Αφθώδης πυρετός: Η Κομισιόν συστήνει κήρυξη κρουσμάτων σε Αυγόρου και Πεντάκωμο – Στον διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών η τελική απόφαση

Εντός των επόμενων ημερών, ενδεχομένως και σήμερα με βάση τις γνωμοδοτήσεις από το αρμόδιο Σώμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναμένεται η απόφαση από τον διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Χριστόδουλο Πίπη, σχετικά με τη δυνατότητα διατήρησης των θετικών κρουσμάτων με παραδοσιακές φυλές προβάτων και βοοειδών, αλλά και τις τρεις εκμεταλλεύσεις σε Πεντάκωμο, Αλεθρικό και Αυγόρου, οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί από την αρμόδια Αρχή ως ύποπτες.

Η συνάντηση της Μόνιμης Επιτροπής Φυτών, Ζώων, Τροφίμων και Ζωοτροφών (PAFF) πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Κτηνιατρικής Ομάδας Έκτακτης Ανάγκης (EUVET) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από τις ύποπτες εκτροφές σε Αυγόρου και Πεντάκωμο.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, ημερ. 10-13 Αυγούστου, οι εμπειρογνώμονες της Κομισιόν συνιστούν όπως οι δύο συγκεκριμένες μονάδες αιγοπροβάτων δηλωθούν επίσημα ως εστίες αφθώδους πυρετού και τύχουν διαχείρισης βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Πλέον, η τελική απόφαση θα ληφθεί από τον διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.

Τα πρώτα ύποπτα στοιχεία στις δύο εκτροφές καταγράφηκαν στα μέσα Ιουλίου 2026 και ακολούθησε σειρά εργαστηριακών εξετάσεων:

>> Εκτροφή Αυγόρου: Τα πρώτα δείγματα ορού αίματος λήφθηκαν στις 16 Ιουλίου, όπου από τα 50 ζώα που εξετάστηκαν με τη μέθοδο ELISA NSP, τα 33 βρέθηκαν οροθετικά (ποσοστό 66%). Σε επαναληπτικό έλεγχο στις 21 Ιουλίου, το ποσοστό οροθετικότητας διαμορφώθηκε στο 49% (129 θετικά σε 263 δείγματα).

>> Εκτροφή Πεντακώμου: Αντίστοιχα, στην πρώτη δειγματοληψία στις 16 Ιουλίου, καταγράφηκε επίσης οροθετικότητα 66% (33 θετικά στα 50 ζώα). Στον επανέλεγχο στις 22 και 23 Ιουλίου, το ποσοστό θετικών δειγμάτων ανήλθε στο 74%.

Παρά το γεγονός ότι οι μοριακοί έλεγχοι (rt RT-PCR) σε επιχρίσματα που λήφθηκαν στις 18, 21, 22 και 23 Ιουλίου ήταν αρνητικοί, καθώς και το ότι δεν παρατηρήθηκαν εμφανή κλινικά συμπτώματα ή άμεσος επιδημιολογικός σύνδεσμος, η Κομισιόν υπογραμμίζει πως τα αποτελέσματα οροθετικότητας επιβεβαιώνουν ότι τα κοπάδια είχαν εκτεθεί ή διέρχονταν μόλυνση από τον ιό.

Όπως επισημαίνει η EUVET, στα αιγοπρόβατα η νόσος μπορεί να εξαπλωθεί χωρίς να προκαλέσει εμφανή κλινικά συμπτώματα, ενώ η απουσία επιδημιολογικού συνδέσμου δεν αποκλείει την ύπαρξη επαφής ή εισαγωγής του ιού. Στις παρατηρήσεις της, η αρμόδια Επιτροπή κτηνιάτρων της Κομισιόν εκφράζει τις ευχαριστίες της σε όλους τους Κύπριους συναδέλφους, σημειώνοντας πως το κλίμα συνεργασίας κατά τη διάρκεια των διαδικτυακών συναντήσεων ήταν εξαιρετική και ότι τους παρείχαν όλη την απαραίτητη υποστήριξη και βοήθεια.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες είχαν αρχικά αποφύγει την άμεση ανακήρυξη εστίας, προσφεύγοντας στη γνωμοδότηση της ευρωπαϊκής ομάδας. Εντός των επόμενων ημερών αναμένεται η οριστική απόφαση του διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών σχετικά με τη διαχείριση των τριών εκμεταλλεύσεων (Πεντάκωμο, Αυγόρου και Αλεθρικό), καθώς και για τη δυνατότητα διατήρησης θετικών κρουσμάτων παραδοσιακών φυλών προβάτων και βοοειδών.

Την ίδια ώρα, η επιδημιολογική εικόνα στην υπόλοιπη χώρα παρουσιάζει σημεία σταθεροποίησης, επιτρέποντας τη σταδιακή μετάβαση σε φάση χαλάρωσης των περιοριστικών μέτρων. Με το έκτο Διάταγμα που εκδόθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου, επιτρέπεται πλέον η ελεύθερη βόσκηση εκτός των επηρεαζόμενων ζωνών, ενώ παρέχεται η δυνατότητα μετακίνησης ζώων για σκοπούς ανασύστασης των μονάδων υπό αυστηρή κτηνιατρική εποπτεία.

Εν αναμονή της απόφασης του διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών για τα ύποπτα κρούσματα, μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί μολυσμένες 121 μονάδες. Το τελευταίο καταγραμμένο κρούσμα εντοπίστηκε στο Μάμμαρι στις 9/6/2026. Συγκεκριμένα, οι μολυσμένες μονάδες κατανέμονται:

• 14 μονάδες βοοειδών, από τις οποίες η μια ήταν παράνομη (9 μονάδες στη Λάρνακα και 5 μονάδες στη Λευκωσία).

