Συνέντευξη στη Θεανώ Θειοπούλου
Όραμα του νέου διευθύνοντος συμβούλου της Ελληνικής Τράπεζας, Όλιβερ Γκάτζκε, είναι η αναδιοργάνωση του οργανισμού, ενισχύοντας την αξία για όλους τους εμπλεκόμενους. «Ακολουθούμε μια συντηρητική πολιτική δανειοδότησης και αυτό δεν θα αλλάξει», αναφέρει στη συνέντευξή του στον «Φ», την πρώτη σε κυπριακό ΜΜΕ από την ανάληψη των καθηκόντων του, και τονίζει ότι η πλεονάζουσα ρευστότητα που διαθέτει η τράπεζα θα δοθεί σε δάνεια που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα της οικονομίας, όπως είναι η υγεία, η εκπαίδευση, η ενέργεια (ανανεώσιμες πηγές), η τεχνολογία, ο τουρισμός, οι μεταφορές και η ναυτιλία.
«Ενδιαφερόμαστε για επενδυτικές ευκαιρίες που ηγούνται διεθνείς τράπεζες, όπως εξαγορές και συγχωνεύσεις, private equity projects, καθώς και για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής στις βιομηχανίες ενέργειας, ανάπτυξης τουριστικών θέρετρων και άλλων μεγάλων έργων στην τουριστική βιομηχανία», αναφέρει.
Για τον νέο διευθύνοντα σύμβουλο, μια από τις βασικότερες προκλήσεις είναι η μείωση του κόστους που σχετίζεται με το προσωπικό, το οποίο είναι ανελαστικό και συχνά μη αναστρέψιμο. «Στόχος μου είναι η αξιοκρατία και η ίση μεταχείριση, δημιουργώντας μια κουλτούρα που θα ταιριάζει σε έναν σύγχρονο οργανισμό όπως η Ελληνική Τράπεζα». Ο πληθυσμός, σημειώνει, που αναλογεί ανά πιστωτικό ίδρυμα, ανά κατάστημα και ανά τραπεζικό υπάλληλο στην Κύπρο είναι πολύ χαμηλότερος από τον μέσο όρο στην Ευρωζώνη… «Αυτό, σε συνδυασμό με τη στροφή των πελατών στα ψηφιακά κανάλια εξυπηρέτησης, φανερώνουν την επιτακτική ανάγκη για περαιτέρω μείωση των τραπεζικών ιδρυμάτων, των καταστημάτων αλλά και των τραπεζικών υπαλλήλων, προκειμένου οι τράπεζές μας να καταστούν πιο ανταγωνιστικές».
Δεν γίνεται χωρίς τις τράπεζες
Έχετε, κ. Γκάτζκε, αναλάβει καθήκοντα διευθύνοντος συμβούλου σε μια εποχή τραπεζικών προκλήσεων. Ως ένας ξένος τεχνοκράτης, πώς βλέπετε την κατάσταση που διαμορφώνεται στην κυπριακή οικονομία και το τραπεζικό σύστημα;
Το κυπριακό τραπεζικό σύστημα βελτιώθηκε σημαντικά από το 2013. Οι τράπεζες, πλέον, στηρίζονται σε πολύ πιο στερεές βάσεις. Έχουν ισχυρή κεφαλαιακή θέση και ρευστότητα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώνονται συνεχώς, ενώ σημαντικά μειώθηκε και το μέγεθος του τραπεζικού τομέα, σε σχέση με το ΑΕΠ της χώρας και είναι πλέον συγκρίσιμο με τα επίπεδα στην Ευρώπη.
Παρά την εντυπωσιακή ανάκαμψη, το 2020 ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη χρονιά. Η πανδημία της COVID-19 μείωσε κατακόρυφα την οικονομική δραστηριότητα σχεδόν σε όλους τους τομείς παγκοσμίως. Ξεκάθαρα οι τράπεζες έχουν να διαδραματίσουν έναν καταλυτικό ρόλο, στηρίζοντας και χρηματοδοτώντας την ανάκαμψη της οικονομίας. Ο τραπεζικός τομέας αποτελεί το επίκεντρο των οικονομικών δραστηριοτήτων και είμαι σίγουρος ότι, χωρίς ένα ισχυρό τραπεζικό σύστημα, με βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, ισχυρά κεφάλαια και ρευστότητα, η πραγματική οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί με βιώσιμο τρόπο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ελληνική: Πουλά πακέτο ΜΕΔ €700 εκατ. και την APS
Η Ελληνική Τράπεζα, αναγνωρίζοντας τον ηγετικό της ρόλο, πρωτοστατεί στη στήριξη των βιώσιμων πελατών της, νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Το 2020 ανακοινώσαμε ρεκόρ νέων δανείων, πέραν του €1 δισ., ενώ μέχρι στιγμής το 2021 παραχωρήσαμε δάνεια που ξεπερνούν τα €500 εκατ.
