Για την περίπτωση του Ρούμπεν Βαρντανιάν, του πρώην επικεφαλής της αρμένικης κοινότητας στο Καραμπάχ, ο οποίος έχει καταδικαστεί σε 20 χρόνια φυλάκιση για τρομοκρατία και εγκλήματα πολέμου, κάνει λόγο σε νέα του ανάλυση ο Νικολάι Μαρτσένκο, αναλυτής και δημοσιογράφος στη Βουλγαρία.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανάλυσή του ο Μαρτσένκο, ο Βαρντανιάν παρά τις καταδίκες «στην πλάτη του», έχει προταθεί για το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Βάτσλαβ Χάβελ του 2026. Αυτό είναι ένα βραβείο που απονέμεται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο της Ευρώπης και αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα. Απονέμεται από την PACE (Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης) σε συνεργασία με τη Βιβλιοθήκη Βάτσλαβ Χάβελ.
Ο Βούλγαρος αναλυτής σχολιάζει ότι πρόκειται για «ειρωνεία» σε ό,τι αφορά στην υποψηφιότητα του Βαρντανιάν» από την PACE, και στο γεγονός ότι το ίδιο αυτό όργανο, τον Ιούλιο του 2025, ζήτησε την επιβολή κυρώσεων εναντίον ατόμων που συνδέονται με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένου και του Βαρντανιάν.
«Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρώπη αντιτίθεται στην ίδια της την πολιτική πορεία», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μαρτσένκο. Όπως τονίζει, αφενός η ΕΕ έχει διοχετεύσει περισσότερα από 200 δισ. δολάρια στην Ουκρανία από το 2022 που ξεκίνησε ο πόλεμος με τη Ρωσία, ενώ αφετέρου φαίνεται ότι κάνει τα «στραβά μάτια» στην υποψηφιότητα για την απονομή βραβείου σε έναν άνθρωπο που διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Ρωσία.
«Αυτή η προσπάθεια να αναδειχθεί ένας άνθρωπος που έχει συνδέσεις με τον Πούτιν, στο ευρωπαϊκό πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φαίνεται σαν μια μικρή νίκη της Ρωσίας έναντι της Ευρώπης», υπογραμμίζει ο Μαρτσένκο. Και συνεχίζει λέγοντας ότι «αντανακλάται ως μια προσπάθεια να υποτιμηθεί η ίδια η ιδέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μετατρέποντας ένα βραβείο υψηλού κύρους σε μέσο πολιτικής πρόκλησης».
Και δεν πρόκειται για την μοναδική προσπάθεια του Κρεμλίνου να εκμεταλλευτεί τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα ανθρώπινα δικαιώματα, εναντίον της ίδιας της Ευρώπης. Όπως εξηγεί ο Βούλγαρος αναλυτής, το 2024 η Ρωσία προσπάθησε και τότε να προτείνει τον Βαρντανιάν για το Νόμπελ Ειρήνης, «για την προώθηση ειρηνευτικών πρωτοβουλιών». Η κίνηση αυτή έτυχε ισχυρής κριτικής και πυροδότησε ευρείες αντιδράσεις, διεθνώς.
Ειδικότερα,123 βουλευτές από τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία, δημιούργησαν θέμα αποκαλώντας ανοιχτά τον Βαρντανιάν «πορτοφόλι του Πούτιν» και «απαράδεκτη» την υποψηφιότητά του. «Μια τέτοια υποψηφιότητα, που προωθείται από τα μέσα ενημέρωσης που ελέγχονται από τις ρωσικές αρχές, αποτελεί μέρος μιας εκστρατείας που στόχο έχει να αποπροσανατολιστεί η κοινή γνώμη από έναν άνθρωπο που εμπλέκεται όσο κανείς άλλος στο ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό του Κρεμλίνου», είχε γράψει το ABC, ένα από τα μεγαλύτερα ισπανικά ΜΜΕ στις 30 Απριλίου 2024.
Η περίπτωση του Βαρντανιάν περιλαμβάνει και μια ιδιαίτερα «σκανδαλώδη» βιογραφία, σχολιάζει ο Μαρτσένκο. Κάνει λόγο για έναν Ρώσο δισεκατομμυριούχο, στενό συνεργάτη του Πούτιν, γνωστό για τη διαχείριση της ρωσικής εταιρείας offshore, Troika Dialog.
