Tις επιπτώσεις της σύγκρουσης στο Ιράν στην ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τη νομισματική πολιτική στην Ευρώπη εξετάζει σε σημερινή της ανάλυση η Goldman Sachs. To πιο σημαντικό κανάλι μετάδοσης, όπως επισημαίνει, είναι η αύξηση των τιμών ενέργειας, επειδή οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Ευρώπη θα επηρεαστεί επίσης από μια παγκόσμια σύσφιξη των οικονομικών συνθηκών, με τις διαφορές μεταξύ των χωρών να αντικατοπτρίζουν εν μέρει τις συναλλαγματικές διακυμάνσεις. Το περιθώριο μετάδοσης μέσω του μη ενεργειακού εμπορίου και του τραπεζικού τομέα είναι πιο περιορισμένο, καθώς η Ευρώπη έχει ασθενείς οικονομικούς δεσμούς με την περιοχή (ιδίως με το Ιράν).
Οι επιπτώσεις της αύξησης των τιμών ενέργειας στο ΑΕΠ τείνουν να είναι αρνητικές για τις περισσότερες χώρες, λόγω της επιδείνωσης των όρων εμπορίου, σημειώνει η Goldman. Οι επιπτώσεις τείνουν να είναι πιο περιορισμένες στη Σουηδία και την Ελβετία λόγω της εξάρτησής τους από την πυρηνική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η μόνη εξαίρεση είναι η Νορβηγία, όπου ο αντίκτυπος στο ΑΕΠ τείνει να είναι θετικός επειδή παράγει και εξάγει πετρέλαιο. Η αμερικάνικη τράπεζα εκτιμά ότι οι επιπτώσεις στο πραγματικό ΑΕΠ, σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων, μιας αύξησης 10% στις τιμές ενέργειας – που καταγράφονται με τον μέσο όρο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου – είναι -0,2% στην Ευρωζώνη και το Ηνωμένο Βασίλειο, -0,1% στη Σουηδία, κοντά στο 0% στην Ελβετία και +0,1% στη Νορβηγία.
Οι επιπτώσεις στις τιμές καταναλωτή είναι πληθωριστικές για όλες τις χώρες και είναι μεγαλύτερες για τον ονομαστικό πληθωρισμό από ό,τι για τον δομικό πληθωρισμό (εξαιρούμενης της ενέργειας και των τροφίμων). Οι επιπτώσεις τείνουν να είναι μικρότερες στη Νορβηγία, επειδή οι υψηλότερες τιμές ενέργειας οδηγούν σε ανατίμηση της κορώνας. Το ίδιο ισχύει και για την Ελβετία, λόγω των ιδιοτήτων του φράγκου ως ασφαλούς καταφυγίου. Οι εκτιμήσεις της Goldman δείχνουν ότι οι επιπτώσεις σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων, μιας αύξησης κατά 10% στον μέσο όρο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου κυμαίνονται από 0,15% έως 0,3% για τον ονομαστικό πληθωρσιμός και από 0,03% έως 0,06% για τον δομικό.
Είναι σημαντικό, όπως τονίζει η Goldman, ότι το βασικό δίδαγμα από το πρόσφατο επεισόδιο πληθωρισμού είναι ότι η μετακύλιση των υψηλότερων τιμών ενέργειας στις τιμές καταναλωτή είναι μη γραμμική. Συγκεκριμένα, η μετακύλιση στις τιμές καταναλωτή τείνει να αυξάνεται με (1) το μέγεθος της αύξησης των τιμών ενέργειας, (2) τον επικρατούντα ρυθμό πληθωρισμού, (3) την απόκλιση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό από τον στόχο και (4) τον βαθμό στενότητας της αγοράς εργασίας. Σε πρόσφατη ανάλυση της η Goldman διαπίστωσε ότι η επίδραση στον δομικό πληθωρισμό, για παράδειγμα, θα μπορούσε να γίνει διπλάσια από τις παραπάνω εκτιμήσεις.
Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αντιπροσωπεύουν ένα “αρνητικό σοκ προσφοράς” για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες — ωθώντας την παραγωγή και τον πληθωρισμό σε αντίθετες κατευθύνσεις — και ως εκ τούτου οι επιπτώσεις της νομισματικής πολιτικής τείνουν να είναι ασαφείς, επισημαίνει η αμερικάνικη τράπεζα. Η “κανονική” προσέγγιση της ΕΚΤ, για παράδειγμα, θα προέβλεπε την στάση αναμονής της πολιτικής εάν η αύξηση των τιμών της ενέργειας αναμένεται να αντιστραφεί, εφόσον οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμένουν σταθερές. Μια πιο “σύγχρονη” προσέγγιση — που ενσωματώνει τα διδάγματα από το πρόσφατο επεισόδιο πληθωρισμού — θα μείωνε το εμπόδιο για την αντίδραση της νομισματικής πολιτικής όταν η μετάβαση στις τιμές καταναλωτή γίνει μη γραμμική.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Goldman σχετικά με το πώς διάφορες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας μεταφέρονται στον πληθωρισμό, η τράπεζα εκτιμά πως η νομισματική πολιτική δεν θα ανταποκριθεί σε μια μικρή αύξηση των τιμών ενέργειας με κανονική μετακύλιση στον πληθωρισμό, λόγω του συμβιβασμού με τη χαμηλότερη παραγωγή. Αλλά θα υπήρχαν πολύ ισχυρότερα επιχειρήματα για αντίδραση σε μεγαλύτερες αυξήσεις των τιμών ενέργειας που σχετίζονται με μεγαλύτερη μετακύλιση στον πληθωρισμό.
Δεδομένων των συνεχιζόμενων αβεβαιοτήτων, προς το παρόν η Goldman δεν κάνει αλλαγές στις προβλέψεις της για την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τη νομισματική πολιτική.
Σε αυτό το πλαίσιο, εκτιμά πως η ΕΚΤ θα τηρήσει στάση αναμονής —επειδή ο πληθωρισμός βρίσκεται στο στόχο και το επιτόκιο πολιτικής είναι σε γενικά ουδέτερο επίπεδο— εκτός εάν οι επίμονα υψηλότερες τιμές ενέργειας οδηγήσουν σε δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό. Οι επερχόμενες προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων είναι απίθανο να ενσωματώσουν τις επιπτώσεις από τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή στο βασικό σενάριο, καθώς το όριο για τις τεχνικές υποθέσεις ήταν πιθανότατα στις 25 Φεβρουαρίου. Σε κάθε περίπτωση, το Διοικητικό Συμβούλιο θατονίσει τους καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη και τους ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό εάν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή συνεχιστούν.
Ελευθερίας Κούρταλη/Capital.gr
