Κεφαλαιαγορά: Κυρώσεις άνω των €12 εκατ. και 20 υποθέσεις στον Γενικό Εισαγγελέα την πενταετία 2021–2026

Διοικητικές κυρώσεις άνω των €12 εκατ., περισσότερους από 4.000 εποπτικούς ελέγχους και παραπομπή 20 υποθέσεων στον Γενικό Εισαγγελέα καταγράφει ο απολογισμός της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (ΕΚΚ) για την πενταετία 2021–2026. Κατά την ίδια περίοδο ανακλήθηκαν οκτώ άδειες Κυπριακών Επιχειρήσεων Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΚΕΠΕΥ), ενώ εκδόθηκαν προειδοποιήσεις για 517 διαδικτυακούς τόπους.

Σύμφωνα με τον απολογισμό, τον οποίο υπογράφει ο πρόεδρος της ΕΚΚ, δρ Γιώργος Θεοχαρίδης, οι εποπτευόμενες οντότητες ανήλθαν σε 815 τον Ιούνιο του 2026, αυξημένες κατά 1,12% σε σύγκριση με το τέλος του 2021. Παράλληλα, υπό εξέταση βρίσκονται 63 νέες αιτήσεις αδειοδότησης.

Ο κ. Θεοχαρίδης αναφέρει ότι η κυπριακή κεφαλαιαγορά διατήρησε την ανθεκτικότητά της παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τις μακροοικονομικές αβεβαιότητες, τις επιπτώσεις της πανδημίας και τις τεχνολογικές αλλαγές. Ως βασικές κατευθύνσεις της ΕΚΚ αναδεικνύει την ενίσχυση της εποπτείας, την προστασία των επενδυτών και την αναβάθμιση των τεχνολογικών εργαλείων της.

Πού επιβλήθηκαν οι κυρώσεις

Από το συνολικό ποσό των διοικητικών κυρώσεων, που περιλαμβάνει πρόστιμα και συμβιβασμούς, περισσότερα από €9 εκατ. αφορούσαν ΚΕΠΕΥ και περίπου €1 εκατ. εκδότες, για παραβάσεις της νομοθεσίας που τους διέπει. Το υπόλοιπο αφορούσε άλλες εποπτευόμενες οντότητες.

Όπως διευκρινίζει η ΕΚΚ, τα ποσά αυτά κατατίθενται στο Πάγιο Ταμείο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πέραν των κυρώσεων, ζητήθηκε η λήψη διορθωτικών μέτρων σε περισσότερες από 800 περιπτώσεις.

Κατά την πενταετία, ανακλήθηκαν οκτώ άδειες ΚΕΠΕΥ, ενώ άλλες 47 επιχειρήσεις παραιτήθηκαν οικειοθελώς από την άδειά τους. Η Επιτροπή απέρριψε επίσης δέκα αιτήσεις αδειοδότησης ΚΕΠΕΥ, ενώ οι ενδιαφερόμενοι απέσυραν άλλες 22 αιτήσεις.

Παραπομπές για εξέταση ενδεχόμενων ποινικών αδικημάτων

Η ΕΚΚ απέστειλε 20 υποθέσεις στον Γενικό Εισαγγελέα, προκειμένου να κριθεί κατά πόσο προκύπτουν ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα από εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα.

Επιπλέον, διαβίβασε πληροφορίες στη ΜΟΚΑΣ σε οκτώ περιπτώσεις και στην Αστυνομία για άλλες τέσσερις υποθέσεις.

Στο ίδιο διάστημα πραγματοποιήθηκαν περισσότεροι από 4.000 επιτόπιοι, εξ αποστάσεως και θεματικοί έλεγχοι από τα Τμήματα Εποπτείας και Παρεμπόδισης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες. Παράλληλα, ελέγχθηκε μεγάλος αριθμός εγγράφων και στοιχείων που υποβάλλουν ετησίως οι εποπτευόμενοι, ενώ το Τμήμα Ερευνών πραγματοποίησε εκατοντάδες εισόδους και έρευνες σε εταιρείες.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον έλεγχο επιθετικών ή παραπλανητικών πρακτικών μάρκετινγκ των ΚΕΠΕΥ και άλλων μεθόδων που ενέχουν κινδύνους για τους επενδυτές και δεν συνάδουν με το πλαίσιο MiFID II.

Προειδοποιήσεις για 517 ιστοσελίδες

Στον τομέα της προστασίας των επενδυτών, η Επιτροπή εξέδωσε προειδοποιητικές ανακοινώσεις για 517 διαδικτυακούς τόπους που δεν ανήκουν σε αδειοδοτημένες οντότητες για την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών ή την άσκηση επενδυτικών δραστηριοτήτων.

Οι δράσεις ενημέρωσης περιλάμβαναν πρακτικούς οδηγούς, εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, διαλέξεις σε σχολεία και πανεπιστήμια, καθώς και εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μέρος των δράσεων πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) και άλλες ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές.

