Ποιος ο νέος ηγέτης της ευρύτερης κεντροδεξιάς; – Μάχη επικράτησης μεταξύ Νίκου Χριστοδουλίδη,  Αννίτας Δημητρίου και Αβέρωφ Νεοφύτου

Ο Δεκαπενταύγουστος από τη μία, οι διακοπές από την άλλη, έβαλαν προσωρινά τα σπαθιά στα θηκάρια και έριξαν τους τόνους στο πολιτικό σκηνικό. Προσωρινά, όμως. Η σύγκρουση του περασμένου Σαββατοκύριακου μεταξύ Προεδρικού – Πινδάρου ήταν χαρακτηριστική της έντασης που επικρατεί μεταξύ των δύο πλευρών, σε έναν πλέον ανοικτό πόλεμο επικράτησης στο στρατόπεδο της κεντροδεξιάς. Πρόκειται για ένα χώρο που βρίσκεται υπό αναδιάταξη, με διάφορους μονομάχους να επιδιώκουν τα σκήπτρα της ηγεσίας του.

Θα είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης ο απόλυτος κυρίαρχος του χώρου ή θα παραδώσει τα κλειδιά στην Αννίτα Δημητρίου; Ήρθε η ώρα για τον Αβέρωφ Νεοφύτου να πάρει τη ρεβάνς και από τους δύο, άλλοτε στενούς του συνεργάτες και πολιτικά του τέκνα; Ποιος θα επικρατήσει εντός του συναγερμικού στρατοπέδου και πώς θα εξελιχθεί η ιστορία μέχρι τις προεδρικές εκλογές του 2028; Όλα αυτά είναι ερωτήματα, οι απαντήσεις στα οποία θα δείξουν ταυτόχρονα πώς το πολιτικό σκηνικό εξελίσσεται και αναδιαμορφώνεται.

«ΔΗΣΑΚΕΛ» και το κόκκινο πανί

Όταν ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ακριβώς μία βδομάδα νωρίτερα, χρησιμοποιούσε τον όρο ΔΗΣΑΚΕΛ, ήξερε προφανώς και την αντίδραση που θα προκαλούσε. Οι δηλώσεις και η απάντησή του αφορούσαν τόσο τον ΔΗΣΥ όσο και το ΑΚΕΛ. Ο κύριος στόχος, όμως, ήταν προφανώς η Πινδάρου.

Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, μετά την εκδήλωση μνήμης των ηρώων Τάσου Ισαάκ και Σολωμού Σολωμού, στο Παραλίμνι, και κληθείς να σχολιάσει τις επικρίσεις ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ σε σχέση με τους διορισμούς στους ημικρατικούς οργανισμούς, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «έχω ακούσει και διαβάσει τις δηλώσεις που γίνονται. Είναι αναμενόμενες για μένα, γιατί πολύ απλά το πάρτι έχει τελειώσει. Ένα πάρτι που συνήθιζαν να κάνουν στο παρελθόν, να μοιράζουν – τέσσερεις ο ένας, τρεις ο άλλος, δύο ο ένας, μία ο άλλος κ.ο.κ. – και ήλθε το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο να σταματήσει αυτό το πάρτι.

Μάλιστα, άκουσα και κάποια αναφορά για πλιάτσικο της Κυβέρνησης. Νομίζουν ότι ο κόσμος έχει κοντή μνήμη; Να σας θυμίσω το πλιάτσικο της ΑΤΗΚ και ποιοι κατέληξαν στη φυλακή και ποιο κόμμα επωφελήθηκε από αυτό το πλιάτσικο;

Άρα, αντιλαμβάνομαι ότι κάποια κόμματα, και αναφέρομαι ειδικότερα στο ΔΗΣΑΚΕΛ, γιατί βλέπω καθημερινά αριθμό ανακοινώσεων και από τα δύο κόμματα, είναι πολύ ενδιαφέρον ότι αυτές οι ανακοινώσεις είναι ταυτόσημες. Ίσως, τους προτρέπω, να τις βγάζουν από κοινού. Έχουν μπει σε μια προεκλογική εκστρατεία. Δεν πρόκειται να ακολουθήσουμε. Έχουμε μπροστά μας σοβαρότατα διλήμματα», είχε αναφέρει μεταξύ άλλων.

Αναφορές οι οποίες, ούτως ή άλλως, θα τύγχαναν απάντησης. Το σημείο αναφοράς, όμως, ήταν η εμφανής προσπάθεια του Νίκου Χριστοδουλίδη να ταυτίσει την ηγεσία του Δημοκρατικού Συναγερμού με το ΑΚΕΛ, αποδίδοντας ουσιαστικά και έμμεσα στον εαυτό του και στην κυβέρνησή του τον ρόλο του εκπροσώπου και εκφραστή του χώρου της καθαρής κεντροδεξιάς φωνής.

