Ο Χαράλαμπος Μερακλής επισημαίνει ότι βρισκόμαστε στα σκαλοπάτια του αυταρχισμού και της ανελεύθερης δημοκρατίας.
Ενώ τη δεκαετία του 1990 η Δύση πανηγύριζε πως η δημοκρατία θα εξαπλωνόταν σε κάθε γωνιά του κόσμου καθώς και για τη νίκη της στον Ψυχρό Πόλεμο, εν τούτοις μετά από μια 30ετία παρατηρούμε τα αντίθετα αποτελέσματα και η ανθρωπότητα βρίσκεται στο τρίτο στάδιο του εκδημοκρατισμού της.
Λόγω του γεγονότος ότι αυτή βρίσκεται περικυκλωμένη από την πολιτική στασιμότητα, την οικονομική αναποτελεσματικότητα, το κοινωνικό χάος και την περικύκλωση από αυταρχικά καθεστώτα που απειλούν εκείνες τις μεταβολές που συντελέστηκαν τις περιόδους 1820 – 1920 και 1945 – 1960.
Σήμερα βιώνουμε διάπλατα τη δράση των αυταρχικών καθεστώτων, τους τυχοδιωκτισμούς, τη βία, τις ξένες επεμβάσεις, την εγχώρια πολιτική πόλωση εξαιτίας της απώλειας του κύρους των δυτικών χωρών με επικεφαλής τις ΗΠΑ, που αντί για φόρους των δημοκρατιών διαδικασιών έγιναν στραγγαλιστές τούτων.
Αυτές τις εξελίξεις τις σκιαγραφεί στο βιβλίο του ο Βούλγαρος συγγραφέας Ivan Krastev, με τίτλο «After Europe», όπως και άλλοι τις εξελίξεις της αντιφιλελεύθερης επανάστασης στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που είναι η κύρια εναλλακτική πολιτική σ’ αυτές τις χώρες ενάντια στον φιλελευθερισμό γιατί οι δυνάμεις που τον επιδίωκαν με την πτώση του φιλοσοβιετικού καθεστώτος στις χώρες τους μετανάστευσαν προς τις δυτικές χώρες όπου προκάλεσαν σημαντικές δημογραφικές και «ταυτοτικές» κρίσεις στις χώρες τους.
Οι λαϊκίστικες στροφές σ’ αυτές τις χώρες ποικίλλουν από χώρα και χώρα όπως και οι πολιτικές τούτων και των κυβερνήσεων που βρίσκονται στην εξουσία, παρά το γεγονός ότι αυτές οι χώρες έλαβαν σημαντική βοήθεια από την ΕΕ για να σταθούν στα πόδια τους, σύμφωνα με τον Πολωνό κοινωνιολόγο Maciej Gdula. Η κοινή πολιτική τους στρέφεται στην ξενοφοβία και τον εθνικισμό και εκφράζεται από τους νέους που ενηλικιώθηκαν μετά την πτώση του κομμουνισμού.
Οι κυβερνώντες σ’ αυτές τις χώρες εμβαθύνουν την πολιτική τους στην πολιτιστική και πολιτική πόλωση που στηρίζεται στο παρανοϊκό στυλ της θεωρίας των συνωμοσιών, σύμφωνα με τον Αμερικανό ιστορικό Richard Hofstadter.
Επίσης, οι κυβερνώντες ανακηρύσσουν τους εαυτούς τους πως είναι η αυθεντική φωνή του έθνους έναντι των εξωτερικών εχθρών και πως εκπροσωπούν τον λαό. Αυτή η ελκυστικότητα και τάση, σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Jan – Weryer Muller, θα πρέπει να τύχει μελέτης μετά την πτώση του κομμουνισμού στην περιοχή.
Η προσφυγική κρίση σ’ αυτές τις χώρες πυροδότησε τον δημογραφικό πανικό, επειδή όπως φαντάζονται και υποστηρίζουν θα εξαφανισθούν οι εθνικοί τους πολιτισμοί και έγιναν το έναυσμα για τον νέο αντιφιλευθερισμό που κυριαρχεί σ’ αυτές τις χώρες.
Όπως υποστηρίζουν, αυτή είναι μια νέα παγκόσμια επανάσταση των μεταναστών που αναζητούν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης στις σημερινές χώρες και κοινωνίες που γίνονται δεκτοί.
Αυτή η μετακίνηση των πληθυσμών στην εποχή της ενοποίησης και παγκοσμιοποίησης καταμαρτυρεί, κατά τον Γάλλο φιλελεύθερο φιλόσοφο Ρέιμον Αρόν, την ανισότητα που υπάρχει και της πάλης μεταξύ των τάξεων. Αυτές οι μετακινήσεις αποτελούν εθνική αιμορραγία και δημιουργούν δημογραφικό πανικό και απειλή της ταυτότητας για αμφότερες τις εμπλεκόμενες χώρες.
Όπως τονίζουν οι Ανατολικοοευρωπαίοι, αισθάνονται ηττημένοι γιατί έμειναν πίσω στην ανάπτυξη και πως παίρνουν εντολές από τις Βρυξέλλες και πως αυτή η επέμβαση προσβάλλει την εθνική τους αξιοπρέπεια.
Αυτή η διαπίστωση οφείλεται στο ότι είναι μικρές χώρες και στο γεγονός διαχρονικά υπήρξαν όμηρες των ιστορικών εξελίξεων που συνέβησαν στις χώρες τους λόγω εξωτερικών επεμβάσεων και γεωπολιτικών αλλαγών.
Οι οποιεσδήποτε εξελίξεις και κοσμοπολίτικες ιδεολογικές αλλαγές δημιούργησαν καχυποψίες, όπως συνέβη επί Καθολικής Εκκλησίας, φιλελευθερισμού και μαρξισμού σε Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακίας, Βαλτικές χώρες και αλλού. Οι αλλαγές που συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια σε ΗΠΑ και Ευρώπη λόγω της χρηματοπιστωτικής και προσφυγικής κρίσης, του Brexit, της αποδέσμευσης των ΗΠΑ από τους συμμάχους τους, η επανεμφάνιση των αυταρχικών καθεστώτων και οι απειλές που δέχονται από αυτά, επαύξησαν τους φόβους για ανασφάλεια και την τάση προς εθνική ανεξαρτησία και κυριαρχία καθώς και την πάλη προς τον αντιφιλελευθερισμό και τις δημοκρατικές αξίες όπως τις προωθεί η ΕΕ.
Με τις αναφερόμενες εξελίξεις η Ευρώπη βρίσκεται ανάμεσα στον διχασμό και την ανελεύθερη δημοκρατία της σύγκρουσης και αποσύνθεσης και γι’ αυτό καλό θα ήταν να αναζητηθούν τρόποι συνοχής και αποδοχής των διιστάμενων απόψεων γιατί ήδη βρισκόμαστε στα σκαλοπάτια του αυταρχισμού και της ανελεύθερης δημοκρατίας.
