Τέσσερεις μήνες μετά την κήρυξη του Covid-19 ως πανδημία από τον Π.Ο.Υ., τα κράτη και οι επιχειρήσεις προσπαθούν να εξισορροπήσουν τις επιπτώσεις και να προβλέψουν το μέλλον ώστε να διαχειριστούν όσο το δυνατόν καλύτερα την αβεβαιότητα και την οικονομική συρρίκνωση που έχει δημιουργηθεί.
Η Κυβέρνηση με μια σειρά μέτρων, βοήθησε τις επιχειρήσεις να αντιμετωπίσουν ως ένα βαθμό τις οικονομικές επιπτώσεις. Ανεξάρτητα από την καλή θέληση που υπάρχει από πλευράς Κράτους, η οικονομική δραστηριότητα και οι συνδεόμενες ανάγκες δεν μπορούν να αντικατασταθούν με Κρατική στήριξη και ούτε η οποιαδήποτε στήριξη μπορεί να είναι ανεξάντλητη.
Στις 7 Ιουλίου 2020, ο Υπουργός Οικονομικών με γραπτή ανακοίνωση προχώρησε σε ενημέρωση για την ύφεση που αναμένεται για το τρέχον έτος με βάση και τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτή προσδιορίστηκε στο 7,7% και με προβλεπόμενα έσοδα από τον τουρισμό να κυμαίνονται περίπου στο 25% των εσόδων του 2019.
Το ερώτημα σε αυτή την περίπτωση είναι πόσο βαθιά θα είναι η ύφεση και για πόσο χρονικό διάστημα θα κρατήσει. Καθώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την διάρκεια των επιπτώσεων, φαίνεται ότι το χειρότερο σενάριο θα επικρατήσει και πιθανό η ύφεση που θα προκύψει να είναι ακόμα μεγαλύτερη και πιο παρατεταμένη. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι η ομαλοποίηση θα έρθει με διαφορετικές ταχύτητες και χρονικούς ορίζοντες.
Για παράδειγμα, ο τομέας του τουρισμού θα χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο να ανακάμψει και να βρεθεί στα επίπεδα του 2019, και αυτό αναμένεται να συμβεί το έτος 2023 λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις στα εισοδήματα των καταναλωτών και τις προτεραιότητες τους.
Για τις επιχειρήσεις το σημαντικό είναι να καταφέρουν να ανταπεξέλθουν και να μετριάσουν τις επιπτώσεις, ώστε να υπάρξει συνέχιση των δραστηριοτήτων τους και να αντέξουν τους κραδασμούς στους οποίους υπόκεινται.
Για να επιτευχθεί το πιο πάνω η κάθε επιχείρηση θα πρέπει να είναι σε θέση να διαχειριστεί 4 βασικούς άξονες με τον κάθε ένα να έχει την δική του σημασία και σημαντικότητα στην βιωσιμότητα της επιχείρησης, όπως παρουσιάζονται πιο κάτω.
Διαχείριση κινδύνων και αβεβαιότητας
Η διαχείριση κινδύνων δεν πρέπει να είναι μια στατική εργασία, αλλά εξελισσόμενη. Η κάθε επιχείρηση θα πρέπει να επαναξιολογεί σε συχνή βάση τους δείκτες απόδοσης και την επικινδυνότητα του κάθε ρίσκου που μπορεί να έχει στην λειτουργεία της επιχείρησης, του προσωπικού, της ρευστότητας και της αναμενόμενης προσφοράς και ζήτησης της αγοράς. Θα πρέπει να είναι σε θέση να αξιολογήσει κατά πόσο για παράδειγμα χρειάζεται ο τερματισμός συγκεκριμένων υπηρεσιών ή προϊόντων ή η ενδυνάμωση τους αναλόγως των συνθηκών και των επιπτώσεων.
Ο εντοπισμός των επιχειρηματικών ρίσκων και ο καθορισμός δράσεων για την αντιμετώπιση τους θα δώσει προβάδισμα και χρόνο αντίδρασης στην επιχείρηση ώστε να έχει όσο το δυνατό λιγότερες δονήσεις.
Παρόλο που αρκετές μικρές επιχειρήσεις στην Κύπρο δεν ήταν σε θέση να καθορίσουν τους κινδύνους και τις πιθανές επιπτώσεις τους τώρα είναι η ώρα να υιοθετήσουν αυτές τις πρακτικές και να τις εφαρμόσουν.
