- Πανδημία και αναστολή του Επενδυτικού Προγράμματος ασκούν πιέσεις στην αγορά
- Συγκεκριμένα είδη ακινήτων (π.χ. οικιστικά) αναμένεται να ανακάμψουν γρηγορότερα από άλλα (π.χ. εμπορικά).
Τις εκτιμήσεις του για την περαιτέρω πορεία του τομέα των ακινήτων μετά την κρίση της πανδημίας του COVID-19 καταθέτει ο Διοικητικός Σύμβουλος, επικεφαλής του Deal Advisory της KPMG Κύπρου, Χριστόφορος Αναγιωτός.
Κυπριακή οικονομία και τομέας των ακινήτων
Η συνεχής αβεβαιότητα που προκαλεί η περίοδος της πανδημίας και η οικονομική κρίση δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Κύπρο. Είναι δεδομένο ότι τα χαμένα έσοδα από τον τουρισμό συρρικνώνουν την οικονομία. Το ζητούμενο είναι πότε θα αρχίσει η ανάκαμψη και πόσο καιρό θα χρειαστεί ο τομέας για να επανέλθει στις αποδόσεις των προηγούμενων ετών. Αυτό δεν είναι εύκολο να προβλεφθεί, εφόσον η παγκόσμια ανάκαμψη θα εξαρτηθεί από τα υγειονομικά θέματα (π.χ. τη διάθεση εμβολίου), τις οικονομικές «πληγές» που θα έχει αφήσει η πανδημία και την αναμενόμενη επιστροφή της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Ο δεύτερος πιο σημαντικός πυλώνας της οικονομίας, ο οποίος είναι ο τομέας των ακινήτων, καταγράφει επίσης μειώσεις λόγω, μεταξύ άλλων, των περιορισμών στις μετακινήσεις, τόσο εγχώρια όσο και από το εξωτερικό αλλά και της κατάργησης του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος (ΚΕΠ). Κοιτάζοντας μπροστά, διαφαίνεται ότι συγκεκριμένα είδη ακινήτων (π.χ. οικιστικά) αναμένεται να ανακάμψουν γρηγορότερα από άλλα (π.χ. εμπορικά).
Αλλάζουν οι τάσεις και το αγοραστικό ενδιαφέρον
Αναμφισβήτητα, η πανδημία έχει επηρεάσει το αγοραστικό ενδιαφέρον σε σημαντικό βαθμό. Εξετάζοντας τα στοιχεία από το Κτηματολόγιο μέχρι και τον Οκτώβριο του 2020, παρουσιάζεται μια μείωση στα πωλητήρια έγγραφα της τάξης του 24% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019, συνολικά σε ντόπιους και ξένους αγοραστές. Αναλύοντας τα στοιχεία ανά μήνα, παρατηρούμε ότι οι μεγαλύτερες μειώσεις έγιναν κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, λόγω σαφώς της απαγόρευσης των μετακινήσεων. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι κατά τον Ιούνιο η μείωση περιορίστηκε στο -10%, ενώ αν δούμε τους επόμενους μήνες, Ιούλιο και Αύγουστο, η μείωση περιορίζεται περισσότερο, με τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο να παρουσιάζουν ανοδική πορεία – ομολογουμένως ο Οκτώβριος να είναι επηρεασμένος σε κάποιο βαθμό και από την κατάργηση του ΚΕΠ αλλά και τη δυσφήμιση που προέκυψε από τα διάφορα δημοσιεύματα που οδήγησαν στην απόφαση αυτή. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ότι το 2019 ήταν η καλύτερη χρονιά από το 2008 σε ό,τι αφορά στα πωλητήρια έγγραφα ακινήτων. Βλέποντας μπροστά, είναι δεδομένο πως η ζήτηση για διαφορετικά είδη ακινήτων θα επηρεαστεί με διαφορετικό τρόπο, προβλέπεται όμως να υπάρχει μια τάση προς φιλικά προς το περιβάλλον σπίτια, καθώς και προς «έξυπνα» κτίρια.
