Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και η κυβέρνησή του φάνηκαν την περασμένη εβδομάδα να συνειδητοποιούν – έστω και καθυστερημένα – ότι οι επιχειρήσεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) στη Μινεάπολη εξελίσσονται άσχημα.
Ο Τραμπ εμφανίστηκε σε ενημέρωση την Τρίτη και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τον τρόπο που «επικοινωνεί» η ομάδα του. Ο ίδιος και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς άρχισαν να αναγνωρίζουν ότι η ICE έχει κάνει ή θα κάνει «λάθη».
Το CNN μετέδωσε την Παρασκευή ότι πίσω από αυτή τη στροφή κρύβεται ο φόβος πως το ζήτημα ξεφεύγει από τον έλεγχο, ένας φόβος που επιβεβαιώνεται από τις δημοσκοπήσεις.
Εκείνο που δεν έκαναν, όμως, ο Τραμπ και το επιτελείο του ήταν να σηματοδοτήσουν κάποια ουσιαστική αλλαγή στις τακτικές που τους οδήγησαν σε αυτό το αδιέξοδο. Και πλέον η κατάσταση κινδυνεύει να ξεφύγει πραγματικά – τόσο στο πεδίο όσο και πολιτικά.
Η υπόθεση Πρέτι και οι επικίνδυνες ομοιότητες
Ο θάνατος από πυρά πράκτορα ενός ακόμη ανθρώπου – του 37χρονου Άλεξ Πρέτι στη Μινεάπολη – έχει «τρομακτικές» ομοιότητες με την πριν από δυόμισι εβδομάδες υπόθεση, όταν πράκτορας και πάλι της ICE πυροβόλησε και σκότωσε τη Ρενέ Νικόλ Γκουντ. Το περιστατικό εντάσσεται σε μια «χιονοστιβάδα» πολιτικά προβληματικών κινήσεων που δείχνουν ότι τα πράγματα για την κυβέρνηση χειροτερεύουν.
Μένει να φανεί πώς θα αντιδράσει η χώρα στη δολοφονία του Πρέτι. Εκείνο που είναι σαφές, όμως, είναι ότι οι Αμερικανοί είναι ήδη συντριπτικά με την θέση ότι η ICE υπερβαίνει τα όρια. Τα μέχρι στιγμής στοιχεία παραπέμπουν σε επανάληψη όσων ακολούθησαν μετά τη δολοφονία της Γκουντ, όταν οι ήδη αρνητικές απόψεις για την υπηρεσία σκλήρυναν και διευρύνθηκαν στην αμερικανική κοινωνία γενικά και όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο.
Και στην περίπτωση Πρέτι, η κυβέρνηση έσπευσε και πάλι να υπερασπιστεί τους εμπλεκόμενους ομοσπονδιακούς πράκτορες και να επιτεθεί στο θύμα, με τρόπο πρόωρο και – στην καλύτερη περίπτωση – δύσκολα πιστευτό.
Όπως και στην περίπτωση της Γκουντ, η κυβέρνηση παρουσίασε τον Πρέτι όχι απλώς ως απειλή για τη ζωή των πρακτόρων, αλλά ως κάποιον που τους στοχοποίησε συνειδητά με σκοπό να τους σκοτώσει.
Η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ υποστήριξε ότι ο Πρέτι προσπαθούσε «να προκαλέσει τη μέγιστη δυνατή ζημιά». Το υπουργείο της έκανε λόγο για απόπειρα «σφαγής των δυνάμεων επιβολής του νόμου». Ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου Στίβεν Μίλερ συνόψισε το γεγονός ως «απόπειρα δολοφονίας ομοσπονδιακών πρακτόρων από έναν εκτελεστή».
Ο Πρέτι ήταν οπλισμένος – είχε άδεια οπλοφορίας, σύμφωνα με τον αρχηγό της αστυνομίας της Μινεάπολης – και ενεπλάκη σε συμπλοκή, αφού οι πράκτορες έκαναν χρήση χημικού. Ωστόσο, δεν έχει προκύψει κανένα στοιχείο που να στηρίζει τον ισχυρισμό ότι προσπάθησε να τους σκοτώσει, ενώ σε κανένα από τα μέχρι στιγμής βίντεο δεν φαίνεται να αγγίζει το όπλο του.