Είμαι αισιόδοξος ότι η αυξημένη οικονομική δραστηριότητα των πρώτων εννέα μηνών του 2021, η οποία ενισχύθηκε από τα κυβερνητικά πακέτα στήριξης, θα συνεχιστεί και το 2022. Επιπλέον, η εφαρμογή του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα ενισχύσει την εγχώρια δραστηριότητα και κατ’ επέκταση την απασχόληση, βελτιώνοντας τις προοπτικές ανάπτυξης μέσα από τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.
Όσον αφορά τις τράπεζες, είναι απαραίτητο να έχουμε ένα μακροπρόθεσμο βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο. Πρόκειται για μια μεγάλη πρόκληση, δεδομένου ότι λειτουργούμε σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλλον, με μεγάλο αριθμό τραπεζών, υπό αυστηρές κανονιστικές απαιτήσεις και προβλήματα που έχουμε κληρονομήσει από το παρελθόν όπως οι ΜΕΧ και η δομή των εξόδων.
Ο πληθυσμός που αναλογεί ανά πιστωτικό ίδρυμα, ανά κατάστημα και ανά τραπεζικό υπάλληλο στην Κύπρο είναι πολύ χαμηλότερος από τον μέσο όρο στην Ευρωζώνη. Αυτό, σε συνδυασμό με τη στροφή των πελατών στα ψηφιακά κανάλια εξυπηρέτησης, φανερώνουν την επιτακτική ανάγκη για περαιτέρω μείωση των τραπεζικών ιδρυμάτων, των καταστημάτων αλλά και των τραπεζικών υπαλλήλων, προκειμένου οι τράπεζές μας να καταστούν πιο ανταγωνιστικές.
Μένει αυστηρή η πολιτική δανειοδότησης
Καλείστε, μεταξύ άλλων, να διαχειριστείτε την πλεονάζουσα ρευστότητα που διαθέτει η Ελληνική Τράπεζα και να δοθούν δάνεια σε φερέγγυους πελάτες. Προς το παρόν, η πολιτική δανειοδότησης κρίνεται ως πολύ συντηρητική. Θα δούμε πιο επιθετική πολιτική;
Ναι, ακολουθούμε μια συντηρητική πολιτική δανειοδότησης και αυτό δεν θα αλλάξει. Παρ’ όλα αυτά, πέρυσι ανακοινώσαμε ρεκόρ νέων δανείων, πέραν του €1 δισ. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι η κυπριακή οικονομία, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις είναι ήδη υπερδανεισμένα.
Αναζητούμε τρόπους για να διοχετεύσουμε τη ρευστότητά μας, πάντα εντός του πλαισίου ανάληψης κινδύνου του οργανισμού και ενός βιώσιμου προφίλ ρίσκου/απόδοσης. Θέλουμε να ενισχύσουμε τις προσωπικές σχέσεις με τους πελάτες, για να αυξήσουμε και τον δανεισμό μας. Στοχεύουμε σε τομείς με προοπτικές ανάπτυξης, ενώ προσεκτικά ενισχύουμε και τον διεθνή δανεισμό, μέσω συμμετοχής σε κοινοπραξίες.