Διαχείριση ρευστότητας και εξόδων
Με τα έσοδα να μειώνονται, οι επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους πρόσβασης σε ρευστότητα για την συνέχιση των δραστηριοτήτων τους.
Ένας οργανισμός που αντιμετωπίζει προβλήματα ρευστότητας πρέπει να προβεί σε λεπτομερή ανάλυση των προβλεπόμενων ταμειακών ροών και να αξιολογήσει τον αντίκτυπο στην διαχείριση του κεφαλαίου κίνησης και των αποθεμάτων.
Η αβεβαιότητα σχετικά με την ικανότητα πληρωμής των εργαζομένων και των πιστωτών, οι διακυμάνσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας και η διατήρηση άλλων σημαντικών επιχειρησιακών λειτουργιών, υπογραμμίζει τη σημασία του σχεδιασμού σεναρίων ρευστότητας για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Η κατανόηση των ταμειακών ροών μιας επιχείρησης και το πως επηρεάζεται, είναι το πρώτο βήμα για την οικοδόμηση ενός σχεδίου άντλησης ρευστότητας υπό την μορφή ιδίων κεφαλαίων, τραπεζικού δανεισμού, μείωση εξόδων και άμεσα κόστη κλπ.
Είναι επιτακτική ανάγκη η επαναξιολόγηση των λειτουργικών εξόδων και εξόδων παραγωγής, καθώς και η εξεύρεση τρόπου μείωσης τους, αφού θα βελτιώσει την κερδοφορία και την ρευστότητα. Αυτό όμως χρειάζεται προσοχή για να μην επηρεαστούν ζωτικοί τομείς που θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο, και ταυτόχρονα συχνή παρακολούθηση ώστε να παραμένουν εντός των στόχων που έχουν τεθεί.
Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού
Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επαναξιολογήσουν τις πολιτικές τους για την εξ αποστάσεως εργασία και να τροποποιήσουν τις κατευθυντήριες γραμμές στις περιπτώσεις ευέλικτων προγραμμάτων εργασίας λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα όπως διαδραματίζονται.
Ταυτόχρονα όμως δεν θα πρέπει να υπάρξει χαλάρωση στις πρακτικές ασφάλειας των πληροφοριών και δεδομένων της κάθε επιχείρησης καθώς η κυβερνοασφάλεια και η προστασία των δεδομένων είναι πιο κρίσιμες από ποτέ και πρέπει να υποστηρίζονται από ορθές τεχνολογικές υποδομές. Στις περιπτώσεις αυτές ο καθορισμός στόχων υλοποίησης και χρονοδιαγραμμάτων θα βοηθήσει, εκεί και όπου είναι δυνατό, την σταθεροποίηση της παραγωγικότητας.
Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να διαχειριστεί τις δραστηριότητές της κατά τρόπο που να παρέχει σε όλους τους εργαζομένους ασφάλεια απασχόλησης, εκεί και όπου αυτό είναι δυνατό.
Μπορεί, ωστόσο, να υπάρξουν περιπτώσεις που οδηγούν σε αλλαγή της δομής της επιχείρησης, πράγμα που σημαίνει ότι ενδέχεται να χρειαστούν προσαρμογές του εργατικού δυναμικού.
Πριν από οποιαδήποτε απόλυση που κρίνεται αναγκαία, κάθε επιχείρηση θα πρέπει να εξετάσει πως μπορεί να αξιοποιήσει το προσωπικό της με εναλλακτικές επιλογές αντί του τερματισμού καθώς για κάθε επιχείρηση το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί μια από τις κύριες επενδύσεις της.
Πρακτικές οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν είναι η μείωση των ωρών εργασίας, η εκπαίδευση για ανάληψη νέων ή πρόσθετων ευθυνών, η αναδιοργάνωση των ρόλων κλπ.
Διαχείριση προσφοράς και ζήτησης
Το τοπίο πλέον έχει αλλάξει και υπάρχει αυξημένη αβεβαιότητα και άγνωστοι παράγοντες που σχετίζονται με την προσφορά και την ζήτηση.