Αντιθέτως, το βίντεο δείχνει έναν πράκτορα να αφαιρεί το όπλο από τον Πρέτι, λίγο πριν αυτός πυροβοληθεί, γεγονός που υποδηλώνει ότι ίσως δεν το κρατούσε καν τη στιγμή που σκοτώθηκε. Και ενώ το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας – στο οποίο υπάγονται τόσο η Συνοριοφυλακή όσο και η ICE – ισχυρίστηκε ότι ο Πρέτι πλησίασε τους πράκτορες, τα γεγονότα φαίνεται να πυροδοτήθηκαν όταν ένας πράκτορας έσπρωξε μια γυναίκα που στεκόταν δίπλα του.
Αν ο Πρέτι σκόπευε να σφαγιάσει τους πράκτορες, σίγουρα διάλεξε μια εξαιρετικά επισφαλή στιγμή για να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιό του…
Όταν η προκατάληψη γυρίζει μπούμερανγκ
Αυτή ακριβώς η πρόωρη ετυμηγορία ήταν που γύρισε μπούμερανγκ στην κυβέρνηση και μετά τη δολοφονία της Γκουντ. Οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι οι Αμερικανοί απλώς δεν πείστηκαν από όσα έλεγε η κυβέρνηση. Μόλις περίπου το ένα τέταρτο συμφώνησε με τη Νόεμ ότι η Γκουντ εμπλεκόταν σε «εγχώρια τρομοκρατία».
Μια ακόμη ομοιότητα υπάρχει στις κινήσεις της κυβέρνησης μετά το περιστατικό. Στην υπόθεση Γκουντ, επιχείρησε ξεκάθαρα να αποφύγει μια πλήρη έρευνα για τον πράκτορα της ICE που πυροβόλησε και αντ’ αυτού άρχισε να διερευνά την ίδια τη Γκουντ, στάση που οδήγησε εισαγγελείς σε παραίτηση.
Στο περιστατικό του Σαββάτου, ο αρχηγός της αστυνομίας της Μινεάπολης δήλωσε ότι ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να εμποδίσουν την πρόσβαση της τοπικής αστυνομίας στον τόπο του εγκλήματος, ενώ το Γραφείο Ποινικών Ερευνών της Μινεσότα ανέφερε ότι το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας δεν συνεργάζεται με την πολιτειακή υπηρεσία.
Σε πολλές πτυχές της, πάντως, η δολοφονία του Πρέτι μοιάζει περισσότερο με αποκορύφωμα παρά με μεμονωμένο γεγονός. Ακόμη και τώρα που η κυβέρνηση αρχίζει να φοβάται το πολιτικό κόστος, η κατάσταση φαίνεται να επιδεινώνεται καθώς η υπομονή των Αμερικανών δοκιμάζεται περαιτέρω.
Μάθαμε αυτή την εβδομάδα ότι η κυβέρνηση διεκδικεί την εξουσία να εισέρχεται σε σπίτια χωρίς δικαστικό ένταλμα. Μαθαίνουμε όλο και περισσότερα για Αμερικανούς πολίτες που παγιδεύονται σε επιχειρήσεις μετανάστευσης και για πιθανή φυλετική στοχοποίηση, σύμφωνα με τοπικές αστυνομικές αρχές. Μαθαίνουμε για «λάθη» της ICE στους ανθρώπους που στοχοποιεί. Και υπάρχουν και τα μικρά παιδιά -ηλικίας 2 και 5 ετών- που η κυβέρνηση κράτησε και έβαλε σε αεροπλάνα μαζί με τους γονείς τους.
Παρότι οι Αμερικανοί ήδη αποδοκίμαζαν την ICE το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου έτους, τα ποσοστά της κινούνται ακόμη πιο αρνητικά αυτόν τον μήνα.