Εδώ να τονίσω ότι το κυπριακό τραπεζικό σύστημα έχει σημαντική πλεονάζουσα ρευστότητα, ύψους €14 δισ. περίπου. Οι κυπριακές τράπεζες καταθέτουν αυτά τα χρήματα στην ΕΚΤ και καλούνται να πληρώσουν “parking fee” 0.5% ετησίως. Αυτό είναι ένα κόστος το οποίο οι τράπεζες απορροφούσαν από το 2014. Τα αρνητικά επιτόκια αναμένεται ότι θα παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα, δημιουργώντας μια μεγάλη πρόκληση για τράπεζες με πλεονάζουσα ρευστότητα. Μια επιλογή είναι να εξετάσουμε την επιβολή τέλους ρευστότητας στις καταθέσεις, από ένα όριο και πάνω. Αυτή είναι μια τάση στην Ευρώπη, όπου περισσότερες από 300 τράπεζες εφαρμόζουν ήδη τέλη ρευστότητας και αρνητικά επιτόκια. Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούμε να προσφέρουμε εναλλακτικές επιλογές στους πελάτες μας, όπως επενδυτικά και ασφαλιστικά προϊόντα.
Σε ποιους επιχειρηματικούς και άλλους τομείς εκτιμάται ότι η Ελληνική μπορεί να επεκταθεί με χορηγήσεις δανείων την επόμενη πενταετία;
Εστιάζουμε σε τομείς που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα της οικονομίας, όπως είναι η υγεία, η εκπαίδευση, η ενέργεια (ανανεώσιμες πηγές), η τεχνολογία, ο τουρισμός, οι μεταφορές και η ναυτιλία. Οι πλείστοι από αυτούς τους τομείς θα ενισχυθούν σημαντικά από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και από την χρηματοδότηση της Πράσινης Ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, τα δάνεια του ιδιωτικού τομέα αφορούν κυρίως στεγαστικά, μικρά δάνεια σε νέους πελάτες και στήριξη της υφιστάμενης πελατειακής μας βάσης.
Επίσης, ενδιαφερόμαστε για επενδυτικές ευκαιρίες που ηγούνται διεθνείς τράπεζες, όπως εξαγορές και συγχωνεύσεις, private equity projects καθώς και για την χρηματοδότηση έργων υποδομής στις βιομηχανίες ενέργειας, ανάπτυξης τουριστικών θέρετρων και άλλων μεγάλων έργων στην τουριστική βιομηχανία.
Η ναυτιλία είναι επίσης βιομηχανία η οποία προσφέρει μεγάλες ευκαιρίες δεδομένης της στρατηγικής τοποθεσίας της Κύπρου και το ελκυστικό νομικό και φορολογικό πλαίσιο. Η Ελληνική Τράπεζα εξυπηρετεί τη ναυτιλιακή βιομηχανία εδώ και 40 χρόνια, μέσω εξειδικευμένου κέντρου εξυπηρέτησης.
Πρόκληση η μείωση του κόστους προσωπικού
Εκτιμάται ότι η ψηφιακή εποχή θα φέρει και άλλη μείωση προσωπικού; Πως σκοπεύετε να διαχειριστείτε τα θέματα προσωπικού και συντεχνίας;
Η ψηφιοποίηση στον τραπεζικό τομέα δεν είναι πλέον επιλογή αλλά επιτακτική ανάγκη. Οι εταιρείες fintech αυξάνουν τον ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, ανεβάζουν τα στάνταρ και τις απαιτήσεις των πελατών. Σε αυτό το εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον πρέπει να παραμείνουμε και εμείς ανταγωνιστικοί, φροντίζοντας τις ανάγκες των πελατών μας. Τον τελευταίο χρόνο έχουμε δει μια τεράστια στροφή προς τα ψηφιακά και εναλλακτικά κανάλια. Ξεκάθαρα, κάποιοι παραδοσιακοί ρόλοι στον τραπεζικό κλάδο δεν είναι πλέον σημαντικοί όμως ταυτόχρονα νέοι ρόλοι και ευκαιρίες δημιουργούνται. Κατά συνέπεια, προτεραιότητα μας είναι η μετεκπαίδευση και αναβάθμιση των γνώσεων του προσωπικού, ώστε να ανταπεξέλθουν στις νέες προκλήσεις.
