Ένα αμείλικτο παιχνίδι ισχύος με επίκεντρο τη διαδοχή του Κιμ Γιονγκ Ουν φαίνεται να διαμορφώνεται στα ανώτατα κλιμάκια της Βόρειας Κορέας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών και πληροφορίες της νοτιοκορεατικής υπηρεσίας πληροφοριών, η μάχη για το ποιος θα κρατήσει τα ηνία της οπλισμένης με πυρηνικά ασιατικής χώρας ενδέχεται να εξελιχθεί σε σκληρή εσωτερική σύγκρουση – ακόμη και με εκτελέσεις μελών της ίδιας της οικογένειας του Κιμ.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο πρόσωπα: η 13χρονη κόρη του Κιμ Γιονγκ Ουν, Κιμ Τζου Άε , και η πανίσχυρη αδελφή του, Κιμ Γιο Τζονγκ.
Η «διάδοχος του Κιμ υπό εκπαίδευση»
Την περασμένη εβδομάδα, η υπηρεσία Πληροφοριών της Νότιας Κορέας (NIS) ενημέρωσε το κοινοβούλιο της χώρας ότι η Κιμ Τζου Άε φαίνεται να βρίσκεται κοντά στο στάδιο του «ορισμού της ως διαδόχου», καθώς ο πατέρας της φέρεται να επιδιώκει τη μετάβαση της εξουσίας στην τέταρτη γενιά της δυναστείας, που κυβερνά με σιδηρά πυγμή από τη δεκαετία του 1950 τη Βόρεια Κορέα.
Η 13χρονη εμφανίστηκε για πρώτη φορά δημοσίως σε δοκιμή διηπειρωτικού πυραύλου τον Νοέμβριο του 2022 και έκτοτε συνοδεύει συχνά τον πατέρα της σε στρατιωτικές παρελάσεις, επιθεωρήσεις οπλικών συστημάτων και εγκαίνια εργοστασίων και ξενοδοχείων. Παρουσία της καταγράφηκε και σε επίσκεψη στο Πεκίνο, όπου ο Κιμ παρέστη σε σύνοδο με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.
Σύμφωνα με τον νοτιοκορεάτη βουλευτή Λι Σεόνγκ Κβεόν, που συμμετείχε στην ενημέρωση της NIS, «το γεγονός ότι η υπηρεσία χρησιμοποίησε τον όρο ‘στάδιο ορισμού διαδόχου’ αντί για ‘εκπαίδευση διαδόχου’ είναι μια ιδιαίτερα σημαντική μετατόπιση».
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην κοινή επίσκεψη του Κιμ και της κόρης του στο Μαυσωλείο Κουμσουσάν, όπου εκτίθενται τα ταριχευμένα σώματα του ιδρυτή της χώρας Κιμ Ιλ-Σουνγκ και του διαδόχου του, Κιμ Γιονγκ-Ιλ. Για πολλούς αναλυτές, τέτοιες συμβολικές κινήσεις «χτίζουν αφήγημα» διαδοχής.
Ωστόσο, η ηλικία και η απουσία εμπειρίας της Κιμ Τζου Άε αποτελούν κρίσιμους παράγοντες αβεβαιότητας. Αν και φέρεται να βρίσκεται σε διαδικασία «εκπαίδευσης» ως διαδόχου του Κιμ, δεν έχει θεσμικό ρόλο ούτε εδραιωμένη στήριξη στους μηχανισμούς εξουσίας.
Η σκιά της ισχυρής θείας
Απέναντί της στέκεται η 38χρονη θεία της, Κιμ Γιο Τζονγκ, η οποία κατέχει καίριες θέσεις στον μηχανισμό προπαγάνδας του κυβερνώντος κόμματος και θεωρείται ευρέως το δεύτερο ισχυρότερο πρόσωπο στη χώρα μετά τον αδελφό της.
Κατά την περίοδο που ο Κιμ Γιονγκ Ουν αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας το 2020, υπήρξαν εκτιμήσεις ότι η αδελφή του – η αποκαλούμενη «Ιβάνκα της Πιονγιάνγκ» από δυτικά ΜΜΕ – ανέλαβε αυξημένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Με πολυετή εμπειρία, δίκτυα επιρροής στον στρατό και στο κόμμα και ισχυρό πολιτικό κεφάλαιο, για χρόνια θεωρούνταν η άτυπη διάδοχος.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση αιφνίδιου θανάτου ή ανικανότητας του Κιμ χωρίς να έχει οριστεί επίσημα διάδοχός του, η σύγκρουση θα μπορούσε να είναι αμείλικτη.
