Την ανάγκη επανένταξης της Τουρκία στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 Joint Strike Fighter Program ανέδειξε ο πρόεδρος της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τονίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον και θα συνέβαλλε καθοριστικά στην αμυντική θωράκιση του ΝΑΤΟ.
Σε γραπτές απαντήσεις προς το Bloomberg, ο πρόεδρος της Τουρκίας επανέλαβε την πρόθεσή του να αξιοποιήσει τη σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να αποκαταστήσει τις διμερείς σχέσεις που είχαν επιβαρυνθεί μετά την αγορά από την Άγκυρα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Όπως σημειώνει, η σύγκλιση προτεραιοτήτων ανάμεσα σε Άγκυρα και Ουάσιγκτον —σε ζητήματα άμυνας, ενέργειας και περιφερειακών συγκρούσεων— επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία ισορροπεί μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας.
Ο Ερντογάν είπε ότι έθεσε προσωπικά το ζήτημα στον Τραμπ κατά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, χαρακτηρίζοντας «άδικη» την απόφαση αποπομπής της Τουρκίας από το πρόγραμμα λόγω της προμήθειας ρωσικού στρατιωτικού εξοπλισμού. Με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, πρόσθεσε, δημιουργείται «ευκαιρία» για πιο ρεαλιστική και εποικοδομητική βάση στις σχέσεις. Τόνισε ότι η παραλαβή των F-35 για τα οποία η Άγκυρα έχει ήδη πληρώσει και η επανένταξή της στο πρόγραμμα είναι «σημαντικές και αναγκαίες» τόσο για τις διμερείς σχέσεις όσο και για την αμυντική ασφάλεια της Συμμαχίας.
S-400 και αποκατάσταση δεσμών με τις ΗΠΑ
Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία επιδιώκει την επιστροφή των S-400 στη Ρωσία, με τον Ερντογάν να έχει θέσει το θέμα στον Βλαδιμίρ Πούτιν, σε μια ένδειξη προσπάθειας αποκατάστασης της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, την οποία χαρακτηρίζει «κεντρικό πυλώνα» των διμερών σχέσεων. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπαράκ, έχει εκτιμήσει ότι η υπόθεση μπορεί να κλείσει εντός λίγων μηνών.
Παράλληλα, η Τουρκία διαπραγματεύεται την αγορά F-16 Block 70, με τον Ερντογάν να αναμένει όρους «σύμφωνους με το πνεύμα της Συμμαχίας», ενώ επισημαίνει ως παράδειγμα την προμήθεια Eurofighter.
Υπόθεση Halkbank και οικονομικές εκκρεμότητες
Ένα ακόμα σημείο τριβής αφορά τη σχεδόν δεκαετή υπόθεση της κρατικής τράπεζας Turkiye Halk Bankasi AS, η οποία κατηγορείται για παραβίαση κυρώσεων στο Ιράν. Ο Ερντογάν χαρακτήρισε τις κατηγορίες «εσφαλμένες» και ανέφερε ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε συνομιλίες για την αποφυγή «άδικων κυρώσεων», επιδιώκοντας «δίκαιη έκβαση, σύμφωνη με το νόμο».
Υπό την πίεση της Ουάσιγκτον για μείωση εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου, τα τουρκικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει τις αγορές τους μετά τις πρόσφατες κυρώσεις των ΗΠΑ. Ο Ερντογάν σημείωσε ότι η Άγκυρα αναδιαμορφώνει τη στρατηγική φυσικού αερίου της, αυξάνοντας σημαντικά τις εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ και αναζητώντας επενδύσεις σε αμερικανικά κοιτάσματα υδρογονανθράκων.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία εξακολουθεί να καλύπτει το 61% των εισαγωγών πετρελαίου και το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας —μια εξάρτηση δεκαετιών που δύσκολα θα ανατραπεί άμεσα.
Ρόλος σε περιφερειακές συγκρούσεις
Ισορροπώντας ανάμεσα στη Ρωσία και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Άγκυρα έχει αποφύγει την επιβολή κυρώσεων στη Μόσχα, αλλά έχει περιορίσει τη ναυτική της παρουσία στη Μαύρη Θάλασσα και έχει στείλει οπλισμό στο Κίεβο. Ο Ερντογάν υπογράμμισε ότι η Τουρκία παραμένει δυνητικός μεσολαβητής για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες.
Στη Μέση Ανατολή, αναφέρθηκε στον ρόλο της Τουρκίας πίσω από την εκεχειρία του Οκτωβρίου στη σύγκρουση Ισραήλ–Χαμάς και υποστήριξε ότι μια Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα δύσκολα θα αποκτήσει νομιμοποίηση χωρίς τουρκική συμμετοχή, δηλώνοντας ετοιμότητα «ανάληψης οποιασδήποτε ευθύνης» για μια διαρκή ειρήνη.