Από την πλευρά της προσφοράς, πολλές επιχειρήσεις αγωνίζονται με την κατανόηση της εφοδιαστικής τους αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένου του πότε και ποια αγαθά θα είναι διαθέσιμα και σε ποιο κόστος. Από την πλευρά της ζήτησης, τόσο οι καταναλωτές όσο και οι επιχειρήσεις έχουν λιγότερα διαθέσιμα μετρητά προκαλώντας έτσι μείωση στις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών.
Τα περιοριστικά μέτρα και ο φόβος εξάπλωσης του ιού δημιουργεί την ανάγκη για νέα κανάλια πωλήσεων και νέες πρακτικές που εμπεριέχουν διορατικότητα, ευελιξία και δημιουργικότητα. Αυτό φαίνεται και στις περιπτώσεις που ακόμα και όταν τα φυσικά καταστήματα ξανανοίγουν, πολλοί καταναλωτές συνεχίζουν να κάνουν τις αγορές τους διαδικτυακά και να μην επισκέπτονται καταστήματα.
Η διαχείριση και η επικοινωνία μιας επιχείρησης με τους προμηθευτές της είναι πρόσθετης σημασίας καθώς η παρούσα κατάσταση συνεχίζει να εξελίσσεται . Η επιχείρηση θα πρέπει να λάβει υπόψη:
- Το καθορισμό συγκεκριμένων βασικών προμηθευτών όπου κρίνεται η λειτουργική δραστηριότητα της επιχείρησης και επανασχεδιασμό ώστε οι βασικές λειτουργίες να μπορούν να προσαρμοστούν πιο αποτελεσματικά
- Οι προβλέψεις για την αναμενόμενη προσφορά και ζήτηση της κάθε επιχείρησης θα πρέπει να αξιολογούνται στα τακτά χρονικά διαστήματα και να υπάρχει ευελιξία και προσαρμογή ανά πάσα στιγμή
- Η επικοινωνία και η κοινοποίηση των προβλεπόμενων αναγκών σε όλα τα επίπεδα μιας επιχείρησης είναι προϋπόθεση ώστε να διατηρηθεί η ομαλή λειτουργεία και η απαιτούμενη κατανόηση των διάφορων εμπλεκόμενων μερών
Είναι φανερό ότι κάτω από τέτοιες συνθήκες η επαναξιολόγηση και επανασχεδιασμός είναι ζωτικής σημασίας σε όλα τα μήκη και πλάτη μιας επιχείρησης. Από αυτό δεν μπορούν να εξαιρεθούν οι αξιολογήσεις υφιστάμενων αλλά και πιθανών νέων προϊόντων και υπηρεσιών, όπου θα πρέπει να ενταχθούν ή ανάλογα να τεθούν εκτός, τόσο για θέματα κόστους/κέρδους όσο και σε θέματα προσφοράς/ζήτησης, λαμβάνοντας υπόψη τις νέες ανάγκες όπως δημιουργούνται.
Μέρος των πιο πάνω διαδικασιών είναι και η αξιολόγηση υφιστάμενων και εναλλακτικών προμηθευτών, η επαναδιαπραγμάτευση συμφωνιών, πιστώσεων κλπ., με σκοπό να μετριαστούν οι κίνδυνοι και οι ζημιές.
Καινοτομία και δημιουργικότητα
Η πανδημία έχει προκαλέσει μακράν την μεγαλύτερη οικονομική κρίση με παρατεταμένη αβεβαιότητα μέχρι σήμερα. Ως εκ τούτου είναι σημαντικό να λεχθεί ότι και αυτή η κρίση θα έχει ένα τέλος.
Το εάν μια επιχείρηση θα τα καταφέρει και πόσο αλώβητη θα βγει από την κρίση θα εξαρτηθεί από το πόσο άμεσα θα ανταποκριθεί στους πιο πάνω άξονες, ποσό ευέλικτη είναι στο να πάρει άμεσες αποφάσεις χρησιμοποιώντας δοκιμασμένες πρακτικές και πόσο είναι διατεθειμένη να διαφοροποιηθεί και να πρωτοτυπήσει.
Οι δυσκολίες και οι προκλήσεις αυτής της κρίσης αναγκάζουν τις επιχειρήσεις να βγουν έξω από τις ζώνες ασφαλείας τους και τις συνήθεις πρακτικές τους και να ψάξουν καινοτόμες λύσεις και πρακτικές που θα τους οδηγήσουν στην νέα μετά Covid-19 εποχή.
