Τα περιθώρια για αξιοποίηση κυπριακού δυναμικού -και κυρίως νέων- στην πραγματική οικονομία είναι μεγάλα και πρέπει να αξιοποιηθούν.
Η καλπάζουσα αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην παραγωγή, στις υπηρεσίες και στη δημόσια διοίκηση δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό σενάριο για την κυπριακή οικονομία. Είναι ήδη εδώ και εξελίσσεται σε καθημερινή βάση.
Η κυπριακή οικονομία, ως μικρή και ανοιχτή που είναι, επηρεάζεται άμεσα από αυτή τη μετάβαση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο το εκπαιδευτικό μας σύστημα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας στην εποχή της ΤΝ. Και όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν πως μόνο εν μέρει ανταποκρίνεται σε αυτές τις ανάγκες το εκπαιδευτικό σύστημα.
Η εκπαίδευση στη χώρα μας παραμένει έντονα προσανατολισμένη στη θεωρητική γνώση και στην πανεπιστημιακή κατεύθυνση, αποκομμένη σε σημαντικό βαθμό από τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το συνειδητοποιούμε εξετάζοντας τις σοβαρές ανάγκες σε προσωπικό που έχουν τεχνικά επαγγέλματα, όπως οι ηλεκτρολόγοι, οι υδραυλικοί, οι οικοδόμοι, οι οδηγοί λεωφορείων, οι χειριστές μηχανών σε εργοστάσια.
Επιπλέον, παρά την πρόοδο σε τομείς όπως η πληροφορική, παρατηρείται υστέρηση στη συστηματική καλλιέργεια ψηφιακών και τεχνικών δεξιοτήτων, αλλά και κενά στην επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση.
Tο κενό επιχειρείται τα τελευταία χρόνια να καλυφθεί εν μέρει με εισαγωγή καταρτισμένου ή και εξειδικευμένου προσωπικού από άλλες χώρες, μέσω γενναιόδωρων φοροελαφρύνσεων σε εταιρείες και ταλέντα από το εξωτερικό, κατά προτεραιότητα στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.
Η πολιτική αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει μόνιμη λύση και δεν ικανοποιεί όλες τις ανάγκες. Χωρίς αναβάθμιση και επέκταση του περιεχομένου της κυπριακής εκπαίδευσης για ομαλή και γρήγορη διείσδυση των νέων στην αγορά εργασίας, είναι ορατός ο κίνδυνος να εδραιωθεί μια οικονομία δύο ταχυτήτων: Από τη μια οι υψηλά αμειβόμενοι ξένοι και καταρτισμένοι εργαζόμενοι και από την άλλη Κύπριοι εργαζόμενοι ή ανειδίκευτοι από τρίτες χώρες, περιορισμένων επαγγελματικών προοπτικών και χαμηλών απολαβών.
Η πρόσφατη δημοσιοποίηση της απόφασης να παραχωρηθεί, από την επόμενη σχολική χρονιά, στους μαθητές του Λυκείου η νέα μαθησιακή κατεύθυνση «Εφαρμοσμένη Μάθηση στο Εμπόριο και τις Υπηρεσίες» αποτελεί ένδειξη αναγνώρισης της διάστασης που υπάρχει σήμερα μεταξύ των αναγκών της οικονομίας σε εργατικό δυναμικό και της δυνατότητας των αποφοίτων της μέσης εκπαίδευσης ή και της ανώτερης να καλύψουν αυτές τις ανάγκες.