Δημοσκόπηση του CBS News και της YouGov δείχνει ότι το ποσοστό όσων θεωρούν την ICE «υπερβολικά σκληρή» αυξήθηκε από 53% τον Οκτώβριο σε 56% τον Νοέμβριο και σε 61% σε έρευνα που δόθηκε στη δημοσιότητα την περασμένη εβδομάδα. Το ίδιο ποσοστό -61%- καταγράφηκε και σε δημοσκόπηση των New York Times και του Siena College αυτή την εβδομάδα.
Οι νέες αυτές μετρήσεις είναι, αν μη τι άλλο, χειρότερες για την κυβέρνηση από ό,τι αμέσως μετά τον θάνατο της Γκουντ. Πλέον, 7 στους 10 ανεξάρτητους ψηφοφόρους και ακόμη και 2 στους 10 Ρεπουμπλικανούς δηλώνουν ότι η ICE έχει ξεπεράσει τα όρια.
Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολο για τους Αμερικανούς να δώσουν στους ομοσπονδιακούς πράκτορες το πλεονέκτημα της αμφιβολίας στην υπόθεση Πρέτι. Και, για άλλη μια φορά, υπάρχει ένα σημείο ανάφλεξης που προσδίδει επείγοντα χαρακτήρα σε ένα ζήτημα για το οποίο οι πολίτες ήταν μέχρι πρότινος απλώς παθητικά δυσαρεστημένοι.
Νέα ρήγματα, νέες αντιδράσεις
Πέρα από όλα αυτά, η νέα υπόθεση φαίνεται να δημιουργεί πολιτικές δυσκολίες που δεν υπήρχαν στην περίπτωση της Γκουντ. Ορισμένοι σκληροί υποστηρικτές της Δεύτερης Τροπολογίας, μεταξύ των οποίων και η Εθνική Ένωση Όπλων (NRA), αντιδρούν στην ιδέα ότι το γεγονός πως ο Πρέτι ήταν οπλισμένος έδινε στον πράκτορα της ICE μεγαλύτερο δικαίωμα να τον σκοτώσει.
«Υπεύθυνες δημόσιες φωνές οφείλουν να αναμένουν μια πλήρη έρευνα και όχι να προβαίνουν σε γενικεύσεις και δαιμονοποίηση νομοταγών πολιτών», ανέφερε η NRA, απαντώντας σε σχόλια ομοσπονδιακού εισαγγελέα που είχε διοριστεί από τον Τραμπ.
Ταυτόχρονα, ορισμένοι συντηρητικοί και Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες εμφανίστηκαν το Σάββατο λιγότερο πρόθυμοι να υπερασπιστούν τις ενέργειες του πράκτορα -με έναν πρόεδρο επιτροπής της Βουλής να ζητά ακόμη και τη διεξαγωγή ακροάσεων.
Το πρόβλημα δεν είναι η «επικοινωνία»
Είναι σύνηθες για τους προέδρους να θέλουν να πιστεύουν ότι τα προβλήματά τους οφείλονται στην επικοινωνία και όχι στην ουσία των πολιτικών τους -όπως φαίνεται να πιστεύει και ο Τραμπ. Αυτό τους επιτρέπει να θεωρούν ότι παραμένουν στη σωστή πλευρά.
Όμως ο Τραμπ βρισκόταν ήδη σε δύσκολη πολιτική θέση, με ορισμένα από τα χειρότερα δημοσκοπικά του ποσοστά και στις δύο θητείες του. Έχει χάσει σημαντικό έδαφος ειδικά στο μεταναστευτικό, παρότι πρόκειται ίσως για το κατεξοχήν ζήτημά του και παρά τη θεαματική μείωση των διελεύσεων στα σύνορα.
Η επιλογή του να αφήσει ουσιαστικά ανέγγιχτη την υποκείμενη πολιτική των μαζικών απελάσεων δημιούργησε πλέον ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα για μια κυβέρνηση που ήταν ήδη στριμωγμένη -για να μην αναφερθεί κανείς στο πόσο έχει εντείνει το εκρηκτικό κλίμα στη Μινεάπολη.
