με την υπόθεση να βρίσκεται υπό διερεύνηση
- 2025: 3 θύματα με τις υποθέσεις να βρίσκονται υπό διερεύνηση
Από την πλευρά της, η υπεύθυνη της υποδιεύθυνσης Ευάλωτων Προσώπων της Αστυνομίας, Ελένη Νικολάου, σημείωσε ότι κάθε χρόνο η Αστυνομία λαμβάνει περίπου 3,000 καταγγελίες για βία στην οικογένεια. Για το 45% των υποθέσεων σχηματίζεται ποινικός φάκελος, ενώ το 75% αυτών καταχωρείται ενώπιον Δικαστηρίου».
Η διευθύντρια των ΥΚΕ, Μαρία Κυρατζιή, παρέθεσε στοιχεία που αφορούν το Σπίτι της Γυναίκας, σημειώνοντας ότι το 2022 οδηγήθηκαν σε αυτό 277 θύματα, 237 το 2023 και 236 το 2024. Διευκρίνισε, μάλιστα, ότι το Σπίτι της Γυναίκας λειτουργεί από το 2020 στη Λευκωσία και γίνονται προσπάθειες επέκτασής του. Σε άλλο σημείο των δηλώσεών της, σημείωσε ότι υπάρχει αύξηση στις καταγγελίες που λαμβάνουν οι Υπηρεσίες.
Η επιστημονική διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ, Άνδρη Ανδρονίκου, είπε πως καταγράφονται πέραν των 3.000 χιλιάδων υποθέσεων ενδοιοικογενειακής βίας το χρόνο. Όπως σημείωσε, το 2025 καταγράφηκαν 110 κλήσεις για ενδοοικογενειακή βία μέσω της γραμμής βοήθειας και 20 επιπλέον αιτήματα μέσω sms, livechat και κεντρικό email. Παράλληλα, η συμβουλευτική υπηρεσία υποστηρίζει επτά γυναίκες θύματα κάθε μήνα. Η χρονιά, όπως είπε, έκλεισε με 374 περιπτώσεις, ενώ οι χώροι φιλοξενίας φροντίζουν κάθε μήνα, περίπου 64 θύματα – 30 γυναίκες και 34 παιδιά. Η κ. Ανδρονίκου έψεξε ακόμη το γεγονός ότι η Κύπρος είναι η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το Δικαστήριο ζητά από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας να εξεύρει στέγη για τον δράστη, προτού εκδώσει το διάταγμα απομάκρυνσής του.
Δεν γίνονται ψυχομετρικά τεστ για κατοχή οπλισμού από αστυνομικούς
Αίσθηση προκάλεσε, πάντως, η αναφορά του Αρχηγού, με αφορμή το πρόσφατο έγκλημα στη Λεμεσό, ότι δεν γίνονται ψυχομετρικά τεστ για την κατοχή οπλισμού από αστυνομικούς, παρά μόνο για την ένταξή τους στο Σώμα. Ο κ. Αρναούτης διαχώρισε την θέση του από την εν λόγω πρακτική, λέγοντας πως έπρεπε να γίνονται. Ξεκαθάρισε ότι η Αστυνομία δεν διστάζει να αφαιρέσει το όπλο, είτε κυνηγετικό είτε άλλο, εκεί και όπου υπάρχουν καταγγελίες βίας, επισημαίνοντας ότι υπήρξαν περιπτώσεις όπου αφαίρεσαν ακόμα και αυτόβουλα οπλισμό.
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής, σε δική του παρέμβαση, γνωστοποίησε πως πρόθεση του Υπουργείου είναι σε συνεργασία με την αστυνομία να τροποποιηθούν οι διατάξεις του νόμου για να γίνονται ψυχομετρικά τεστ κάθε τρία χρόνια σε αστυνομικούς που κατέχουν όπλα. «Πρόθεση είναι να τα φέρουμε το συντομότερο γιατί θεωρούμε ότι το ζήτημα είναι πάρα πολύ σοβαρό» και πρέπει να υπάρχει σωστή πρόληψη, σημείωσε.