Η ΕΚΚ συμμετείχε επίσης στη διαμόρφωση της Εθνικής Στρατηγικής για την προώθηση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και συμμετέχει στην ΚΕΧΑΠ. Παράλληλα, ανανέωσε την οπτική της ταυτότητα και αναβάθμισε τον διαδικτυακό της τόπο, με βελτιώσεις στην πλοήγηση, τη λειτουργικότητα και την πρόσβαση από έξυπνες συσκευές.

Ενίσχυση προσωπικού και τεχνολογικών εργαλείων

Το προσωπικό της ΕΚΚ αυξήθηκε από 151 άτομα το 2021 σε περισσότερα από 200. Σύμφωνα με τον απολογισμό, με τις νέες προσλήψεις αναμένεται σύντομα να ξεπεράσει τους 250 εργαζομένους, με την ενίσχυση να κατευθύνεται κυρίως στα εποπτικά τμήματα. Δημιουργήθηκε επίσης Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού και Εκπαίδευσης.

Η Επιτροπή ανέπτυξε ή απέκτησε εξειδικευμένα ηλεκτρονικά συστήματα για τους εποπτικούς ελέγχους. Το 2022 εφαρμόστηκε το σύστημα του Κεντρικού Μητρώου Εμπιστευμάτων, ενώ δημιουργήθηκε πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων για την ενίσχυση των εσωτερικών και εξωτερικών διαδικασιών της.

Τον Ιούνιο του 2024 τέθηκε σε λειτουργία το Regulatory Sandbox, ως οργανωμένο πλαίσιο αλληλεπίδρασης με καινοτόμες χρηματοοικονομικές λύσεις και τεχνολογίες. Στον απολογισμό γίνεται επίσης αναφορά στο blockchain και την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Κρυπτοστοιχεία, ψηφιακή ανθεκτικότητα και καταπολέμηση ξεπλύματος

Στις νομοθετικές και κανονιστικές εξελίξεις της περιόδου περιλαμβάνονται η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου για παρόχους υπηρεσιών συμμετοχικής χρηματοδότησης και πανευρωπαϊκά ατομικά συνταξιοδοτικά προϊόντα, καθώς και η προετοιμασία και εφαρμογή των MiCAR, DORA και DLT Pilot Regime.

Η ΕΚΚ αναφέρεται επίσης στο νέο κυπριακό πλαίσιο περιοριστικών μέτρων και κυρώσεων, με το οποίο ιδρύθηκε η Εθνική Μονάδα Εφαρμογής Κυρώσεων και δημιουργήθηκε Συμβουλευτική Επιτροπή για τις Κυρώσεις, με συμμετοχή των εποπτικών αρχών.

Παράλληλα, συμμετέχει στις εργασίες της ευρωπαϊκής Αρχής για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (AMLA), η οποία άρχισε να λειτουργεί το 2025.

Σύμφωνα με την ΕΚΚ, η τρίτη Έκθεση Αξιολόγησης Προόδου της MONEYVAL το 2024 κατέγραψε βελτίωση στην τεχνική συμμόρφωση της Κύπρου, με αναβάθμιση της Σύστασης 15 σε «συμμόρφωση σε μεγάλο βαθμό». Η Επιτροπή συνδέει την εξέλιξη με τα μέτρα που έλαβαν η ίδια και οι υπόλοιπες αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στον τομέα των κρυπτοστοιχείων.

Συμμετοχή στις ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις

Περισσότεροι από 15 λειτουργοί της ΕΚΚ συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις και στις τεχνικές εργασίες του Συμβουλίου κατά την Κυπριακή Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στα θέματα περιλαμβάνονταν το πακέτο νομοθετικών προτάσεων για τις υποδομές της αγοράς, η στρατηγική για τις λιανικές επενδύσεις, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και η υπό αναθεώρηση πρόταση για τον κανονισμό γνωστοποιήσεων βιωσιμότητας SFDR.

Η ΕΚΚ αναφέρεται επίσης στην ανάληψη της προεδρίας της Risk Standing Committee της ESMA από το 2022.

Τον Απρίλιο του 2026 φιλοξένησε στην Κύπρο τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Εποπτών και του Διοικητικού Συμβουλίου της ESMA, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας. Στις διεθνείς διοργανώσεις της περιόδου περιλαμβάνονταν επίσης η φιλοξενία της Ευρωπαϊκής Περιφερειακής Επιτροπής του IOSCO στη Λευκωσία και επετειακό συνέδριο για τα 30 χρόνια εποπτείας.

Η Επιτροπή ανέλαβε ακόμη πρωτοβουλία για την αναζωογόνηση του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου, με στόχο την ενίσχυση της συμβολής του στην οικονομική ανάπτυξη.

Στον επίλογο του απολογισμού, ο κ. Θεοχαρίδης θέτει ως συνεχιζόμενες προτεραιότητες την προστασία του επενδυτικού κοινού, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της αγοράς, καθώς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής κεφαλαιαγοράς.