Εκατομμύρια κόσμος, χιλιάδες πτήσεις, πλοία, στρατιωτικές, ενεργειακές και άλλες στρατηγικές υποδομές βρίσκονται σε κίνδυνο μετά την ευρεία σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Και ενώ οι φόβοι το προηγούμενο διάστημα αφορούσαν την τιμή του πετρελαίου, σήμερα αναφύεται ένα ακόμη πρόβλημα που αφορά την εφοδιαστική αλυσίδα.
Τα πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις έχουν δημιουργήσει προβλήματα, ενώ άλλες εταιρείες έχουν προληπτικά λάβει μέτρα ασφαλείας, που μπορεί να μειώσουν την παραγωγή. Την ίδια ώρα χιλιάδες πλοία που μεταφέρουν μαζούτ, ντίζελ και LNG βρίσκονται στο «περίμενε», λόγω των γεγονότων στα Στενά του Ορμούζ.
Έχουμε αποθέματα για μήνες
Η Κύπρος, πέραν από την επίθεση που δέχθηκε στις Βρετανικές Βάσεις Ακρωτηρίου τις πρώτες πρωινές ώρες και το μεσημέρι της Δευτέρας, καλείται να αντιμετωπίσει και ζητήματα που ενδεχομένως να προκύψουν στην ενέργεια, από μείωση της παραγωγής και προμήθειας μαζούτ.
Ωστόσο, όπως πληροφορείται ο «Φ», η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου δεν πρόκειται να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε προβλήματα, έστω και αν διακοπεί προσωρινά η τροφοδοσία μαζούτ και ντίζελ, αφού διατηρεί αποθέματα που μπορούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της Κύπρου για κάποιους μήνες. Στα θετικά, επίσης, είναι το γεγονός πως, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σήμερα θα γίνει νέα παράδοση μαζούτ από προμηθευτή της ΑΗΚ.
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί πως η προμήθεια προς την ΑΗΚ γίνεται και από τον ευρωπαϊκό χώρο και έτσι φαίνεται να υπάρχουν λύσεις, έστω και αν προκύψει ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα στην εφοδιαστική αλυσίδα της Μέσης Ανατολής.
Ζητά ενημέρωση η Κομισιόν
Ενδεικτικό αυτής της ανησυχίας είναι και το e-mail που απέστειλε χθες σε όλες τις κυβερνήσεις των κρατών μελών η Κομισιόν, ζητώντας ενημέρωση για το κατά πόσον αντιμετωπίζουν προβλήματα στην τροφοδοσία τους σε καύσιμα.
Συγκεκριμένα, όπως μετέφερε το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, αν και η Κομισιόν δεν θεωρεί πως υπάρχουν άμεσες συνέπειες για την τροφοδοσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πετρέλαιο, εντούτοις ζήτησε ενημέρωση από κάθε κράτος μέλος.
Όπως αναφέρεται στη σχετική αλληλογραφία, «σε αυτό το στάδιο, δεν προβλέπουμε άμεση επίπτωση στην ασφάλεια της τροφοδοσίας σε πετρέλαιο», ωστόσο, στο ίδιο μήνυμα ζητά από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να της γνωστοποιήσουν τις δικές τους εκτιμήσεις σχετικά με την ασφάλεια των προμηθειών τους σήμερα.
Συνεδριάζει η ΕΕ για καύσιμα
Παράλληλα, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η Ομάδα Συντονισμού Φυσικού Αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται πως θα συνεδριάσει την Τετάρτη, με στόχο να αξιολογήσει τον αντίκτυπο στην ασφάλεια του εφοδιασμού της Ευρώπης από τις τελευταίες εξελίξεις.
Όπως ανέφερε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Reuters, η ομάδα συντονισμού περιλαμβάνει εκπροσώπους από τις κυβερνήσεις των κρατών – μελών. Η Κομισιόν, όπως σημειώνεται, θέλει να θέσει υπό στενή παρακολούθηση τα αποθέματα φυσικού αερίου, πετρελαίου και της ασφάλειας εφοδιασμού σε ευρωπαϊκό έδαφος, ώστε να συντονιστεί και λάβει τα απαραίτητα μέτρα για αντιμετώπιση ενδεχόμενων προβλημάτων.