Η Πινδάρου σήκωσε το γάντι και απάντησε σε έντονο ύφος στις αναφορές του, υποστηρίζοντας ότι ο Πρόεδρος, από έναν χώρο εκδήλωσης μνήμης και τιμής, επέλεξε με διχαστικό λόγο να απαντήσει στον ΔΗΣΥ. Ακολούθησε νέα απάντηση από πλευράς Κυβέρνησης, διά του Κυβερνητικού Εκπροσώπου Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη, ο οποίος επέμεινε στην ίδια γραμμή με τον Χριστοδουλίδη, υποστηρίζοντας πως ο συγχρονισμός στις απαντήσεις του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ επιβεβαιώνει αυτό που είχε πει ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Ακολούθησε ένας πόλεμος ανακοινώσεων μεταξύ των δύο πλευρών, ενώ η αντιπαράθεση κορυφώθηκε στο «Χ», με ανταλλαγή μηνυμάτων του Λετυμπιώτη με τον επικεφαλής του Συμβουλίου Παρακολούθησης του Κυβερνητικού Έργου του ΔΗΣΥ, Μιχάλη Ιωαννίδη.

Το κλίμα ήταν και παραμένει αρκετά βαρύ μεταξύ των δύο πλευρών και το θέμα απασχόλησε, την επομένη της σύγκρουσης, την ηγεσία του ΔΗΣΥ ως προς το κατά πόσο θα έπρεπε να δώσει συνέχεια στην αντιπαράθεση ή να ρίξει τους τόνους. Επίσημη ανακοίνωση δεν εκδόθηκε, υπήρξε όμως έντονη τοποθέτηση από μέρους της αναπληρώτριας εκπροσώπου Τύπου του κόμματος, Ξένιας Κωνσταντίνου, στη μεσημβρινή τηλεοπτική εκπομπή του ALPHA, στην οποία ήταν καλεσμένη μαζί με τον βουλευτή του ΑΚΕΛ Ανδρέα Πασιουρτίδη.

Είναι γεγονός ότι ο όρος «ΔΗΣΑΚΕΛ» πέφτει βαρύς στην Πινδάρου και τυγχάνει, βέβαια, διαφόρων ερμηνειών. Για κάποιους λειτουργεί ως κόκκινο πανί για τον Χριστοδουλίδη, καθώς θεωρούν ότι επιδιώκει τον διεμβολισμό του ΔΗΣΥ και την υποδαύλιση της διάσπασης του κόμματος προς όφελός του. Υπάρχει, όμως, και η άποψη ότι η σύγκρουση υψηλών τόνων με την Κυβέρνηση έχει κόστος για το κόμμα και, άρα, θα πρέπει να είναι αρκετά πιο προσεκτικό στις τοποθετήσεις του.

Σε αυτό το πλαίσιο προέκυψε και εσωκομματική διαφωνία, με την Αννίτα Δημητρίου και άλλα στελέχη της ηγεσίας να εκφράζουν τη διαφωνία τους με τον αντιπρόεδρο Γιάννη Καρούσο, τόσο για την προσωπική κόντρα που είχε το προηγούμενο διάστημα με τον Νίκο Χριστοδουλίδη για το θέμα του ανασχηματισμού όσο και για τις αναφορές του σε συνέντευξή του την περασμένη βδομάδα στην «Καθημερινή», στην οποία κάλεσε συναγερμικούς που σκέφτονται να ψηφίσουν Χριστοδουλίδη να πάνε από τώρα.

Δηλώσεις που, όπως υποδεικνύουν στελέχη του κόμματος, δεν εκφράζουν την επίσημη γραμμή και θέση του ΔΗΣΥ.

Το μετεκλογικό σκηνικό

Είναι γνωστό ότι προεκλογικά καλλιεργείτο ως σενάριο η πιθανότητα μιας πολιτικής συνεργασίας ΔΗΣΥ – Προεδρικού. Οι τόνοι μεταξύ των δύο πλευρών είχαν πέσει και αναδεικνύονταν μεγάλα ζητήματα πολιτικής στα οποία, ούτως ή άλλως, υπάρχει ταύτιση απόψεων και θέσεων: σταθερή οικονομία, εξωτερική πολιτική με δυτικό προσανατολισμό, συνεργασία για μεταρρυθμίσεις, όπως η φορολογική μεταρρύθμιση, και διάφορα άλλα.

Το μετεκλογικό σκηνικό, όμως, εξελίχθηκε εντελώς διαφορετικά και, από την ίδια τη νύκτα των εκλογών και τα πανηγύρια στην Πινδάρου, είχε αρχίσει να προδιαγράφεται ένα πλαίσιο ανταγωνισμού για επικράτηση στον χώρο, με ορίζοντα ασφαλώς το 2028.

Από τη στιγμή που το σκηνικό οριοθετείτο σε ένα πλαίσιο πολιτικού ανταγωνισμού, η σύγκρουση Προεδρικού – Πινδάρου ήταν θέμα χρόνου να προκύψει. Οι διορισμοί των μελών των Δ.Σ. των Ημικρατικών Οργανισμών, που ακολούθησαν τον περιβόητο κυβερνητικό ανασχηματισμό, δεν ήταν απλώς μια πράξη της κυβέρνησης.

