Επίκληση στην “Παγίδα του Θουκυδίδη” έκανε την Πέμπτη ο Πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, κατά τη διάρκεια της διμερούς συνάντησής του με τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, στο Πεκίνο.
Με αυτή την αναφορά, ο Σι θέλησε να υπογραμμίσει τους κινδύνους από την όλο και αυξανόμενη αντιπαλότητα ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, καλώντας αντί για σύγκρουση σε συνεργασία και συνεννόηση.
Η συνάντηση αποτέλεσε τη δεύτερη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα και την πρώτη του σε 9 χρόνια, πραγματοποιούμενη σε μια περίοδο κλιμάκωσης γεωπολιτικών εντάσεων, εμπορικών διαφορών, τεχνολογικών περιορισμών και εντεινόμενου ανταγωνισμού μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου.
Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο Σι χαρακτήρισε το μέλλον των σχέσεων Κίνας-ΗΠΑ ως ένα από τα καθοριστικά ζητήματα της εποχής μας.
“Εάν η Κίνα και οι ΗΠΑ μπορούν να ξεπεράσουν την λεγόμενη Παγίδα του Θουκυδίδη και να δημιουργήσουν μια νέα ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων· εάν μπορούμε να ενώσουμε τα χέρια για να αντιμετωπίσουμε τις παγκόσμιες προκλήσεις και να εισφέρουμε μεγαλύτερη σταθερότητα στον κόσμο· εάν μπορούμε να προωθήσουμε την ευημερία των λαών των δύο χωρών μας και το μελλοντικό πεπρωμένο της ανθρωπότητας, και να δημιουργήσουμε από κοινού ένα καλύτερο μέλλον για τις διμερείς σχέσεις”, δήλωσε ο Σι στις εναρκτήριες παρατηρήσεις του.
Τι είναι η “Παγίδα του Θουκυδίδη”;
Ο όρος “Παγίδα του Θουκυδίδη” έχει γίνει όλο και περισσότερο μέρος της παγκόσμιας συζήτησης γύρω από τις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ, ιδιαίτερα υπό την ηγεσία του Σι.
Με απλά λόγια, η θεωρία περιγράφει μια επικίνδυνη κατάσταση στην οποία μια καθιερωμένη παγκόσμια δύναμη απειλείται από την ταχεία άνοδο μιας άλλης δύναμης, ωθώντας τελικά και τις δύο πλευρές σε αντιπαράθεση ή ακόμα και πόλεμο.
Η φράση έγινε δημοφιλής από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Graham Allison, ο οποίος τη χρησιμοποίησε για να αναλύσει τις εντάσεις μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ίδιος δανείστηκε την ιδέα από τον Αρχαίο Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη, ο οποίος κατέγραψε τον Πελοποννησιακό Πόλεμο μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης πριν από 2.000 χρόνια.
Ο Θουκυδίδης έγραψε για πρώτη φορά ότι “η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή ενστάλαξε στη Σπάρτη” ήταν αυτό που έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο. Με την πάροδο του χρόνου, οι μελετητές και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής άρχισαν να χρησιμοποιούν την αναλογία για να περιγράψουν τις σύγχρονες μεταβάσεις ισχύος – ειδικά την άνοδο της Κίνας στο πλαίσιο της μακροχρόνιας αμερικανικής κυριαρχίας.
Τα τελευταία χρόνια, Κινέζοι αξιωματούχοι και κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν επανειλημμένα επικαλεστεί τον όρο, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν την οικονομική και στρατιωτική άνοδο της Κίνας ως απειλή. Ο ίδιος ο Σι έχει χρησιμοποιήσει την φράση πολλές φορές για να υποστηρίξει σταθερές σχέσεις και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ Πεκίνου και Ουάσινγκτον.
Έτσι, όταν ο Σι είπε στον Τραμπ ότι η Κίνα και οι ΗΠΑ πρέπει να “ξεπεράσουν” την παγίδα του Θουκυδίδη, ουσιαστικά προέτρεπε την Ουάσινγκτον να μην φοβάται την άνοδο της Κίνας και αντ’ αυτού να επιδιώξει τη συνύπαρξη και τη συνεργασία.
Ο Σι αργότερα ενίσχυσε άμεσα αυτό το μήνυμα, λέγοντας: “Όταν οι δύο πλευρές συνεργάζονται, και οι δύο ωφελούνται. Όταν πολεμούν, και οι δύο υποφέρουν”.
Τόνισε επίσης ότι “τα κοινά συμφέροντα μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών υπερτερούν των διαφορών μας” και είπε ότι και οι δύο χώρες πρέπει να γίνουν “εταίροι και όχι αντίπαλοι”.
