Είτε ήταν έγκλημα τιμής, είτε έγκλημα ερωτικού πάθους, ίσως ειδεχθής πράξη εκδίκησης, μπορεί και απόπειρα ληστείας που εξελίχθηκε σε ανθρωποκτονία, πάντως η ουσία ήταν ότι ο Στρόβολος και ο κυπριακός αθλητισμός έχασαν ένα πρωτοπόρο και εμπνευσμένο σκαπανέα σε καιρούς χαλεπούς, στις απαρχές του περασμένου αιώνα.

Το όνομα αυτού Σπύρος Στροβίλιος. Ήταν γνωστός σε όλη την Κύπρο και πολύ αγαπητός στον Στρόβολο, τον τόπο καταγωγής του.

Ο Σπύρος Στροβίλιος έκανε αισθητή τη συμμετοχή του με τις επιδόσεις του κατά την αρχική περίοδο ανάπτυξης του κυπριακού αθλητισμού. Ήταν τότε αθλητής του Γυμναστικού Συλλόγου «Τα Παγκύπρια» (Γ.Σ.Π.) Λευκωσίας, ο οποίος είχε ιδρυθεί το 1894, με προκάτοχό του τον κυπριακό σύλλογο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Τότε μόλις είχαν καθιερωθεί οι παγκύπριοι αγώνες, από το 1896, με σκοπό την επιλογή Κυπρίων αθλητών για να συμπεριληφθούν στην ελληνική ομάδα, που θα έπαιρνε μέρος στην Α’ Ολυμπιάδα της σύγχρονης εποχής, η οποία διεξήχθη στην Αθήνα.

Για τρεις αλλεπάλληλες διοργανώσεις ο Σπύρος Στροβίλιος κατακτούσε την πρώτη θέση στο αγώνισμα του άλματος εις ύψος. 

Το 1900 κέρδισε στους Δ’ Παγκυπρίους Αγώνες στο γυμναστήριο του Γυμναστικού Συλλόγου «Ο Ζήνων» (Γ.Σ.Ζ.) στη Λάρνακα, η οποία για πρώτη φορά φιλοξένησε Παγκυπρίους αγώνες. Ο Γ.Σ.Ζ. ιδρύθηκε το 1896. Στα αποτελέσματα των αγώνων αναφέρεται ως Σ. Στροβιλιώτης. Η επίδοσή του ήταν 1,55 μ.

Το 1902 ο Σπύρος Στροβίλιος πρώτευσε (μαζί με τον Αλέκο Ν. Ζήνων, με τον οποίο αναδείχθηκαν ισόπαλοι) κατά τους Ε’ Παγκυπρίους Αγώνες, που πραγματοποιήθηκαν στο νεόκτιστο στάδιο του Γ.Σ.Π. παρά το κτήριο της Αρχιγραμματείας εκτός των τειχών της Λευκωσίας (το ιστορικό στάδιο που δεν υπάρχει πια). 

Το 1903 ο Στροβολιώτης αθλητής κατέκτησε την πρώτη θέση τους Στ’ Παγκυπρίους Αγώνες στο γυμναστήριο του Γυμναστικού Συλλόγου «Ολύμπια» (Γ.Σ.Ο.) στη Λεμεσό.

Στη συνέχεια πήρε πρωτόγνωρες πρωτοβουλίες, προτού ακόμη ιδρυθεί Γυμναστικός Σύλλογος στον Στρόβολο (το 1922) και προτού ο Σύλλογος πάρει επισήμως την ονομασία «Ο Κεραυνός» (το 1926).

Ο Σπύρος Στροβίλιος ήταν λάτρης του αθλητισμού και δεν περίμενε κανέναν άλλο να υποστηρίξει τις προσπάθειές του για να προχωρήσει. Ήταν όνομα – θρύλος που επέδρασε όσο κανένας άλλος στην ανάπτυξη του αθλητισμού στον Στρόβολο κατά τα πρώτα δύσκολα χρόνια. Όραμά του ήταν να κάνει όλους τους νέους να αγαπήσουν τον αθλητισμό και να επιδοθούν σε αγωνίσματα στίβου. 

«Ο Σπύρος ήταν ένας φανατικός φίλαθλος και ο ίδιος σπουδαίος αθλητής, τόσον φανατικός και εις τα δύο, που θα έλεγε κανείς ότι ο άνθρωπος αυτός έπασχεν από αθλητικήν ψύχωσιν μεγάλου βαθμού. Τόσον αγαπούσε την άσκησιν, ώστε τες ώρες της αναπαύσεώς του τες επερνούσεν αποκλειστικώς γυμναζόμενος με πάθος και μανίαν πρωτοφανή. Κι αυτό σε μιαν εποχή, που όποιος κατεγίνετο με αυτά τα ελαφρά πράματα, και δη με σοβαρότητα, όπως ο Σπύρος, εκινδύνευε να χαρακτηρισθή τουλάχιστον ως “στοιχειωμένος”, αν όχι ως τρελλός».