Απώτερος στόχος της καινοτομίας ένταξης νέας κατεύθυνσης στο Λύκειο είναι η παροχή δεξιοτήτων βιωματικής μάθησης στους Κύπριους μαθητές, η μείωση της πρόωρης σχολικής εγκατάλειψης και της μαθητικής στασιμότητας στο Λύκειο, καθώς και η ευθυγράμμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Το συγκεκριμένο βήμα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά δεν είναι αρκετό για να αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση. Θα πρέπει να δοθεί συνέχεια, με την ουσιαστική αναβάθμιση και επέκταση της Τεχνικής Εκπαίδευσης και της ενθάρρυνσης των μαθητών να επιλέγουν τα προγράμματα που προσφέρονται. Παράλληλα, πρέπει να αξιοποιηθούν περισσότερο τα προγράμματα πρακτικής άσκησης μαθητών, φοιτητών, αποφοίτων και γενικότερα νέων που είναι σε αναζήτηση απασχόλησης, ώστε οι περίοδοι των διακοπών ή της υποαπασχόλησης να συνδυάζονται με δυνατότητα εξάσκησης σε πραγματικές θέσεις εργασίας, απόκτησης εμπειρίας, γνώσεων και επαγγελματικών γνωριμιών, ει δυνατό εντός του πεδίου ενδιαφέροντος των μαθητών και του επαγγελματικού προσανατολισμού τους.
Από πλευράς τους, οι επιχειρήσεις στην Κύπρο καλούνται να ενισχύσουν τις δυνατότητες ευέλικτης απασχόλησης εργατικού δυναμικού από την Κύπρο και το εξωτερικό, αξιοποιώντας τις αναβαθμισμένες δυνατότητες που παρέχει η τεχνολογία για ουσιαστική συμμετοχή στην παραγωγική διαδικασία ανθρώπων που μπορεί να βρίσκονται εκτός εργοστασίου, εκτός των γραφείων μιας εταιρείας, σε άλλη πόλη, σε άλλη χώρα. Η πρόσφατη ενίσχυση και εκσυγχρονισμός του νομικού πλαισίου εντός του οποίου μπορούν να παρέχονται ευκαιρίες για εξ αποστάσεως εργασία επιτρέπει στις επιχειρήσεις αλλά και στους εργαζόμενους να αξιοποιήσουν αποδοτικά τις ευέλικτες ή υβριδικές μεθόδους εργασίας, ώστε να στελεχώνονται θέσεις εργασίας που υπό άλλες συνθήκες θα παρέμεναν κενές.
Οι νέες αυτές δυνατότητες επιτρέπουν μεν στις επιχειρήσεις στην Κύπρο να αντλήσουν προσφορά εργασίας από ξένο δυναμικό ή από Κύπριους που κατοικούν στο εξωτερικό, αλλά την ίδια ώρα επιτρέπει σε επιχειρήσεις του εξωτερικού να ανταγωνίζονται εταιρείες στην Κύπρο, εργοδοτώντας, εξ αποστάσεως, πρόσωπα που κατοικούν εδώ.
Η κυπριακή οικονομία, με τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που προβλέπεται να διατηρήσει τα επόμενα 2-3 χρόνια τουλάχιστο, έχει ανάγκη να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που προκαλεί η περιορισμένη προσφορά εργασίας, σε μια μεγάλη γκάμα επαγγελματικών δραστηριοτήτων και αναγκών.
Η κοινωνική υποτίμηση της τεχνικής εκπαίδευσης από μια σημαντική μερίδα της κυπριακής κοινωνίας πρέπει να αναστραφεί μέσω της ενίσχυσης και ποιοτικής αναβάθμισης του επαγγελματικού προσανατολισμού και της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας σε τεχνικούς τομείς. Τα περιθώρια για αξιοποίηση κυπριακού δυναμικού -και κυρίως νέων- στην πραγματική οικονομία είναι μεγάλα και πρέπει να αξιοποιηθούν.
Σε ένα κόσμο που εξελίσσεται με ασύλληπτη ταχύτητα, η Cablenet εγκαινιάζει μια πρωτοβουλία με μια σειρά άρθρων και αναδεικνύει θέματα που αγγίζουν τις αναδυόμενες τεχνολογίες, την καινοτομία και την πορεία σε ένα προηγμένο ψηφιακό οικοσύστημα.