Όσον αφορά τα συντεχνιακά θέματα, πρόθεσή μας είναι να μπούμε σε έναν ειλικρινή διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους και να βρούμε κοινό έδαφος. Το προσωπικό μας είναι η κινητήριος δύναμη του οργανισμού. Αν δεν έχουν κίνητρο και δεν είναι ικανοποιημένοι δεν μπορούν να προσφέρουν άριστη εξυπηρέτηση στους πελάτες. Την ίδια στιγμή, όμως, δεδομένων των οικονομικών προκλήσεων, της αβεβαιότητας που υπάρχει αλλά και του έντονου ανταγωνισμού, τόσο από εγχώρια τραπεζικά ιδρύματα όσο και από εταιρείες fintech, οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα το διαχρονικό ζήτημα του υψηλού κόστους προκειμένου να συνεχίσουμε τη βιώσιμη πορεία μας και ένα επιτυχημένο επιχειρηματικό μοντέλο. Μια από τις βασικότερες προκλήσεις είναι η μείωση του κόστους που σχετίζεται με το προσωπικό, το οποίο είναι ανελαστικό και συχνά μη αναστρέψιμο. Στόχος μου είναι η αξιοκρατία και η ίση μεταχείριση, δημιουργώντας μια κουλτούρα που θα ταιριάζει σε έναν σύγχρονο οργανισμό όπως η Ελληνική Τράπεζα.
Μείωση καταστημάτων και στροφή πελατών στα ψηφιακά κανάλια
Η συνεχής ψηφιοποίηση και η αξιοποίηση της τεχνολογίας είναι μέρος της ζωής μας. Πώς την εκμεταλλεύεστε στην Ελληνική Τράπεζα; Πότε θα δούμε ψηφιακά καταστήματα;
Τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκόσμια, η τάση πλέον δεν είναι η δημιουργία ψηφιακών καταστημάτων αλλά η μείωση των φυσικών καταστημάτων και η στροφή των πελατών στα ψηφιακά κανάλια. Στην Κύπρο, όπου εξακολουθούμε να έχουμε τα περισσότερα καταστήματα σε αναλογία πληθυσμού σε όλη την Ευρώπη, αυτή η ανάγκη είναι ακόμα πιο έντονη. Επομένως, πρέπει να μειώσουμε το δίκτυο των καταστημάτων μας και, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία, να περιορίσουμε τη γραφειοκρατία, να βελτιώσουμε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για δανειοδοτήσεις και να προσφέρουμε προϊόντα.
Είναι πολύ σημαντικό να ενισχύσουμε το αποτύπωμα των ψηφιακών μας καναλιών και πιστεύω ότι η Ελληνική Τράπεζα βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση. Έγιναν σημαντικά βήματα και, ως αποτέλεσμα, πέραν του 85% των όλων των συναλλαγών πραγματοποιείται μέσα από τα εναλλακτικά κανάλια αντί στα καταστήματα. Εργαλεία όπως το Mobile App είναι ακριβώς ό,τι χρειαζόμαστε. Με το Contact Pay, οι πελάτες μπορούν να στέλνουν και να λαμβάνουν χρήματα από και προς τις επαφές τους. Παράλληλα, μέσω του Hellenic Bank Web Banking, οι πελάτες μπορούν να μεταφέρουν χρήματα, να παραγγείλουν βιβλιάρια επιταγών, να αιτηθούν για νέο λογαριασμό, για δάνεια και για ασφαλιστικά προϊόντα, να πληρώσουν λογαριασμούς κοινής ωφελείας και πολλά άλλα. Το ευρύ δίκτυο ΑΤΜ νέας γενιάς καλύπτει πέραν του 83% των χρηματικών συναλλαγών, παρέχοντας εξυπηρέτηση 24/7, ενώ το Κέντρο Εξυπηρέτησης Πελατών χειρίζεται σημαντικό φόρτο αιτημάτων για τα οποία οι πελάτες στο παρελθόν έπρεπε να επισκεφθούν κάποιο κατάστημα.
Ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο για εκποιήσεις
Πώς βλέπετε εσείς, κ. Γκάτζκε, ως νέος CEO της Ελληνικής, προερχόμενος από τραπεζικά συστήματα του εξωτερικού, το ευρύτερο θέμα των εκποιήσεων στην Κύπρο και τις συχνές αναστολές που ψηφίζει η Βουλή, αλλά και τις προθέσεις της για αλλαγή της νομοθεσίας;
Τα υψηλά επίπεδα των ΜΕΔ εμπεριέχουν σημαντικούς κινδύνους για τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος, αλλά και για τις προοπτικές της οικονομίας. Επίσης, είναι μια από τις σημαντικότερες ανησυχίες των οίκων αξιολόγησης, αλλά και των εποπτικών αρχών, τόσο στην Κύπρο όσο και στη Φρανκφούρτη. Κατά συνέπεια, ένα ξεκάθαρο και σταθερό νομικό πλαίσιο είναι απαραίτητο. Οι συνεχείς νομοθετικές αλλαγές επιφέρουν αστάθεια και αβεβαιότητα, κάνοντας τη δευτερογενή αγορά των ΜΕΔ λιγότερο ελκυστική για τους επενδυτές.