Σύμφωνα με έρευνα του OCCRP, αυτή η εταιρεία είχε γίνει όχημα μεταφοράς χρημάτων μυστικά, σε κάποιους ιδιαίτερα γνωστούς Ρώσους, όπως στον φίλο του Πούτιν, Σεργκέι Ρολντούγκιν. Από το 2006 μέχρι το 2013, σύμφωνα με την έρευνα του ερευνητικής ομάδας OCCRP, περισσότερα από τα 4,6 δισ. δολάρια πέρασαν από τα δίκτυα offshore που δημιούργησε ο Βαρντανιάν. Αποτέλεσμα ήταν το 2019, 22 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να απευθυνθούν στην ΕΕ ζητώντας της να επιβάλει κυρώσεις στο αποκαλούμενο «πορτοφόλι της ρωσικής ελίτ». Επιπλέον, τον Ιανουάριο του 2022, ο Βαρντανιάν, όπως και άλλοι κοντά στον Πούτιν, συμπεριλήφθηκαν σε μια νέα λίστα νέων αμερικανικών κυρώσεων.
Όπως επισημαίνει ο Μαρτσένκο στο paper του, ο Βαρντανιάν είναι ένας από τους υποστηρικτές του Κρεμλίνου που εμπλέκεται στον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Σε όλες του τις συνεντεύξεις, δεν έχει καταδικάσει τη ρωσική επιθετικότητα ενώ δεν κάνει καμία αναφορά στη δολοφονία Ουκρανών πολιτών. Το Κιέβο έχει επισήμως επιβάλει κυρώσεις εναντίον του πολύ πριν από τον πόλεμο, το 2020. Μάλιστα, τον Ιούνιο του 2023, με πρωτοβουλία της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας, προστέθηκε στο Myrotvorets, τη βάση δεδομένων των ουκρανικών αρχών με όσους θεωρεί ως συνεργούς στη ρωσική επιθετικότητα.
Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή που αποδόθηκε στον Βαρντανιάν από τις ουκρανικές αρχές: «υπόκειται σε άμεση κράτηση και μεταφορά στις υπηρεσίες επιβολής του νόμου της Ουκρανίας ή των χωρών του ΝΑΤΟ».
Τα διεθνή ΜΜΕ έχουν αρκετές φορές επισημάνει τους δεσμούς του με τη Μόσχα, ήδη από το 2023. Στις 24 Ιανουαρίου του ιδίου έτους, η Washington Times έγραφε ότι «ο Βαρντανιάν, ένας από τους πιο πλούσιους ανθρώπους της Ρωσίας, βρίσκεται κοντά στον Πούτιν και προκρίνεται από το Κρεμλίνο να διαδεχθεί τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν».
Στις 30 Ιανουαρίου 2023 το Politico ανέφερε σε δημοσίευμά του ότι «ο Βαρντανιάν έχει καλές διασυνδέσεις στη Μόσχα. Όλοι οι ολιγάρχες της Ρωσίας επιχειρούν υπό την εύνοια του προέδρου Βλάντιμιρ Πούτιν, και για τον λόγο αυτό, δεν μπορεί να υπάρξει αμφιβολία ότι ο Βαρντανιάν είναι άνθρωπος του Κρεμλίνου -κάτι που η ουκρανική κυβέρνηση αναγνώρισε όταν του επέβαλε κυρώσεις».
Εξάλλου, το Forbes έγραφε στις 25 Ιουνίου 2023, ότι «ο Βαρντανιάν έχει την ευλογία της Μόσχας. Είναι αδιανόητο ότι θα του είχε προσφερθεί αυτή η ηγετική θέση χωρίς την παρότρυνση της Μόσχας».
Το Newsmax στις 30 Απριλίου 2024, τόνισε πως οι στενοί δεσμοί του με τον Ρώσο πρόεδρο του «χάρισαν το παρατσσούκλι, πορτοφόλι του Πούτιν», ενώ το κροατικό μέσο net.hr στις 29 Ιουλίου 2025 ανέφερε σε δημοσίευμά του ότι «ο Βαρντανιάν συχνά αποκαλείται το ΑΤΜ του Πούτιν, ένα πρόσωπο που βοήθησε τον Ρώσο πρόεδρο και τον κύκλο του να συγκεντρώσει πλούτο με παράνομα μέσα».
Επομένως, καταλήγει ο Βούλγαρος αναλυτής Μαρτσένκο, «το να δοθεί υποψηφιότητα σε ένα άτομο όπως ο Βαρντανιάν για το βραβείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ευρώπης, είναι κάτι παράλογο, κινδυνεύει να δυσφημίσει το ίδιο το βραβείο. Για αυτόν, είναι ένας βολικός τρόπος να ξεπλύνει το σκοτεινό του παρελθόν και να μετατραπεί από «εγκληματίας» σε «υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Η ΕΕ πρέπει να μπλοκάρει άμεσα την υποψηφιότητα του Βαρντανιάν και να αποτρέψει το να γίνει ένας ευρωπαϊκός θεσμός βράβευσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μέσο για το ξέπλυμα της φήμης ενός ανθρώπου του Κρεμλίνου».
