Τρεις προκλήσεις προσδιορίστηκαν για την Κύπρο στις δύο προηγούμενες επισκοπήσεις περιβαλλοντικής εφαρμογής και καταγράφονται και στην τρίτη κατά σειρά έκδοση της Γενικής Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Κομισιόν, που δημοσιεύτηκε στις 8/9/2022. Πρόκειται για α) Αντιμετώπιση των προβλημάτων στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων και, ειδικότερα, κλείσιμο των παράνομων Χώρων Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) και υλοποίηση των απαραίτητων υποδομών, β) Βελτίωση της προστασίας της φύσης, μέσω της ορθής διεξαγωγής όλων των απαραίτητων αξιολογήσεων, για τη θέσπιση και δέουσα εφαρμογή μέτρων μετριασμού, καθώς και την εξάλειψη της παράνομης παγίδευσης πουλιών, και γ) Βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων, με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της υπεράντλησης.
Όπως επισημαίνεται, σημειώθηκε κάποια πρόοδος όσον αφορά στη διαχείριση των αποβλήτων, μέσω της υλοποίησης της στρατηγικής για τη διαχείριση των αστικών αποβλήτων 2015-2021. Το επικαιροποιημένο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αναθεωρημένης Οδηγίας Πλαίσιο για τα Απόβλητα, εξακολουθεί να εκκρεμεί. Οι παράνομοι ΧΥΤΑ στη Λεμεσό και τη Λευκωσία έχουν κλείσει και η αποκατάστασή τους βρίσκεται σε εξέλιξη. Η παραγωγή αποβλήτων είναι σημαντικά υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ το ποσοστό ανακύκλωσης δεν έχει σημειώσει σημαντική βελτίωση από την τελευταία έκθεση.
Όσον αφορά την προστασία της φύσης, εξακολουθούν να υπάρχουν ανεπάρκειες σχετικά με τον καθορισμό προστατευόμενων περιοχών. Ως εκ τούτου, η Κύπρος δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει το Δίκτυο Natura 2000, ιδίως το θαλάσσιο τμήμα. Για το θέμα αυτό εκκρεμεί ισχύουσα διαδικασία παράβασης. Επιπλέον, φαίνεται ότι υπάρχει έλλειψη προόδου όσον αφορά τη διατήρηση ή την αποκατάσταση της ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης των ειδών και των οικοτόπων, που προστατεύονται βάσει των Οδηγιών για τη Φύση (Οδηγία για τους Οικοτόπους και Οδηγία για τα Πουλιά). Επιπρόσθετα, η Κύπρος έχει καταρτίσει διαχειριστικά σχέδια για τις περισσότερες περιοχές του Δικτύου Natura 2000, τα περισσότερα από τα οποία όμως είναι παρωχημένα και γι’ αυτό χρήζουν επικαιροποίησης.
Όσον αφορά στη διαχείριση των υδάτων, η Κύπρος έχει σημειώσει κάποια πρόοδο. Η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων και μέτρων για την Κύπρο έδειξε ότι η εφαρμογή της πλειονότητας αυτών βρίσκεται υπό εξέλιξη. Η επεξεργασία των αστικών λυμάτων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα στην Κύπρο, με αργή πρόοδο και περιορισμένες πηγές χρηματοδότησης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Στα ξόβεργα της Κομισιόν για το περιβάλλον η Κύπρος
Η χρηματοδότηση της ΕΕ εξακολουθεί να παρέχει ουσιαστική στήριξη για την κάλυψη σημαντικών κενών που παρατηρούνται όσον αφορά την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και πολιτικής της ΕΕ στην Κύπρο. Οι συνολικές επενδυτικές ανάγκες στον τομέα του περιβάλλοντος, κατά την περίοδο 2021-2027, αναμένεται να υπερβούν το 1,1% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της Κύπρου, με αποτέλεσμα να προκύπτει περιβαλλοντικό χρηματοδοτικό κενό, ύψους τουλάχιστον 0,29% του ΑΕΠ, το οποίο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με την κινητοποίηση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων για την υποστήριξη των περιβαλλοντικών προτεραιοτήτων της χώρας.
Η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου τονίζει ότι η ανεπαρκής εναρμόνιση με την περιβαλλοντική νομοθεσία ή/και η κακή εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ στην Κύπρο, πέρα από την επιδείνωση της κατάστασης του περιβάλλοντος και τη συνεπακόλουθη υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, αναμένεται να οδηγήσει σε επιπρόσθετες δημοσιονομικές δαπάνες και επιβάρυνση της εθνικής οικονομίας, καθώς και ιδιαίτερα σοβαρές διαδικασίες παράβασης του περιβαλλοντικού κεκτημένου της ΕΕ, με ορατό πλέον τον κίνδυνο ακόμη και πιθανής καταδίκης από το Δικαστήριο της ΕΕ και επιβολής υψηλών προστίμων, τα οποία θα κληθούν να πληρώσουν οι φορολογούμενοι πολίτες.