• 104 μονάδες αιγοπροβάτων (73 μονάδες στη Λάρνακα εκ των οποίων η μία παράνομη και 30 μονάδες στη Λευκωσία, 1 στην Λεμεσό).

• 3 χοιροτροφικές μονάδες στη δυτική Λευκωσία.

Από τις 121 μονάδες οι 31 είναι πολύ μικρές μονάδες με κάτω των 50 ζώων, οι 4 είναι ζωεμπορικές (εκ των όποιων η μία πάχυνσης). Οι αριθμοί των μολυσμένων ζώων αναλογούν στο 11,5 % του συνολικού αριθμού ενήλικων αιγοπροβάτων (4,5% των μονάδων), 3,5% του συνολικού αριθμού των βοοειδών (3,5% των μονάδων) και περίπου στο 7,8% του συνολικού αριθμού των χοίρων (5,4% των μονάδων).

Συνολικά μέχρι στιγμής έχουν θανατωθεί 80.133 ζώα (52.632 αιγοπρόβατα, 3.018 βοοειδή και 24.483 χοίροι).

Μέχρι στιγμής είχαν εξαιρεθεί από τη θανάτωση 438 ζώα. Η μονάδα με τα 405 παχύουρα στη Δρομολαξιά και η μονάδα της ντόπιας φυλής 33 βοοειδών πάλι στη Δρομολαξιά.

Μέσα Οκτωβρίου ολοκληρώνεται η επιδημιολογική επιτήρηση

Παράλληλα, συνεχίζεται η παγκύπρια επιδημιολογική επιτήρηση που ξεκίνησε στις 18 Ιουνίου και αναμένεται να ολοκληρωθεί στα μέσα Οκτωβρίου, ενώ η διαδικασία των αποζημιώσεων προς τους κτηνοτρόφους προχωρά, έχοντας ήδη ξεπεράσει τα €17,5 εκατ.

Ο Τομέας Υγείας και Ευημερίας των Ζώων έχει προβεί στον καθορισμό του δείγματος για τη διεξαγωγή της παγκύπριας επιδημιολογικής διερεύνησης για τον αφθώδη πυρετό και απέστειλε σε κάθε επαρχία ξεχωριστά το μέρος του δείγματος που αφορά στις εκμεταλλεύσεις που εμπίπτουν στον τομέα ευθύνης της κάθε μιας.

Σημειώνεται περαιτέρω πως για λόγους βιοασφάλειας θα αποφευχθεί η δειγματοληψία χοιροστασίων. Αυτό θα γίνεται μόνον εάν και εφόσον κάποιο χοιροστάσιο βρεθεί να εμπίπτει στη ζώνη των 3χλμ από κάποιο νέο κρούσμα και λαμβάνοντας αυστηρά όλα τα μέτρα που προβλέπονται από τα πρωτόκολλα.

Οι αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου

Στην έκθεση της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για Ανασυγκρότηση της Κτηνοτροφίας μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού, παρουσιάζεται το σχέδιο στήριξης για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου με ζώα υψηλής γενετικής αξίας, ώστε οι κτηνοτρόφοι που επιθυμούν να επαναδραστηριοποιηθούν, να μπορούν να το πράξουν με καλύτερες παραγωγικές προϋποθέσεις. Το σχέδιο, αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού προς υλοποίηση για τη στήριξη του κλάδου.

Στην έκθεση σημειώνεται ότι η εκδήλωση του αφθώδους πυρετού ανέδειξε με σαφήνεια τις αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου. Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού μονάδων και ζώων σε περιορισμένο χώρο, ιδιαίτερα στις πυκνοδομημένες κτηνοτροφικές περιοχές, αποτέλεσε βασικό παράγοντα επιτάχυνσης της μετάδοσης του ιού. Κρούσματα καταγράφηκαν σε επτά περιοχές της χώρας, από τις οποίες οι πέντε ήταν οργανωμένες και ιδιαίτερα πυκνές κτηνοτροφικές περιοχές. Παράλληλα, το 84% των μονάδων που προσβλήθηκαν βρισκόταν εντός κτηνοτροφικών περιοχών.

Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν την άμεση σχέση μεταξύ της χωρικής υπερσυγκέντρωσης και της ταχύτητας διασποράς του νοσήματος. Η υψηλή πυκνότητα ζώων και εκμεταλλεύσεων, σε συνδυασμό με τις κοινές διαδρομές μετακίνησης ανθρώπων, οχημάτων, ζωοτροφών, εξοπλισμού, γάλακτος και αποβλήτων, μετέτρεψε τις περιοχές αυτές σε ενιαίες επιδημιολογικές ζώνες αυξημένου κινδύνου. Η ανεπαρκής περίφραξη, ο αδύναμος έλεγχος εισόδου και εξόδου και η ελλιπής εφαρμογή πρωτοκόλλων καθαρισμού και απολύμανσης ενίσχυσαν περαιτέρω τη διασπορά. Σε συνθήκες υψηλής πυκνότητας, η βιοασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τα μέτρα που εφαρμόζει κάθε μεμονωμένη μονάδα.

Η αποτελεσματικότητά της καθορίζεται από τον συνολικό χωρικό σχεδιασμό, τις αποστάσεις μεταξύ των εκμεταλλεύσεων, τον διαχωρισμό ανά είδος ζώου και παραγωγική λειτουργία, καθώς και τον συλλογικό έλεγχο των μετακινήσεων.