Ταυτόχρονα, οι εκποιήσεις αποτελούν ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους οι τράπεζες για τη διευθέτηση του χρέους. Χρησιμοποιείται ως η έσχατη λύση και πάντοτε με μεγάλη προσοχή, παρ’ όλα αυτά η αποδυνάμωση του νομοθετικού πλαισίου μειώνει την πειθαρχία του δανειολήπτη στο να τηρεί τις υποχρεώσεις του και τη διάθεσή του να προβεί σε διακανονισμό. Αυτό ουσιαστικά βοηθά τους στρατηγικούς κακοπληρωτές να αποφύγουν τις υποχρεώσεις τους. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στον χειρισμό των ΜΕΔ του τραπεζικού τομέα, όμως οποιαδήποτε αλλαγή στο νομικό πλαίσιο των εκποιήσεων μπορεί να καθυστερήσει τη διαδικασία και να θέσει σε κίνδυνο τις καταθέσεις των πολιτών.
Το όραμα του κ. Γκάτζκε για την Ελληνική Τράπεζα και οι βασικοί πυλώνες
Γνωρίζατε αρκετά πράγματα για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα και την Ελληνική Τράπεζα πριν πάρετε την απόφαση να εργαστείτε εδώ; Ποιο είναι το όραμά σας για την τράπεζα;
Το 2014 η Ελληνική Τράπεζα κατάφερε να ανακεφαλαιοποιηθεί με ιδιωτικά κεφάλαια, προστατεύοντας, έτσι, τις καταθέσεις των πελατών της και διατηρώντας τη φήμη της, ως μια φερέγγυα και ασφαλής τράπεζα. Πιστεύω ότι η Ελληνική έχει όλα τα συστατικά της επιτυχίας. Όραμά μου είναι η αναδιοργάνωση του οργανισμού, ενισχύοντας την αξία για όλους τους εμπλεκόμενους. Οι βασικές αρχές για μια επιτυχημένη στρατηγική αναδιοργάνωσης είναι οι εξής:
– Ένας οικονομικά σταθερός οργανισμός, με ισχυρή κεφαλαιακή βάση και ρευστότητα και με ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, ειδικότερα με μια δομή κόστους ανάλογη των ευρωπαϊκών τραπεζών.
– Πελάτες και ψηφιοποίηση: Με περισσότερους από 500 χιλ. πελάτες, στόχος μας είναι να ξεκλειδώσουμε τις δυνατότητες της πελατειακής μας βάσης και να γίνουμε η βασική τραπεζική τους επιλογή. Για να το κάνουμε αυτό, πρέπει να διαφοροποιηθούμε από την αγορά και να προσφέρουμε απρόσκοπτη εξυπηρέτηση, ανταγωνιστικά προϊόντα και εξατομικευμένες υπηρεσίες. Εργαζόμαστε ώστε να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες μας, να επιταχύνουμε τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και να γίνουμε όσο πιο αποτελεσματικοί γίνεται. Στόχος μας είναι να ενσωματώσουμε την τεχνολογία στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, συνεχίζοντας τη μετάβαση των πελατών στα ψηφιακά κανάλια για τη δική τους ταχύτερη και ευκολότερη εξυπηρέτησης.
– Άνθρωποι: Να εξελίξουμε την εργασιακή μας κουλτούρα, να ξεδιπλώσουμε τις δεξιότητες του προσωπικού και να προωθήσουμε την αξιοκρατία.
– ESG: Να ενισχύουμε το προφίλ ρίσκου / απόδοσης του δανειακού μας χαρτοφυλακίου, μέσα από μια υγιή ανάπτυξη και διαφοροποίηση, εστιάζοντας στο τρίπτυχο ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση). Θέλουμε να ηγηθούμε αυτής της πράσινης μετάβασης και της στροφής των κανονισμών της ΕΚΤ σε μια πιο βιώσιμη πράσινη ατζέντα.