Αυτά ανέφερε χαρακτηριστικά ο φιλόλογος Ανδρέας Χατζηιωσήφ στην ομιλία του το 1936, κατά την τελετή εορτασμού της 10ετηρίδας του Γυμναστικού Συλλόγου Στροβόλου «Ο Κεραυνός». (Η ομιλία του δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα «Νέος Κυπριακός Φύλαξ», στις 3.1.1937-9.1.1937).

Προσπερνούσε όμως τα κακεντρεχή σχόλια για την… τρέλα του ο Σπύρος Στροβίλιος και εξακολουθούσε να γυμνάζεται για να εξουδετερώσει «τα βλαβερά διά την υγείαν του αποτελέσματα του καθιστικού του επαγγέλματος, της ραπτικής». 

Δεν ήταν και κανένας πλούσιος. Έβγαζε τα προς το ζην ως ράπτης και ήταν διατεθειμένος να καταβάλει από το υστέρημά του, προκειμένου να καλλιεργήσει τον αθλητισμό ανάμεσα στη νέα γενιά. Ο Στρόβολος ήταν μια μικρή κοινότητα απομακρυσμένη από τη Λευκωσία, η οποία περιοριζόταν εντός των τειχών. Ελάχιστα ήταν τα κτήρια προς την πλευρά του Στροβόλου, όπως εκείνο της Αρχιγραμματείας, το αρμοστείο, μετέπειτα κυβερνείο και μερικά άλλα).

Όπως είναι γνωστό, κατά την πρώτη απογραφή πληθυσμού, που πραγματοποίησαν το 1881 οι Βρετανοί αποικιοκράτες, διαπιστώθηκε ότι στον Στρόβολο κατοικούσαν 590 άτομα. Οι κάτοικοι ασχολούνταν βασικά με τη γεωργοκτηνοτροφία. Στην απογραφή, που ήταν διατυπωμένη στην αγγλική γλώσσα, η κοινότητα αναφερόταν ως Strovilo, δηλαδή με την παλαιότερη ονομασία της: Στρόβιλος ή Στρόβυλος. Αργότερα επικράτησε η ονομασία Στρόβολος. 

Εκείνη την εποχή η φτώχεια και δυστυχία βασίλευαν σε όλο το νησί. Η πείνα και οι μολυσματικές ασθένειες θέριζαν τον πληθυσμό.

Όπως σημείωσε ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ, οι νέοι που προωθούσαν καινά δαιμόνια «εθεωρούντο άνθρωποι ολίγον παράδοξοι, αι δε κινήσεις των παρηκολουθούντο με ύποπτον βλέμμα». Στο τέλος όμως δικαιώθηκαν και τους αξίζει κάθε τιμή μέχρι σήμερα.

Ο Σπύρος Στροβίλιος διοργάνωνε από μόνος του αγώνες, στους οποίους ο ίδιος ήταν και προπονητής και κοσμητής και κριτής και αθλοθέτης. Με δικά του έξοδα ετοίμαζε μετάλλια, τα οποία απένειμε στους νικητές νεαρούς αθλητές.

 

 

 

Πολυτέλεια για… Αμερικανούς Κροίσους ο αθλητισμός

Εθεωρείτο μεγάλη πολυτέλεια, προσιτή μόνο για πάμπλουτους, η ενασχόληση με τον αθλητισμό, όπως ανέφερε σε ομιλία του ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ, αναφερόμενος στον Σπύρο Στροβίλιο και στην προσφορά του στον αθλητισμό του Στροβόλου:

«Μην εκπλαγήτε όσοι δεν το θυμάσθε και όσοι οπωσδήποτε το ακούετε διά πρώτην φοράν, ότι ένας ιδιώτης και δη όχι πλούσιος, είχε την πολυτέλειαν αυτήν, που μόνον Αμερικανοί Κροίσοι μπορούν να έχουν και μάλιστα ως πολυτέλειαν κι αυτό, παρά ως ανάγκην, αφού τον περισσότερόν τους καιρόν τον περνούν μέσα στες πολυτελείς λιμουζίνες των και τα ιδιόκτητα γιωτ. Διά τον Σπύρον αυτό δεν ήτο πολυτέλεια, παρά απαραίτητος ανάγκη, όπως το απεδείκνυε διερχόμενος καθημερινά πολλές ώρες μέσα σ’ αυτό γυμναζόμενος». 

Ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ, Στροβολιώτης επιφανής φιλόλογος ήταν συχνά προσκεκλημένος ομιλητής για να εκφωνήσει πανηγυρικούς λόγους σε εθνικές ή άλλες επετείους, όπως ήταν τα 10 χρόνια από την ίδρυση του Γυμναστικού Συλλόγου Στροβόλου «Ο Κεραυνός». 

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ υπήρξε δραστήριο στέλεχος του «Κεραυνού», μάλιστα διετέλεσε πρόεδρος του Συλλόγου την περίοδο 1940-1943, όπως συνάγεται από προκαταρκτική επισκόπηση των πρακτικών συνεδριάσεων και συνελεύσεων του «Κεραυνού».

Τραγική μοίρα είχε και ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ, που έχασε τη ζωή του πολύ πρόωρα, στις 21 Ιανουαρίου 1948, σε ηλικία μόλις 40 χρονών. Είναι αυτή όμως μια άλλη μεγάλη ιστορία λαμπρής προσωπικότητας του Στροβόλου.

 

 

 

Κατασκεύασε από μόνος του γυμναστήριο

Ο θαυμασμός για τα έργα του Σπύρου Στροβίλιου πολλαπλασιάζεται, από την πληροφορία που έδωσε ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ στην ομιλία του το 1936. Ο Σπύρος Στροβίλιος, όπως είπε, είχε καταφέρει κάτι, που ούτε ολόκληρος ο Γυμναστικός Σύλλογος του Στροβόλου δεν είχε ακόμη φέρει σε πέρας μετά από 10 χρόνια λειτουργίας. Συγκεκριμένα ανέφερε: «Και εκείνο που μετά από τόσα χρόνια και με την επιβολήν ενός ολοκλήρου Συλλόγου δεν κατορθώθη ακόμη δυστυχώς να γίνη πραγματικότης, ο Σπύρος το εσκέπτετο από τότε και επρόκειτο να το πραγματοποιήση. Εσκοπούσε δηλαδή να κοσμήση την γενέτειράν του με δημόσιον Γυμναστήριον. Είχε την διάθεσιν να της δώση ακόμη έναν ναόν, έναν ναόν υγείας, χαρίζοντάς της για τον σκοπόν αυτόν το Γυμναστήριόν του». («Νέος Κυπριακός Φύλαξ», 8.1.1937). 

Ο Σπύρος Στροβίλιος, λοιπόν, είχε όραμα. Κατέβαλε τις δαπάνες από το υστέρημά του και διαμόρφωσε χώρο για να μπορούν να γυμνάζονται οι μαθητές και οι νέοι. Προσπαθούσε να προσελκύσει και άλλους στον «αθλητικό ναό» του, που θα μπορούσε κάλλιστα, χωρίς υπερβολή να ονομαστεί «το Γυμναστήριον του Σπύρου». 

Εκείνο το γυμναστήριο βρισκόταν, σύμφωνα με τον Σάββα Καρσερά, μεταξύ των σημερινών οδών Σταδίου και Λόρδου Βύρωνος.

Δεν πρόλαβε, ωστόσο, να εκπληρώσει την επιθυμία του ο ενθουσιώδης και ανιδιοτελής λάτρης του αθλητισμού, αφού το νήμα της ζωής του κόπηκε απότομα στις 3 Ιουλίου 1916. 

«Ο πρόωρος και αιφνίδιος θάνατός του, κατόπιν στυγεράς δολοφονίας, εστέρησε την κοινότητα και ιδίως την νεολαίαν από έναν ιεραπόστολο της αθλητικής ιδέας», τόνισε ο Ανδρέας Χατζηιωσήφ στην ομιλία του. 

Το σημαντικό όμως ήταν ότι ο Σπύρος Στροβίλιος πρόλαβε να ρίξει τον σπόρο της αγάπης για τον αθλητισμό σε τρυφερές ψυχές νέων που πήγαιναν στο γυμναστήριό του απλώς για να παίξουν, να «βουρήσουν», να εξασκηθούν στα άλματα, τα «τριάππιθκια» (που έμοιαζε με το τριπλούν) κ.λπ. Όταν πλέον θα άρχιζαν να πηγαίνουν από το χωριό τους στην πόλη για να συνεχίσουν τη φοίτησή τους, τότε οι έφηβοι διαπίστωναν ότι εκείνα τα παιδικά παιχνίδια στο «γυμναστήριο του Σπύρου» ήταν σοβαρή και ουσιώδης ενασχόληση.

