Το δεύτερο μεγαλύτερο πακέτο στήριξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την Ισπανία, εφαρμόζει η Ελλάδα για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που περιλαμβάνονται στις εαρινές προβλέψεις.
Με βάση την αξιολόγηση της Κομισιόν, η Ελλάδα αναμένεται να διαθέσει έως το τέλος του έτους περίπου 1,3 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,55% του ΑΕΠ, εφόσον επεκτείνει το υφιστάμενο πλαίσιο μέτρων στήριξης. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει και το πρώτο πακέτο που ανακοινώθηκε στις αρχές Απριλίου, ύψους 500 εκατ. ευρώ ή 0,2% του ΑΕΠ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει, σε γενικές γραμμές, τα μέτρα που έλαβε η Ελλάδα ως στοχευμένα, καθώς αποσκοπούσαν στη μείωση του κόστους μεταφορών και ενέργειας. Σε αυτά περιλαμβάνονται η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης με 20 λεπτά το λίτρο, η δίμηνη ενίσχυση για αυξημένα καύσιμα μέσω του Fuel Pass, η επιδότηση 15% στο τιμολόγιο αγοράς λιπασμάτων και η στήριξη για τα εισιτήρια της ακτοπλοΐας.
Σύμφωνα με την κατάταξη της Επιτροπής, η Ελλάδα βρίσκεται πολύ κοντά στην Ισπανία ως προς το ύψος των παρεμβάσεων. Αντίθετα, κράτη μέλη όπως η Σλοβενία, η Σουηδία, η Πολωνία και η Κύπρος εμφανίζουν πακέτα στήριξης που δεν ξεπερνούν το 0,3% του ΑΕΠ για το σύνολο του έτους.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν, παράλληλα, τα στενά δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών μελών της ΕΕ. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα μέτρα στήριξης κινούνται κατά μέσο όρο κοντά στο 0,2% του ΑΕΠ, ενώ έξι χώρες, κυρίως του Βορρά, δεν έχουν προχωρήσει σε αντίστοιχη στήριξη για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Τα μη στοχευμένα μέτρα και οι επισημάνσεις της Κομισιόν
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σημειώνει ότι τα φετινά έκτακτα μέτρα είναι αισθητά περιορισμένα σε σχέση με εκείνα που εφαρμόστηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Ωστόσο, επισημαίνει ότι περίπου τα τρία τέταρτα των παρεμβάσεων δεν είναι επαρκώς στοχευμένα προς τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει επίσης ότι μεγάλο μέρος των μέτρων δεν δημιουργεί επαρκή κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας. Περίπου τα δύο τρίτα των παρεμβάσεων αφορούν επιδοτήσεις για τη μείωση του κόστους καυσίμων, μειώσεις άμεσων και έμμεσων φόρων και οριζόντιες ενισχύσεις προς επιχειρήσεις.
Το υπόλοιπο ένα τρίτο αφορά ενισχύσεις εισοδήματος, οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, έχουν κυρίως οριζόντιο χαρακτήρα και δεν διαφοροποιούνται επαρκώς υπέρ των οικονομικά ασθενέστερων ομάδων, που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή ακρίβεια.
Πίεση για θεσμικές παρεμβάσεις στην ενέργεια
Πέραν των άμεσων μέτρων στήριξης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να προχωρήσουν και στην υιοθέτηση θεσμικών παρεμβάσεων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται η προώθηση εργαλείων που αφορούν τη μείωση των τελών μεταφοράς ενέργειας και την εναρμόνιση κανονισμών στον ενεργειακό τομέα, ώστε να περιοριστεί η γραφειοκρατία και το κόστος για τα κράτη μέλη.
Η Κομισιόν καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υιοθετήσουν τους νέους κοινούς κανόνες έως το τέλος του έτους, με στόχο την ενίσχυση των επενδύσεων, την καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και τη συνολική μείωση του κόστους σε επίπεδο ΕΕ.