Ο πρώην πρέσβης της Νότιας Κορέας στη Βρετανία, Ρα Γιονγκ Γιλ, εκτίμησε σε δηλώσεις του στη βρετανική εφημερίδα Daily Mail, ότι μια σύγκρουση δεν μπορεί να αποκλειστεί. «Εξαρτάται από τη συγκυρία, αλλά πιστεύω πως αν η Κιμ Γιο Τζονγκ θεωρήσει ότι έχει πιθανότητες να γίνει η ανώτατη ηγέτιδα, θα κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση», ανέφερε,
Ακόμη πιο ωμή ήταν η εκτίμηση του ιστορικού Φιοντόρ Τερτίσκι, ειδικού στις ρωσοκορεατικές σπουδές: «Αν υπάρξει αβεβαιότητα στη γραμμή διαδοχής – για παράδειγμα, αν ο Κιμ πεθάνει χωρίς να έχει ορίσει επίσημα διάδοχο – οι συνέπειες μπορεί να είναι αιματηρές. Η χαμένη πλευρά θα μπορούσε να εκκαθαριστεί με ακραίο τρόπο, κάτι που σημαίνει στρατόπεδα εργασίας, εκτελέσεις, ακόμη και δημόσιες τιμωρίες συγγενών». Όπως σημείωσε, «η Βόρεια Κορέα είναι ένα πολύ, πολύ σκληρό και βίαιο μέρος».
Ο δρ. Έντουαρντ Χάουελ, ειδικός σε θέματα που αφορούν στη Βόρεια Κορέα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, υπογράμμισε ότι «δεν μπορούμε να αποκλείσουμε μια σύγκρουση εξουσίας μεταξύ θείας και ανιψιάς, ιδίως αν η πρώτη εδραιωθεί ακόμη περισσότερο στο πολιτικό κατεστημένο».
Ιστορικό αιματηρών εκκαθαρίσεων στο βορειοκορεατικό καθεστώς
Η ιστορία του καθεστώτος δείχνει ότι ουδείς είναι είναι στο απυρόβλητο. Λίγο μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2011 ο Κιμ Γιονγκ Ουν διέταξε τη σύλληψη του θείου και μέντορά του, Τζανγκ Σονγκ-Θαέκ, ο οποίος κατηγορήθηκε για «αντικομματικές και αντεπαναστατικές ενέργειες» και εκτελέστηκε το 2013.
Το 2017, ο ετεροθαλής αδελφός του Βορειοκορεάτη δικτάτορα, Κιμ Γιονγκ-Ναμ, δολοφονήθηκε στο αεροδρόμιο της Κουάλα Λουμπούρ με νευροτοξικό παράγοντα VX σε μια επίθεση που αποδόθηκε ευρέως σε πράκτορες της Πιονγκγιάνγκ.
Από την ίδρυσή της το 1948, η Βόρεια Κορέα κυβερνάται αποκλειστικά από τη δυναστεία Κιμ, σε ένα σύστημα που συχνά περιγράφεται ως κληρονομική απολυταρχία.
Όλα τα βλέμματα στο συνέδριο του κόμματος
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται το επερχόμενο συνέδριο του κυβερνώντος κόμματος, όπου ο Κιμ ενδέχεται να δώσει σαφή σήματα για τις προθέσεις του. Η νοτιοκορεατική υπηρεσία Πληροφοριών εκτιμά ότι τυχόν επίσημη και προβεβλημένη παρουσία της Κιμ Τζου Άε δίπλα στον πατέρα της σε αυτό το πλαίσιο θα αποτελέσει ένδειξη επισημοποίησης της διαδοχής.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται η Κιμ Γιο Τζονγκ να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση της στον κομματικό και στρατιωτικό μηχανισμό, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής διεκδίκησης.
Σε ένα καθεστώς όπου η εσωτερική αστάθεια αποκρύπτεται επιμελώς και οι συσχετισμοί ισχύος διαμορφώνονται παρασκηνιακά, η μάχη για τη διαδοχή ενδέχεται να κριθεί μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας — αλλά με συνέπειες που θα καθορίσουν το μέλλον ενός από τα πιο κλειστά και απρόβλεπτα κράτη στον κόσμο.