Εξέφρασε τη θέση ότι από νομοθετικής πλευράς η Κύπρος βρίσκεται σε πολύ καλό επίπεδο, ωστόσο, παραδέχτηκε ότι πρέπει να βελτιωθούν οι μηχανισμοί πρόληψης. «Θα επικεντρωθούμε, σε συνεργασία με την Αστυνομία, στο να ανταποκρινόμαστε στον ελάχιστο χρόνο από τη στιγμή που λαμβάνουμε μια καταγγελία».
Την ίδια ώρα ο Υπουργός σημείωσε ότι προτεραιότητα αποτελεί η εκδίκαση των υποθέσεων και η επιβολή ποινών, σημειώνοντας ότι για το θέμα αυτό θα επικοινωνήσει τόσο με τη Νομική Υπηρεσία όσο και την εκτελεστική εξουσία. Σε σχέση με τη διαρροή βίντεο από τη σκηνή του εγκλήματος στη Λεμεσό, ο κ. Φυτιρής ανέφερε πως δόθηκαν οδηγίες για διερεύνηση και πως «τέτοια περιστατικά πρέπει να ποινικοποιούνται».
Ο Υπουργός ανέφερε ακόμη ότι η Κύπρος διαθέτει ήδη νομοθετικό πλαίσιο υψηλού επιπέδου, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι απαιτούνται ορισμένες τροποποιήσεις με βάση τις παρατηρήσεις της GREVIO. Παράλληλα, είπε ότι το Υπουργείο, σε συνεργασία με την Αστυνομία και τις άλλες αρμόδιες υπηρεσίες, θα επικεντρωθεί στην ανταπόκριση «στον ελάχιστο χρόνο» με κατάλληλα εκπαιδευμένους λειτουργούς, ενώ ένα ακόμη βασικό ζήτημα αποτελεί η ενημέρωση των πολιτών.
Καταληκτικά, ο υπουργός Δικαιοσύνης δεσμεύτηκε να εξετάσει το ζήτημα δημιουργίας βάσης δεδομένων για συντονισμό το συντομότερο. Η εκπρόσωπος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Αλεξία Κουντουρή, ανέφερε ότι μετά το διπλό φονικό στους Εργάτες το 2021 αποφασίστηκε να γίνει μια βάση δεδομένων για συντονισμό, κάτι το οποίο εκκρεμεί πέντε χρόνια μετά. Ο κ. Φυτιρής ανέφερε χαρακτηριστικά «πως δεν υπάρχει δικαιολογία, υπόσχομαι να δω το θέμα το συντομότερο. Στο δημόσιο, μπορούν να γίνουν πράγματα σύντομα, όταν υπάρχει θέληση».
Νέο ραντεβού τον Σεπτέμβρη
Σημειώνεται ότι η επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάων θα συνεδριάσει εκ νέου περί τα τέλη Αυγούστου αρχές Σεπτεμβρίου για επαναξιολόγηση της κατάστασης και των ενεργειών που γίνονται για το θέμα.Ο πρόεδρος της Επιτροπής Χρίστος Χριστοφίδης, δήλωσε, μεταξύ άλλων ότι η συζήτηση δεν αποσκοπεί στην απόδοση ποινικών ευθυνών για συγκεκριμένες υποθέσεις. «Αυτό είναι έργο της Δικαιοσύνης. Αποσκοπεί, όμως, στο να εξετάσουμε κατά πόσο το κράτος διαθέτει τους μηχανισμούς ώστε να προλαμβάνει τη βία πριν αυτή οδηγήσει στην απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής.Γιατί κάθε απόπειρα γυναικοκτονίας γεννά ένα κρίσιμο ερώτημα: Θα μπορούσε η Πολιτεία να είχε παρέμβει νωρίτερα; Ίσως, όμως, το ακόμη σημαντικότερο ερώτημα είναι το εξής: Πώς οργανώνουμε ένα κράτος που να μπορεί να αναγνωρίζει εγκαίρως ότι μια γυναίκα βρίσκεται σε θανάσιμο κίνδυνο; Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της πρόληψης. Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κυρώσει, είναι απολύτως σαφής. Η υποχρέωση του κράτους δεν αρχίζει όταν διαπράττεται το έγκλημα. Αρχίζει πολύ νωρίτερα».
