Της συντακτικής ομάδας του Bloomberg
Ενώ οι ΗΠΑ παλεύουν να τελειώσουν τον πόλεμο με το Ιράν, οδεύουν διστακτικά προς μια εξίσου απερίσκεπτη σύγκρουση στην Κούβα. Αν ο Λευκός Οίκος θέλει να αποφύγει ένα ακόμη στρατηγικό αδιέξοδο, πρέπει να αλλάξει πορεία άμεσα.
Από την επιτυχημένη επιδρομή του Ιανουαρίου για τη σύλληψη του Βενεζουελάνου δικτάτορα Νικολάς Μαδούρο, οι ΗΠΑ έχουν εντείνει σταθερά την εκστρατεία τους με στόχο να επιφέρουν αλλαγές και στην Αβάνα. Διέκοψαν τις κρίσιμες αποστολές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, εξαντλώντας τα αποθέματα καυσίμων και παραλύοντας την ήδη ασταθή οικονομία της Κούβας. Οι απειλές για νέες κυρώσεις έχουν αναγκάσει ορισμένες ξένες επιχειρήσεις να αναστείλουν τις τοπικές δραστηριότητές τους. Το Πεντάγωνο έχει αναπτύξει πολεμικά πλοία κοντά στο νησί και έχει στείλει κατασκοπευτικά αεροσκάφη για να υπενθυμίσει στους ηγέτες της πόσο ευάλωτοι είναι. Η άσκηση δίωξης εναντίον του 95χρονου πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο έχει τροφοδοτήσει τους φόβους για στρατιωτική επέμβαση με σκοπό τη σύλληψή του.
Η κουβανική κυβέρνηση, την ηγεσία της οποίας είχαν αναλάβει εδώ και δεκαετίες ο Ραούλ και ο πιο χαρισματικός αδελφός του Φιντέλ, δεν αξίζει και πολλή συμπάθεια. Έχει καταστείλει τους διαφωνούντες, έχει στραγγαλίσει την οικονομία ενώ άφηνε τα φιλαράκια της να πλουτίζουν, έχει φλερτάρει με τους αντιπάλους των ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα, και έχει οδηγήσει περίπου το 10% του πληθυσμού να εγκαταλείψει το νησί από την πανδημία του Covid-19. Αν και το δεκαετές αμερικανικό εμπάργκο έχει αποκόψει σε μεγάλο βαθμό τη μεγαλύτερη πιθανή πηγή εισαγωγών, εξαγωγών και επενδύσεων της Κούβας, το καθεστώς έχει χαραμίσει τις λίγες ευκαιρίες που είχε για να αμβλύνει τις εντάσεις. Οι περισσότεροι Κουβανοί δεν θα θρηνούσαν κατά πάσα πιθανότητα το τέλος του.
Οι πιο λογικές απαιτήσεις του Λευκού Οίκου — να ανοίξει περισσότερο την οικονομία στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, να χαλαρώσει τους περιορισμούς στη ροή πληροφοριών και να απελευθερώσει τους πολιτικούς κρατούμενους — είναι δύσκολο να αμφισβητηθούν. Η αποδοχή τους θα ωφελούσε τον κουβανικό λαό και θα άνοιγε την πόρτα στις ΗΠΑ για να βοηθήσουν στην ανάκαμψη της χώρας.
Ωστόσο, η κυβέρνηση έχει υπονομεύσει τα ίδια τα επιχειρήματά της με ασταθείς και ασαφείς απαιτήσεις, πολεμικές απειλές και συγκαταβατικές προβλέψεις για το μελλοντικό υποτελές καθεστώς της Κούβας — και όλα αυτά έχουν σκληρύνει την αντίσταση στην Αβάνα. Εάν το καθεστώς δεν συμβιβαστεί, υπάρχει ο κίνδυνος όλες αυτές οι σκληρές δηλώσεις να στριμώξουν τον Λευκό Οίκο σε μια γωνία. Τα “γεράκια” στις ΗΠΑ ήδη υποστηρίζουν περιορισμένες αεροπορικές επιδρομές για να σοκάρουν τους Κουβανούς ηγέτες και να τους ωθήσουν σε μεταρρυθμίσεις. Αν αυτό δεν λειτουργήσει — και δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι θα λειτουργήσει — θα ασκηθεί πίεση για να πάνε ένα βήμα πιο πέρα, και να στείλουν αμερικανικά στρατεύματα στο έδαφος.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν προετοιμάσει το έδαφος, ούτε πρακτικά ούτε πολιτικά, για μια τέτοια επιχείρηση. Ούτε είναι σαφές αν η κυβέρνηση είναι προετοιμασμένη σε περίπτωση που η εκστρατεία της επιταχύνει μια κατάρρευση του κουβανικού κράτους. Το έργο της “εγκατάστασης” νέων ηγετών, της πρόληψης ή της διαχείρισης της εξόδου μεταναστών, της αποκατάστασης της ασφάλειας, της επαναφοράς των υπηρεσιών και της ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης οικονομίας θα ήταν τεράστιο. Θα εξαντλούσε τους πόρους, θα απορροφούσε ένα μεγάλο μέρος της εναπομένουσας θητείας του προέδρου και θα αποσπούσε περαιτέρω την προσοχή του αμερικανικού στρατού από πιο σημαντικές στρατηγικές προκλήσεις.
Για να οδηγηθεί η Κούβα σε μια πορεία αλλαγής θα χρειαστούν λιγότερα “μαστίγια” και περισσότερα “καρότα”, ώστε τα στελέχη του καθεστώτος να δουν κάποια αξία στην φιλελευθεροποίηση. Κατ’ αρχάς, η κυβέρνηση θα πρέπει να περιορίσει τις ελάχιστες απαιτήσεις της: Για παράδειγμα, θα μπορούσε να δεσμευτεί να μην επιτεθεί στο νησί ή να επιδιώξει την ανατροπή της κυβέρνησης σε αντάλλαγμα για περιορισμούς στις δραστηριότητες των κινεζικών και ρωσικών μυστικών υπηρεσιών.
Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ πρέπει να καθοδηγήσουν τους Κουβανούς ηγέτες προς μια εύλογη διέξοδο από την τρέχουσα αδιέξοδη κατάσταση. Ο Λευκός Οίκος θα πρέπει να εξισορροπήσει την πίεση που ασκεί για μεταρρυθμίσεις ιδιωτικοποίησης με περιορισμένη αλλά σαφή ελάφρυνση των κυρώσεων, ώστε οι Κουβανοί επιχειρηματίες να έχουν πρόσβαση στην πίστωση και στα αγαθά που χρειάζονται για να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους. Θα πρέπει επίσης να αποκαταστήσει τη ροή πετρελαίου προς το νησί και να ενισχύσει την ανθρωπιστική βοήθεια για την αντιμετώπιση της κρίσης που έχουν προκαλέσει οι περιορισμοί του. Μια περίοδος σταθερότητας και οικοδόμησης εμπιστοσύνης θα πρέπει να καταστήσει τις περαιτέρω μεταρρυθμίσεις πιο αποδεκτές.
Μια πιο μετριοπαθής στάση θα εξοργίσει αναμφίβολα πολλούς πολιτικά επιφανείς εξόριστους στο Μαϊάμι. Ωστόσο, σχεδόν επτά δεκαετίες αντιπαράθεσης δεν έχουν βοηθήσει ιδιαίτερα τον κουβανικό λαό. Αξίζει να δοκιμάσουμε μια άλλη οδό.
