Η ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου έφερε άμεση ανακούφιση στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν και τους επενδυτές να προεξοφλούν αποκλιμάκωση.
Ωστόσο, πίσω από την αισιοδοξία των πρώτων αντιδράσεων, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη. Η συμφωνία μπορεί να έβαλε φρένο στη στρατιωτική αντιπαράθεση, δεν σημαίνει όμως ότι επανέρχεται αυτόματα η κανονικότητα στο παγκόσμιο εμπόριο, στις ενεργειακές αγορές και στη ναυτιλία.
Για πολλούς αναλυτές, η πραγματική δοκιμασία ξεκινά τώρα. Σχεδόν 600 πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα μέσα στον Περσικό Κόλπο, ενώ εκατοντάδες άλλα περιμένουν έξω από την πύλη εισόδου του. Αναλυτές, πλοιοκτήτες, ασφαλιστές και traders προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι ούτε άμεση ούτε εύκολη. Η κρίση που προηγήθηκε δεν προκάλεσε μόνο διαταραχές στις ενεργειακές ροές. Δημιούργησε νέα εμπορικά μοτίβα, αύξησε το κόστος μεταφοράς, άλλαξε τις στρατηγικές προμηθειών και ανάγκασε πολλές χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού. Γι’ αυτό και η αγορά αντιμετωπίζει με προσοχή τα πρώτα βήματα μετά τη συμφωνία.
Η μεγάλη αναμονή
Η εικόνα που καταγράφεται σήμερα γύρω από το Ορμούζ αποτυπώνει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο το μέγεθος της αναστάτωσης που προκάλεσε η πολύμηνη κρίση. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, περίπου 600 πλοία βρίσκονται εγκλωβισμένα εντός του Περσικού Κόλπου, περιμένοντας να αποχωρήσουν μόλις αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, περισσότερα από 300 άδεια-κενά φορτίου πλοία αναμένουν στον Κόλπο του Ομάν προκειμένου να εισέλθουν στην περιοχή και να φορτώσουν. Η συγκέντρωση αυτή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη. Από τα πλοία που παραμένουν μέσα στον Κόλπο, 98 είναι δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου και άλλα 88 μεταφέρουν προϊόντα διύλισης και πετρελαϊκά παράγωγα. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβονται εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και τεράστιες ποσότητες ενεργειακών προϊόντων που περιμένουν να διοχετευθούν στις διεθνείς αγορές. Η συμφωνία θεωρητικά ανοίγει τον δρόμο για την απελευθέρωση αυτών των ροών. Στην πράξη, όμως, η διαδικασία αναμένεται να εξελιχθεί πολύ πιο αργά από όσο υποδηλώνουν οι πολιτικές ανακοινώσεις.
Γιατί η αγορά παραμένει επιφυλακτική
Παρότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν στην επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας, αρκετές κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν αδιευκρίνιστες. Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ποιο θα είναι το καθεστώς ασφαλείας στην περιοχή, ποιοι διάδρομοι θα χρησιμοποιούνται, ποια μέτρα θα ληφθούν για την αντιμετώπιση πιθανών ναρκών, ούτε ποιος θα είναι ο ακριβής βαθμός ελέγχου που θα συνεχίσει να ασκεί το Ιράν. Η Τεχεράνη έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι επιθυμεί να διατηρήσει ενεργό ρόλο στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, γεγονός που δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς στην αγορά. Οι πλοιοκτήτες θυμούνται ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης αρκετές απόπειρες αποκλιμάκωσης κατέρρευσαν μέσα σε λίγες ώρες. Επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων και στρατιωτικά επεισόδια διατήρησαν για μήνες το αίσθημα ανασφάλειας σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Γι’ αυτό και η πρώτη αντίδραση της αγοράς δεν ήταν η μαζική επιστροφή πλοίων στην περιοχή αλλά η στάση αναμονής.
Οι αγορές βλέπουν το τέλος της κρίσης
Η πτώση των τιμών του πετρελαίου μετά τη συμφωνία έδειξε ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές προεξοφλούν αποκατάσταση της ομαλότητας στις ενεργειακές ροές. Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η μετάβαση θα απαιτήσει χρόνο. Ο Χάρις Κουρσίτ της Karobaar Capital, σε ανάλυση που φιλοξενεί το Bloomberg, σημειώνει ότι η επαναλειτουργία του Ορμούζ δεν αποτελεί έναν διακόπτη που ανοίγει και επαναφέρει αυτόματα την αγορά στα προ κρίσης επίπεδα.
