Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην έντυπη ειδική έκδοση «2025: Έτος Προκλήσεων και Ευκαιριών», η οποία περιλαμβάνει σημαντικές επώνυμες απόψεις και κυκλοφόρησε με τον «Φιλελεύθερου» την Κυριακή 12/1. Δείτε εδώ όλα τα άρθρα σε ηλεκτρονική μορφή
Στο κατώφλι του 2025 η κύρια σκέψη μας παραμένει στο πιο καυτό πρόβλημα για την ημικατεχόμενη πατρίδα μας, στο Κυπριακό. Μετά το «άτυπο» (!) δείπνο της 15ης Οκτωβρίου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μας είπε ότι, κάποια στιγμή τον Φλεβάρη ή Μάρτη, θα γίνει «άτυπη» πενταμερής «για να δούμε πώς μπορούν να διερευνηθούν οι προοπτικές επανέναρξης των συνομιλιών». Αν η πενταμερής, τελικά, γίνει, ας ελπίσουμε ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει τη συνεχιζόμενη προκλητική θέση περί κυριαρχικής ισότητας, που ουσιαστικά νομιμοποιεί τη διχοτόμηση, ώστε να ξαναρχίσουν οι συνομιλίες στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης διατείνεται επίσης ότι οι σχέσεις της Κύπρου με τις ΗΠΑ, την Βρετανία και την ΕΕ έχουν μπει σε νέα βάση. Μας παρουσιάζει την εικόνα ότι η Κύπρος είναι πλέον σημαντικός παίχτης στην περιοχή. Καλοπροαίρετα, ας το δεχθούμε. Θα μεταφραστεί, όμως, αυτό στο ζητούμενο, που δεν είναι άλλο από την άσκηση αποτελεσματικής πίεσης στην Τουρκία για να εγκαταλείψει την επεκτατική της πολιτική στην Κύπρο;
Παράλληλα με το Κυπριακό, δεν μπορούμε να υποβαθμίσουμε τα σοβαρά προβλήματα αξιοπρεπούς διαβίωσης που αντιμετωπίζουν ένα σημαντικό ποσοστό των συμπολιτών μας. Το όριο φτώχειας για ένα νοικοκυριό με 2 παιδιά κάτω των 14 χρονών είναι περίπου €1.800 μηνιαίως. Το 2023 το 20% των συνανθρώπων μας ζούσε σε νοικοκυριά που παίρνουν λιγότερο από αυτό το ποσό. Ακόμη και μετά τα κοινωνικά επιδόματα, το 14% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας. Μπορούμε να αδιαφορούμε; Αν θέλουμε να είμαστε μια αξιοπρεπής κοινωνία, κατηγορηματικά όχι. Δεν αποτελεί μακροπρόθεσμα βιώσιμη λύση του προβλήματος η αντιμετώπιση της φτωχοποίησης με επιδόματα. Τα επιδόματα απαλύνουν το πρόβλημα, δεν το επιλύουν.