Κουβέιτ, Κατάρ και Σ. Αραβία
Το Ιράν έχει μέχρι στιγμής πλήξει με drones το Ρας Τανούρα, ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας και Κουβέιτ και Κατάρ αναμένουν ενδεχόμενες επιθέσεις και προς τις δικές τους πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Μάλιστα, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη στόχευσαν εγκαταστάσεις στο Ρας Λαφάν στο Κατάρ. Κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να διακοπεί η παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Μάλιστα, μετά από αυτή την τελευταία απόφαση, η ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται σε ισχυρό σοκ, με τις τιμές να εκτοξεύονται έως και +45% στην Ευρώπη. Και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, καθώς το Κατάρ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής LNG παγκοσμίως, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Να σημειωθεί πως στην Ευρώπη τα ολλανδικά συμβόλαια αναφοράς διαπραγματεύονταν στις 14:32 (ώρα Κύπρου) στο +45,20%, στα 46,405 ευρώ/MWh, αντανακλώντας τον φόβο για διαταραχές αποστολών από τη Μέση Ανατολή.
Τα χειρότερα σενάρια
Σύμφωνα με τα διεθνή ΜΜΕ, στο Αλ Ζουρ του Κουβέιτ και στο Ρας Λάφαν του Κατάρ λειτουργούν επίσης μεγάλες εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), για τις οποίες εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με το ενδεχόμενο να αποτελέσουν στόχο ιρανικών επιθέσεων, με το δεύτερο να έχει ήδη δεχθεί επίθεση.
Το Ρας Λάφαν αποτελεί εκτεταμένο βιομηχανικό συγκρότημα, περίπου 80 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Ντόχα, και θεωρείται ο σημαντικότερος κόμβος μεταφόρτωσης LNG παγκοσμίως.
Παράλληλα, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Adnoc, διαχειρίζεται ένα ακόμη μεγάλο ενεργειακό συγκρότημα στο Ρουβάις.
Πάντως σε περίπτωση που όλες αυτές οι περιοχές αποτελέσουν στόχο, τότε θα πρόκειται για ένα από τα χειρότερα σενάρια για την ενεργειακή ασφάλεια των όλων των κρατών, σε συνδυασμό με την κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η κοινή στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ να παραταθεί για εβδομάδες, εξέλιξη που ενδέχεται να οδηγήσει σε μακρά διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Πρόκειται, όχι απλά για μια θαλάσσια οδό, αλλά για στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και αντίστοιχο ποσοστό υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από παραγωγούς της Μέσης Ανατολής. Αυτή η θαλάσσια ζώνη είναι περίπου 50 χιλιομέτρων και βρίσκεται ανάμεσα στο Ιράν και την χερσόνησο Μουσαντάμ, που ανήκει στο Ομάν.
Επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια
Οι επιθέσεις της Κυριακής προκάλεσαν ζημιές σε τρία δεξαμενόπλοια και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ναυτικού, ενώ οι πρώτες πολεμικές ενέργειες ανάγκασαν περίπου 200 πλοία να αγκυροβολήσουν στην ευρύτερη περιοχή του Στενού, προκειμένου να περιορίσουν τον κίνδυνο.
Τη Δευτέρα, ασφαλιστικές εταιρείες προχώρησαν σε ακύρωση της κάλυψης πολεμικού κινδύνου για πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, ενώ πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων θα κινηθούν ανοδικά, καθώς οι φορτωτές αποφεύγουν τη διέλευση.
Όπως σημειώνουν αναλυτές της Citi σε σχετικό σημείωμα, το Ιράν δεν έχει προχωρήσει σε επίσημο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, ωστόσο η αυξημένη αποστροφή ρίσκου από πλευράς των φορτωτών είναι ήδη εμφανής. Οι ροές διαμετακόμισης έχουν μειωθεί, με σημαντικό αριθμό πλοίων να παραμένει εκτός του Στενού.
Στο μεταξύ, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν άνοδο περίπου 9% τη Δευτέρα, αφού νωρίτερα είχαν ενισχυθεί έως και 13%.
Σε «ασφαλή ύδατα» ναυτιλιακές
Την ίδια ώρα, η κινέζικη εταιρεία θαλάσσιων μεταφορών Cosco έδωσε εντολή στα πλοία της που βρίσκονται στην περιοχή να πλεύσουν σε «ασφαλή ύδατα», βάζοντας τα ουσιαστικά σε αναμονή ώστε να διασφαλιστεί πως δεν πρόκειται να αποτελέσουν στόχο.
Ο κινέζικος κολοσσός είναι ένα από τα τελευταία παραδείγματα μεγάλων εταιρειών που ανέστειλαν τις θαλάσσιες εργασίες τους μετά την παράλυση των θαλάσσιων μεταφορών στα Στενά του Χορμούζ. Είχαν προηγηθεί οι Maersk και MSC, που επίσης είχαν ανακοινώσει από τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης αναστολή των επιχειρήσεων τους στην περιοχή.
