Διαστάσεις ανθρωπιστικής καταστροφής λαμβάνει η πείνα στο Αφγανιστάν, με εκατομμύρια ανθρώπους να βρίσκονται αντιμέτωποι με οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ ολόκληρες επαρχίες βυθίζονται σε συνθήκες που προσεγγίζουν τον λιμό.
Από την οικονομική κρίση ελάχιστοι έχουν γλιτώσει. Στην επαρχία Γκορ του Αφγανιστάν η καθημερινότητα έχει μετατραπεί σε έναν αγώνα επιβίωσης χωρίς εγγυήσεις με εκατοντάδες άνδρες να συγκεντρώνονται κάθε αυγή σε μια σκονισμένη πλατεία της πρωτεύουσας Τσαγχαράν, αναζητώντας οποιαδήποτε εργασία για να μπορέσουν να ταΐσουν τις οικογένειές τους – τις περισσότερες μέρες, όμως, χωρίς αποτέλεσμα.
Ο 45χρονος Τζούμα Καν περιγράφει στο BBC μια πραγματικότητα ακραίας ανέχειας: «Τα παιδιά μου έπεσαν για ύπνο πεινασμένα τρεις νύχτες στη σειρά. Η γυναίκα μου έκλαιγε, όπως και τα παιδιά μου. Έτσι παρακάλεσα έναν γείτονα για λίγα χρήματα για να αγοράσω αλεύρι. Ζω με τον φόβο ότι τα παιδιά μου θα πεθάνουν από την πείνα».
«Γύρισα σπίτι και τα παιδιά ζητούσαν ψωμί»
Η κρίση δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση αλλά γενικευμένο φαινόμενο.
Ο Ραμπανί λέει στο βρετανικό δίκτυο ότι η απόγνωση έχει γίνει καθημερινότητα: «Μου είπαν ότι τα παιδιά μου δεν είχαν φάει για δύο ημέρες. Έπαιζα με τη σκέψη να αυτοκτονήσω. Αλλά μετά σκέφτηκα πώς θα βοηθήσει αυτό την οικογένειά μου; Έτσι βρίσκομαι εδώ ψάχνοντας για δουλειά».
Περιγράφοντας την επιστροφή στο σπίτι του, συμπληρώνει: «Γυρίζω από τη δουλειά με στεγνά χείλη, πεινασμένος, διψασμένος, απελπισμένος και μπερδεμένος. Τα παιδιά μου μού λένε ‘Μπαμπά, δώσε μας ψωμί’. Αλλά τι μπορώ να δώσω; Πού είναι η δουλειά;»
Το Αφγανιστάν αντιμέτωπο με οξεία επισιτιστική κρίση
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περίπου τρία στα τέσσερα άτομα στο Αφγανιστάν αδυνατούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, ενώ περίπου 4,7 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται ένα βήμα πριν τον λιμό.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δραματική σε αγροτικές και ορεινές περιοχές, όπου η πρόσβαση σε τρόφιμα και υπηρεσίες υγείας είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Η επαρχία Γκορ συγκαταλέγεται στις πιο πληγείσες με τους κατοίκους να αναφέρουν ότι η ανεργία έχει εκτοξευθεί και η πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια έχει μειωθεί δραματικά. Πολλοί περιγράφουν μια εφιαλτική καθημερινότητα όπου η εύρεση ενός μεροκάματου αποτελεί ζήτημα επιβίωσης.
«Δεν έχουμε βοήθεια από κανέναν – ούτε από την κυβέρνηση, ούτε από οργανώσεις», λέει ο Αμπντούλ Μαλίκ, κάτοικος της περιοχής.
Η πείνα οδηγεί σε ακραίες αποφάσεις
Η πιο σκληρή πλευρά της κρίσης στο Αφγανιστάν αποτυπώνεται στις αποφάσεις ορισμένων οικογενειών να πουλήσουν τα παιδιά τους για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Ο Σαΐντ Αχμάντ εξηγεί ότι οδηγήθηκε σε αυτή την επιλογή όταν η κόρη του χρειάστηκε επείγουσα ιατρική επέμβαση. «Δεν είχα χρήματα για τα ιατρικά έξοδα. Έτσι πούλησα την κόρη μου σε έναν συγγενή», λέει στο BBC.