Ο λαός μας έχει τεράστια αποθέματα ικανοτήτων και όρεξης για δουλειά, κατορθώνοντας να ανορθώσει την οικονομία ακόμη και μετά την τουρκική εισβολή. Το λέει η κοινή εμπειρία, το αποδεικνύει και η σχετική επιστημονική έρευνα: η ανθρωποκεντρική ευημερία απαιτεί ένα αποτελεσματικό κράτος που θα χαράξει και θα υλοποιήσει ορθολογική στρατηγική, που θα προωθήσει την αειφόρο ανάπτυξη σε τομείς της οικονομίας που προσφέρουν στη χώρα προοπτική, που θα ενισχύει την παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα, που θα καταπολεμήσει τη γραφειοκρατία, θανάσιμο εχθρό του υγειούς επιχειρείν. Το πρόσφατο παράδειγμα των τραπεζών επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές. Το κράτος, αυτό το κράτος που χρεοκόπησε τον Συνεργατισμό και τον ξεπούλησε στην Ελληνική Τράπεζα δημιουργώντας συνθήκες ολιγοπωλίου, αδιαφόρησε και ολιγώρησε στην έγκαιρη λήψη μέτρων που θα παρεμπόδιζαν την, εκ μέρους των τραπεζών, εκμετάλλευση της αύξησης των βασικών επιτοκίων. Μέτρα που θα κινούνταν στη λογική τόσο του καρότου όσο και του μαστιγίου, μπορούσαν να αποτρέψουν τα υπερκέρδη εις βάρος των πολιτών. Εκ των υστέρων, η Κυβέρνηση κρύφτηκε πίσω από την ανάγκη διαφύλαξης της φορολογικής σταθερότητας και, ρίχνοντας στο πυρ το εξώτερον κάθε αντίθετη άποψη, θεώρησε ότι θα λύσει το πρόβλημα ικετεύοντας τους τραπεζίτες που ως νικητές εισήλθαν το Προεδρικό για να επιστρέψουν ένα πολύ μικρό μέρος από τα λάφυρα. Το κράτος όμως οφείλει να παρεμβαίνει αποτελεσματικά, έγκαιρα και όπου χρειάζεται.
Αν θέλει, και εάν ξέρει τον τρόπο, το κράτος είναι πανίσχυρο. Αντίθετα, το διεφθαρμένο και αναποτελεσματικό κράτος που όλοι γνωρίζουμε – το κράτος του ρουσφετιού και της αναξιοκρατίας, των παράνομων «χρυσών» διαβατηρίων και του χρεοκοπημένου Συνεργατισμού, είναι ικέτης και ουραγός. Ο δημόσιος τομέας είναι στελεχωμένος με τα πιο λαμπρά μυαλά, τα οποία χρειάζονται καθοδήγηση και όραμα από την κορυφή. Η Ελεγκτική Υπηρεσία, ως ένας μέτριου μεγέθους οργανισμός, αποτελεί απτό παράδειγμα μεταμόρφωσης σε μία εξαιρετικά παραγωγική δημόσια υπηρεσία. Το ίδιο ισχύει και για άλλους δημόσιους οργανισμούς, όπως το Ινστιτούτο Κύπρου και τα δημόσια πανεπιστήμια που, παρά τις όποιες διοικητικές παθογένειες, παράγουν σημαντικό ακαδημαϊκό και ερευνητικό έργο.
Η θεσμική αναμόρφωση της χώρας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί όσο η Κύπρος παραμένει στο βούρκο της διαφθοράς και του πελατειακού κράτους. Οι σχετικοί δείκτες συνέχισαν να κατρακυλούν το 2023 και 2024, αλλά η Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι λαμβάνει μέτρα, και μας προτάσσει τη μετακίνηση με απόσπαση μίας λειτουργού από την Cyta σε θέση εσωτερικής ελέγκτριας στο Προεδρικό! Την ίδια ώρα που φρόντισε να καρατομήσει τον επικεφαλής της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, για τον οποίο η GRECO είπε ότι «έχει επιδείξει ένα κρίσιμο ρόλο ως ένας εξωτερικός ελεγκτής των δημοσίων υπηρεσιών». Είναι χαρακτηριστικό ότι η Κυβέρνηση πλήρωσε λύτρα €40 εκατ. για να πάρει τον «Προμηθέα», που ήδη πληρώσαμε και μας ανήκει, και εμφανίζει αυτό ως μέγα επίτευγμά της.
Η ανθρωποκεντρική ανάπτυξη θα επέλθει μόνο όταν η φωνή των πολιτών καταστεί ισχυρή φωνή δικαίου, έτσι ώστε να επιβάλλει τη ριζική αναθέσμιση της χώρας. Χρειαζόμαστε ριζικές τομές, παντού, εδώ και τώρα.
Καλή χρονιά!