Οι φυσικές ροές μπορεί να αποκατασταθούν γρήγορα. Η εμπιστοσύνη όμως όχι. Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών, διυλιστήρια, εισαγωγείς ενέργειας και εμπορικοί οίκοι αναγκάστηκαν να επανασχεδιάσουν τις στρατηγικές τους, να δημιουργήσουν νέα αποθέματα και να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Ακόμη και αν το Ορμούζ λειτουργήσει χωρίς προβλήματα, πολλές από αυτές τις αλλαγές δεν πρόκειται να ανατραπούν άμεσα. Αντίστοιχη είναι και η εκτίμηση της Σάρα Βακσούρι, επικεφαλής της SVB Energy International, η οποία θεωρεί ότι η κρίση θα αφήσει μακροχρόνιο αποτύπωμα στις παγκόσμιες ενεργειακές αλυσίδες, καθώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις θα επιδιώξουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από μελλοντικούς γεωπολιτικούς κινδύνους.
Τα ασφάλιστρα και οι ναύλοι θα δείξουν τον δρόμο
Πέρα από τις τιμές του πετρελαίου, οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να κριθούν από μια σειρά δεικτών που παρακολουθεί στενά η ναυτιλιακή αγορά. Πρώτος από αυτούς είναι τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου. Η πορεία τους θα αποκαλύψει κατά πόσο οι ασφαλιστικές εταιρείες θεωρούν ότι η περιοχή εισέρχεται σε φάση σταθερότητας ή αν εξακολουθούν να βλέπουν αυξημένες πιθανότητες νέων επεισοδίων. Εξίσου σημαντικοί θεωρούνται οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων, οι πραγματικές διελεύσεις πλοίων από το Ορμούζ, η ζήτηση σε ton-miles και η συμπεριφορά των ναυλωτών.
Οι αναλυτές της Saxo Markets προειδοποιούν ότι η επιχειρησιακή πραγματικότητα μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σύνθετη από ό,τι υποδηλώνουν οι πολιτικές δηλώσεις. Η αποναρκοθέτηση, οι καθυστερήσεις στα λιμάνια, οι ασφαλιστικές διαδικασίες και ο κίνδυνος νέων γεωπολιτικών παρεμβάσεων ενδέχεται να επιβραδύνουν την πλήρη αποκατάσταση των ροών.
Στη ναυτιλιακή αγορά επικρατεί η εκτίμηση ότι ο κλάδος θα λειτουργήσει ως το πρώτο πραγματικό βαρόμετρο της συμφωνίας. Όπως επισημαίνει ο Γιώργος Ξηραδάκης, διευθύνων σύμβουλος της XRTC Business Consultants, οι πραγματικές επιπτώσεις της αποκλιμάκωσης θα αποτυπωθούν στις αποφάσεις των ναυλωτών, στην πορεία των ασφαλίστρων, στις νέες διαδρομές των δεξαμενόπλοιων και στη συνολική συμπεριφορά της αγοράς. Κατά τον ίδιο, η ναυτιλία θα αποτελέσει τον πρώτο αξιόπιστο δείκτη για το εάν η αποκλιμάκωση μπορεί να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά ή αν πρόκειται για μια εύθραυστη ισορροπία. Το ενδιαφέρον στρέφεται επίσης στις επενδύσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από τον ελληνικό εφοπλισμό. Οι παραγγελίες νέων πλοίων, κυρίως στους τομείς μεταφοράς αργού πετρελαίου, προϊόντων διύλισης και LNG, θεωρούνται ένδειξη ότι οι Έλληνες πλοιοκτήτες εξακολουθούν να βλέπουν μακροπρόθεσμα τις προοπτικές της αγοράς.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν αποτελεί μόνο μια εξέλιξη που αφορά στη Μέση Ανατολή. Οι συνέπειές της επεκτείνονται στις αγορές ενέργειας, στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στη ναυτιλία, στον πληθωρισμό, στα επιτόκια και στις επενδυτικές αποφάσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Το εάν η αποκλιμάκωση θα εξελιχθεί σε πραγματική σταθερότητα ή σε μια προσωρινή παύση πριν από τον επόμενο κύκλο εντάσεων παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Προς το παρόν, οι αγορές εμφανίζονται αισιόδοξες. Η ναυτιλία όμως γνωρίζει ότι οι μεγάλες κρίσεις δεν τελειώνουν με μια υπογραφή. Γι’ αυτό και τα βλέμματα στρέφονται πλέον όχι στις ανακοινώσεις των κυβερνήσεων αλλά στα πλοία που περιμένουν να κινηθούν, στα φορτία που αναζητούν διέξοδο προς τις διεθνείς αγορές και στους δείκτες που θα αποκαλύψουν αν ο κόσμος εισέρχεται πράγματι σε μια νέα περίοδο σταθερότητας.
BIMCO: Η διέλευση από τα Στενά είναι ακόμη υπερβολικά επικίνδυνη
Η μεγαλύτερη διεθνής ναυτιλιακή ένωση, η BIMCO, ανακοίνωσε πως θεωρεί ότι η έναρξη της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ είναι ακόμη υπερβολικά επικίνδυνη για τα πλοία σε αυτήν την δεδομένη στιγμή.
Η BIMCO θεωρεί ότι το καθεστώς ασφαλείας για την ναυτική βιομηχανία παραμένει ρευστή και ότι η απειλή των ναρκών στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί πηγή ανησυχίας.