Η πώληση της πεντάχρονης Σαΐκα έγινε για περίπου 200.000 αφγανί (περίπου 2.400 δολάρια). Όπως περιγράφει ο ίδιος, η συμφωνία περιλάμβανε μια ιδιότυπη ρήτρα: «Αν έπαιρνα όλο το ποσό εκείνη τη στιγμή, θα την έπαιρνε μακριά. Έτσι είπα: δώσε μου μόνο για τη θεραπεία της τώρα και τα υπόλοιπα στα επόμενα πέντε χρόνια, μετά από τα οποία μπορείς να την πάρεις».
Και προσθέτει: «Αν είχα χρήματα, δεν θα έπαιρνα ποτέ αυτή την απόφαση. Αλλά σκέφτηκα: κι αν πεθάνει χωρίς την επέμβαση; Τουλάχιστον έτσι θα ζήσει».
Η ιστορία του αποτυπώνει το τραγικό δίλημμα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες γονείς: να πουλήσουν παιδιά τους ή να τα δουν να σβήνουν…
Παιδιά πεθαίνουν από υποσιτισμό
Η ανθρωπιστική κρίση αποτυπώνεται και στα νοσοκομεία της περιοχής αυτής του Αφγανιστάν, όπου οι θάνατοι βρεφών από υποσιτισμό αυξάνονται δραματικά.
«Στην αρχή το έβρισκα πολύ δύσκολο όταν έβλεπα παιδιά να πεθαίνουν. Αλλά τώρα έχει σχεδόν γίνει φυσιολογικό για εμάς», λέει στο BBC η νοσηλεύτρια Φατίμα Χουσεϊνί.
Ο γιατρός Δρ Μοχάμαντ Μούσα Ολντάτ, που διευθύνει τη μονάδα νεογνών, σημειώνει ότι η θνησιμότητα φτάνει έως και 10%: «Αυτό δεν είναι αποδεκτό. Αλλά λόγω της φτώχειας, οι εισαγωγές αυξάνονται κάθε μέρα και δεν έχουμε τους πόρους να τα θεραπεύσουμε σωστά».
Η επιστροφή στο σπίτι – χωρίς θεραπεία, χωρίς ελπίδα
Ακόμη και όταν τα παιδιά σταθεροποιούνται, πολλές οικογένειες αναγκάζονται να τα πάρουν πρόωρα από το νοσοκομείο, καθώς δεν μπορούν να πληρώσουν τα νοσήλια ή τα φάρμακα.
«Μερικές φορές, αν έχουν περισσέψει φάρμακα από ένα πιο εύπορο παιδί, τα χρησιμοποιούμε για τα παιδιά των οποίων οι οικογένειες δεν έχουν χρήματα», λέει η νοσηλεύτρια Χουσεϊνί.
Η εικόνα είναι αμείλικτη: πρόωρα βρέφη, υποσιτισμένα παιδιά και οικογένειες που δεν μπορούν να πληρώσουν ούτε την παραμονή στο νοσοκομείο.
Η γιαγιά ενός νεογέννητου που πέθανε λίγες ώρες μετά τη γέννησή του περιγράφει: «Το τύλιξα με τα μικροσκοπικά του ρούχα και το πήγα σπίτι. Όταν το έμαθε η μητέρα του, λιποθύμησε».
Μια χώρα που βυθίζεται στην πείνα
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η κατάσταση στο Αφγανιστάν επιδεινώνεται λόγω της μείωσης της διεθνούς βοήθειας, της ξηρασίας, των φονικών σεισμών, και της οικονομικής κατάρρευσης μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν το 2021.
Ωστόσο, για χιλιάδες οικογένειες στο Αφγανιστάν, όπως αυτές στη Γκορ, η πραγματικότητα δεν αποτυπώνεται σε πολιτικές αναλύσεις αλλά σε άδειες κατσαρόλες και παιδιά που ζητούν ψωμί χωρίς να υπάρχει τίποτα να τους δώσουν οι γονείς τους.
Όπως το θέτει ένας από τους άνδρες που περιμένουν καθημερινά στην πλατεία της Τσαγχαράν: το ζήτημα δεν είναι το μέλλον. Είναι το αν θα υπάρξει επόμενο γεύμα.