Τι γίνεται με τις δανειοδοτήσεις
Αναφορικά με τα υφιστάμενα δάνεια, λαμβάνοντας υπόψη τα υψηλά επίπεδα δανεισμού στην Κύπρο, σίγουρα υπάρχει μια ανησυχία για το τι θα συμβεί με την άρση των μέτρων, τα οποία σήμερα στηρίζουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Θεωρείται επιβεβλημένο οι επιχειρήσεις και τα άτομα τα οποία έχουν απωλέσει εισοδήματα να προβούν σε λεπτομερή σχεδιασμό και αξιολόγηση της κατάστασης, ούτως ώστε να συνεχίσουν να εξυπηρετούν τον δανεισμό τους μέσω, για παράδειγμα, μιας αναδιάρθρωσης. Ταυτόχρονα όμως, οι τράπεζες, με τη ρευστότητα που διαθέτουν, είναι έτοιμες να αξιολογήσουν νέα έργα στον τομέα ανάπτυξης ακινήτων, τα οποία πληρούν τις προδιαγραφές. Αν και μέσα από την τελευταία έρευνα «Property Lending Barometer» της KPMG καταγράφεται μια μείωση στο ενδιαφέρον για χορηγήσεις στον τομέα τα τελευταία χρόνια, υπάρχει σίγουρα ενδιαφέρον για έργα τα οποία πληρούν τις προδιαγραφές, με την προτίμηση από τις Κυπριακές τράπεζες παραδοσιακά να δίνεται στις τουριστικές αναπτύξεις. Άξιο αναφοράς είναι πως στην έκδοση του βαρόμετρου για το 2020 παρατηρείται μια ελαφριά προτίμηση, σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, προς βιομηχανικά ακίνητα (Industrial/Logistics). Επιπλέον, το βαρόμετρο κατέδειξε πως το ισχυρό επιχειρηματικό μοντέλο, η φήμη του δανειολήπτη, τα ίδια κεφάλαια και ο σχεδιασμός του έργου αποτελούν σημαντικά κριτήρια κατά την εξέταση χρηματοδότησης για ανάπτυξη ακίνητης περιουσίας. Λιγότερο σημαντικό κριτήριο είναι το μέγεθος του δανείου. Επίσης, από τα στοιχεία του βαρόμετρου προκύπτει πως τα περιθώρια στα επιτόκια δανείων από Κυπριακές τράπεζες παρουσιάζουν μειώσεις τα τελευταία χρόνια, αλλά παραμένουν υψηλότερα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η περίοδος αποπληρωμής που προσφέρεται από τις κυπριακές τράπεζες για χρηματοδότηση σε προνομιούχα έργα ανάπτυξης ακινήτων είναι αρκετά χαμηλότερη, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Πρόσβαση σε δάνεια
Στη «σφυγμομέτρηση» της αγοράς με επαγγελματίες του κλάδου ακινήτων, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο στα πλαίσια της τελευταίας έκδοσης του «ΚPMG Cyprus Real Estate Market Report – The Insights, 11th edition», οι ερωτηθέντες τονίζουν ότι σημαντικό ρόλο στην πορεία του τομέα ακινήτων θα έχει η ψυχολογία του αγοραστικού κοινού και η ευκολία χρηματοδότησης. Σίγουρα τα σχέδια της κυβέρνησης, όπως το σχέδιο επιδότησης επιτοκίων για νέα στεγαστικά δάνεια, αναμένεται να βοηθήσουν την πρόσβαση σε δάνεια αλλά και να ενθαρρύνουν το ενδιαφέρον για οικιστικά ακίνητα. Βεβαίως, θα πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, ώστε η πρόσβαση σε χρηματοδότηση να είναι εφικτή σε όλους, αφενός λαμβάνοντας υπόψη το μετέωρο οικονομικό κλίμα και αφετέρου, αποφεύγοντας τα λάθη του παρελθόντος.
Χωρίς να μπορούμε ακόμη να προβλέψουμε τον αντίκτυπο της δημοσιοοικονομικής κρίσης από την πανδημία, θεωρούμε ότι πάρα τα προβλήματα που αντιμετώπισαν τα τελευταία χρόνια τα τραπεζικά ιδρύματα, η βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, σε συνδυασμό με την αυξημένη ρευστότητα που διαθέτουν, αποτελούν ενδεχομένως παράγοντες που θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις, κάτω βεβαίως από τις κατάλληλες προϋποθέσεις, συμβάλλοντας έτσι στην ανάκαμψη του κλάδου σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Εσπερίδων 14, 1087, Λευκωσία
Τηλ.: 22 209 000 /292
E-mail: realestate@kpmg.com.cy
Website: https://home.kpmg/cy/en/home.html
