Προκάλεσε δικαιολογημένες απορίες η χθεσινή δημοσιοποίηση από το ΚΥΠΕ της ανακοίνωσης της NewMed Energy (μίας εκ των τριών εταίρων στην κοινοπραξία του Αφροδίτη) στο Χρηματιστήριο του Τελ Αβίβ, με την οποία ενημερώνει ότι την 1η Δεκεμβρίου η Chevron απέστειλε απαντητική επιστολή στον Υπουργό Εμπορίου της κυπριακής κυβέρνησης «και μεταξύ άλλων ζήτησε την αναβολή της ημερομηνίας για συμμόρφωση με το ορόσημο στο Συμβόλαιο Αναλογικού Καταμερισμού σχετικά με την έναρξη του FEED, προκειμένου, κατά τη διάρκεια της παράτασης αυτής, να διαμορφωθεί μαζί με την κυπριακή Κυβέρνηση ένα βέλτιστο πλάνο ανάπτυξης».

Το «μεταξύ άλλων» κάποιοι στην Κύπρο το έκαναν γαργάρα και κράτησαν μόνο το αίτημα για αναβολή της ημερομηνίας συμμόρφωσης της κοινοπραξίας με το ορόσημο για την έναρξη της τεχνοοικονομικής μελέτης FEED. Μέχρι, λέει η NewMed Energy (του ισραηλινού ομίλου Delek), να διαμορφωθεί ένα βέλτιστο πλάνο ανάπτυξης.

Μόνο που για την ακρίβεια δεν τίθεται θέμα αναβολής. Τίθεται μόνο θέμα καθορισμού νέας ημερομηνίας για την αποστολή δεσμευτικής επιστολής της Chevron για έναρξη του FEED. Διότι το ορόσημο για αυτή την επιστολή παρήλθε, θυμίζουμε, στις 7 Νοεμβρίου 2023. Αυτή είναι η ημερομηνία μέσα στην ισχύουσα συμφωνία του 2019.

Αυτό δεν σημαίνει πως η Chevron είναι υπόλογη για αθέτηση του οροσήμου της 7ης Νοεμβρίου. Διότι ήταν σε εξέλιξη -σε συνεννόηση με την Κυπριακή Δημοκρατία- διαπραγματεύσεις για τροποποίηση της συμφωνίας του ‘19, όπως αξίωσε η Chevron. Και προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, ήταν λογικό να μην επιμείνει το κράτος σε εκείνη την ημερομηνία, ίσως για να μην θεωρηθεί κακόπιστος συνομιλητής.

Συνεπώς, προκύπτει θέμα για τον καθορισμό νέου οροσήμου, από την Κυπριακή Δημοκρατία, σε αντικατάσταση εκείνου της 7ης Νοεμβρίου 2023, που ξεπεράστηκε διότι η ίδια η Chevron ζήτησε χρόνο για την τελική της απόφαση.

Αυτό που είναι πρωτίστως σημαντικό δεν είναι η νέα ημερομηνία. Αλλά η υποχρέωση της κοινοπραξίας σε σχέση με την ημερομηνία. Και η υποχρέωση είναι η ίδια και απαράλλαχτη με εκείνη του 2019: Η Chevron πρέπει να ξεκινήσει τάχιστα το FEED και στο FEED πρέπει να περιλάβει και την περίφημη πλωτή μονάδα παραγωγής (FPU). Διότι η ΚΔ απέρριψε το αναθεωρημένο σχέδιο της εταιρείας και η εταιρεία απάντησε εν τέλει, την 1η Δεκεμβρίου, ότι επιβεβαιώνει τη συμφωνία του ‘19 και την ανάγκη αξιοποίησης FPU. Είναι ξεκάθαρο κι ας το συνειδητοποιήσουν όσοι προέβλεπαν σεισμούς και καταποντισμούς: Η συμφωνία του ‘19 δεν τροποποιήθηκε ούτε κατά ένα γιώτα. Ισχύει ως είχε.

Δεν σημαίνει όμως ότι κατανάγκη θα εφαρμοστεί κατά γράμμα. Στην επιστολή της Chevron γίνεται όντως αναφορά σε χρήση του FPU με βέλτιστο τρόπο ή κάπως έτσι. Αυτό σημαίνει πως υπάρχει περιθώριο κάποιων αλλαγών στο πλάνο του 2019, αλλά, πρώτον, όχι ως προϋπόθεση για να αρχίσει το FEED και, δεύτερον, όχι χωρίς τη συγκατάθεση της κυπριακής πλευράς. Και, σημειωτέον, κάποιες αλλαγές πολύ πιθανό να κριθούν αναγκαίες, χρήσιμες και επιθυμητές και από την ΚΔ. Διότι απλούστατα, 12 χρόνια από την ανακάλυψη του Αφροδίτη και 4 χρόνια από την υπογραφή του πλάνου ανάπτυξης, έχουν αλλάξει πολλά και θα αλλάξουν κι άλλα. Πρωτίστως, έχουν κάνει βήματα προς την ωρίμανση τα άλλα κοιτάσματα στην ΑΟΖ, σε αντίθεση με την παροιμοιώδη στασιμότητα του Αφροδίτη. Συνεπώς, ανοίγει ο δρόμος για συνέργειες με τις άλλες εταιρείες, όπως είπαν ξεκάθαρα ο Γιώργος Παπαναστασίου και εκπρόσωπος της Chevron προ δεκαημέρου.

Συνεπώς, αν είναι να αλλάξει κάτι, κοινή συναινέσει, είναι η από κοινού χρηματοδότηση του FPU από δύο ή και τρεις κοινοπραξίες στην ΑΟΖ και η αξιοποίησή του, κάπου εντός της ΑΟΖ, για όλο το κυπριακό απόθεμα φυσικού αερίου. Που, έτσι, ίσως πάψει να είναι σκορπισμένο σε 4-5-6 μικρά κοιτάσματα, αλλά σε ένα υπό διαμόρφωση και… υπό κίνηση μεγάλο κοίτασμα των 15-16 tcf, μέσω της κοινής υποδομής.

Too good to be true; Μπορεί. Να μην το παλέψουμε;