Του έγινε μανία ο έρωτας για τη δασκάλα

Η δολοφονία του Σπύρου Στροβίλιου ήταν η οδυνηρή κατάληξη ερωτικού δράματος, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Κυπριακός Φύλαξ», στις 5.7.1916, στο οποίο παρατίθενται τα γεγονότα.

Ήταν εγκρατής, φιλόπονος και φιλήσυχος άνθρωπος. Ζούσε ευπρεπώς από τα εισοδήματα που είχε από την εργασία του ως ράφτης. Περίπου τέσσερα χρόνια πριν από τον θάνατό του, ερωτεύτηκε νεαρή από τη Λευκωσία, η οποία ήταν δασκάλα στη Λάπηθο, μαζί με τη μεγαλύτερη αδελφή της. Εκεί έγινε και ο αρραβώνας τους.

Ωστόσο, μετά από λίγο καιρό ο αρραβώνας διαλύθηκε. Παρενέβησαν ανάμεσα στο ζευγάρι συγγενικά πρόσωπα της αρραβωνιαστικιάς του, όπως έλεγε ο ίδιος ο Σπύρος Στροβίλιος σε φίλους του. 

 

 

 

Του έγινε μανία. Δεν μπορούσε να χωνέψει αυτή την εξέλιξη, παρά τις συμβουλές και παραινέσεις «όπως παραιτηθή έρωτος απραγματοποιήτου». Εξάλλου, στο μεταξύ είχε αρχίσει να υποφέρει από πάθηση των ματιών, και συγκεκριμένα από τραχώματα.

Τον Ιούνιο του 1916 διευθέτησε όλους τους λογαριασμούς του, έκλεισε το ραφτάδικό του «κατά την Μεγάλην Οδόν» (άλλως Μακρύδρομο, τη σημερινή οδό Λήδρας) και πήγε με κάποιο φίλο του στο χωριό Τρεις Ελιές, όπου υπηρετούσε ως δασκάλα η πρώην μνηστή του, με την ελπίδα να τη συναντήσει και να τη μεταπείσει για να τον παντρευτεί.

Τη νύκτα της Δευτέρας, 3 Ιουλίου 1916, τη σιγαλιά της καλοκαιρινής νύχτας διατάραξε εκκωφαντικός πυροβολισμός στις Τρεις Ελιές. Τέθηκαν σε συναγερμό οι κάτοικοι και σύντομα εντόπισαν στην αυλή οικίας τον Σπύρο Στροβίλιο ξαπλωμένο σε κρεβάτι να πλέει σε λίμνη αίματος. Τότε πολύς κόσμος κοιμόταν στο ύπαιθρο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Με το αριστερό του χέρι ο Σπύρος Στροβίλιος κρατούσε σφικτά την κάννη του όπλου, με το οποίο πυροβολήθηκε.

 

 

 

Αποστάληκε τηλεγράφημα με τη συγκλονιστική είδηση: «Σπύρος επυροβολήθη απέθανε». Η ασαφής και διφορούμενη διατύπωση του τηλεγραφήματος έδωσε αφορμή να διαδοθούν φήμες ότι επρόκειτο περί αυτοκτονίας. Σύντομα όμως διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για δολοφονία. Φαίνεται ότι ο Σπύρος Στροβίλιος είχε παλέψει με τον δράστη ή τους δράστες, καλώντας μάλιστα σε βοήθεια τον οικοδεσπότη. Δεν πρόλαβε…

Η αστυνομία εξασφάλισε την πληροφορία ότι ο Σπύρος Στροβίλιος είχε μαζί του 15 χρυσές λίρες, οι οποίες εξαφανίστηκαν. Στη συνέχεια, σύμφωνα με την εφημερίδα «Κυπριακός Φύλαξ», συνέλαβε τέσσερις νεαρούς κατοίκους του χωριού, καθώς επίσης τη δασκάλα και τη θεία της, με σκοπό να ρίξει φως στις συνθήκες του θανάτου «χρηστού πολίτου ευγενώς φιλάθλου και πολλάκις Παγκυπριονίκου και ατυχεστάτου όσον αγνού εραστού».

 

* Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας για τα 100 χρόνια του Γυμναστικού Συλλόγου Στροβόλου «Ο Κεραυνός». Θερμές ευχαριστίες προς τον αγαπητό και σεβαστό μύστη του αθλητισμού, Ανδρέα Χατζηβασιλείου, για τη βοήθεια. Πηγή αποτέλεσε το πολύτομο βιβλίο του «Ιστορία του κυπριακού αθλητισμού», καθώς επίσης εφημερίδες από το αρχείο του Γ.Τ.Π.