Είχαν ένα σαφές πολιτικό στίγμα για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος επεδίωξε ουσιαστικά να ισορροπήσει μεταξύ του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, των κομματικών απαιτήσεων του Νικόλα Παπαδόπουλου και του ΔΗΚΟ, αλλά και των δικών του στρατηγικών σχεδιασμών για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Ήταν μία συνέχεια του στίγματος των διορισμών στο Υπουργικό Συμβούλιο και της προσπάθειας που έγινε τόσο από τον ίδιο τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη όσο και από τους συνεργάτες του να αναδείξουν και να τονίσουν τον χαρακτήρα μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης, με ψήγματα, μάλιστα, μιας άτυπης συγκυβέρνησης ΔΗΣΥ – ΔΗΚΟ.

Στην εξίσωση αυτή μπαίνει, ασφαλώς, και ο άτυπος ανταγωνισμός που υπάρχει μεταξύ Προεδρικού – Πινδάρου σε ό,τι αφορά διορισμούς προσώπων και προσέγγιση στελεχών. Είτε αυτό αφορούσε τη διαρροή ονομάτων προς υπουργοποίηση είτε την ανακοίνωση, σε τακτική βάση, διορισμών από την Αννίτα Δημητρίου στο Συμβούλιο Παρακολούθησης Κυβερνητικού Έργου.

Στον απόηχο της υπουργοποίησης της Τίνας Παύλου ήρθε, ως έμμεση απάντηση, ο διορισμός της Αλεξίας Ποταμίτου στη θέση της στο «σκιώδες υπουργικό» του ΔΗΣΥ, πυροδοτώντας ανάλογη συζήτηση για το κατά πόσο ήταν εκ των υποστηρικτών του Νίκου Χριστοδουλίδη το 2023 ή όχι.

Στο κάδρο μπήκε και η καταψήφιση από πλευράς ΔΗΣΥ του κατεπείγοντος του νομοσχεδίου για επέκταση της θητείας της Μαριλένας Ραουνά στο Υφυπουργείο Ευρωπαϊκών Θεμάτων. Όλα αυτά, τα οποία έχουν γραφτεί και συζητηθεί κατ’ επανάληψη το τελευταίο διάστημα, σκιαγραφούν το σκηνικό και το πώς αυτό εξελίχθηκε μέχρι τη μετωπική σύγκρουση της περασμένης βδομάδας με αφορμή το θέμα των διορισμών των Δ.Σ. των Ημικρατικών Οργανισμών.

Ένα μέτωπο που, στην ουσία, επεδίωκαν και οι δύο πλευρές να ανοίξουν, μετά τα νέα δεδομένα στο πολιτικό σκηνικό την επομένη των βουλευτικών εκλογών. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης από τη μία και η Αννίτα Δημητρίου από την άλλη έχουν τεθεί εκ των πραγμάτων ο ένας απέναντι στην άλλη. Σε ένα σκηνικό στο οποίο ο Αβέρωφ Νεοφύτου εξακολουθεί να αποτελεί βαρύμετρο σε ό,τι αφορά την εσωκομματική μάχη επικράτησης στον ΔΗΣΥ.

Η εξέλιξη και η κατάληξη της ιστορίας θα είναι καθοριστικές για την επόμενη μέρα, καθότι θα καθορίσουν και το εσωκομματικό σκηνικό στην Πινδάρου. Θα κάνει η Αννίτα πίσω και θα αφήσει τον Αβέρωφ να είναι υποψήφιος, στηρίζοντάς τον με όλες τις δυνάμεις της; Θα αποδεχθεί ο τέως πρόεδρος μια υποψηφιότητα της προέδρου του κόμματος και θα δώσει μάχη υπέρ αυτής; Και πόσο ενωμένος θα βγει ο ΔΗΣΥ από μία εσωκομματική μάχη για την επιλογή του υποψηφίου για τις προεδρικές εκλογές;

Ο Αβέρωφ και το εσωκομματικό σκηνικό

Ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, κινείται σε ένα παράλληλο επίπεδο σε σχέση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και την Αννίτα Δημητρίου. Κρατούσε διαχρονικά μια πιο σκληρή αντιπολιτευτική γραμμή έναντι του Νίκου Χριστοδουλίδη, τον οποίο θεωρεί και έχει χαρακτηρίσει πολλές φορές, άλλωστε, ως τον αποστάτη που ευθύνεται για την προσωπική του ήττα το 2023. Από το περιβάλλον του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ, εξάλλου, εκφραζόταν έντονα η αντίθεση στα σενάρια οποιασδήποτε συνεργασίας του κόμματος με τον Νίκο Χριστοδουλίδη.

Από το περιβάλλον του μάλιστα διέρρεε έντονα ότι είχε ενεργή και έντονη δράση στο τελευταίο στάδιο των βουλευτικών εκλογών, προκειμένου να ενισχύσει το κόμμα ώστε να αποτραπεί η συνεργασία ή το ενδεχόμενο συγκυβέρνησης του ΔΗΣΥ με τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Σε αυτό αποδίδονται και οι έντονες παρασκηνιακές διεργασίες με τον Φειδία Παναγιώτου για επανεκλογή της Αννίτας Δημητρίου στην Προεδρία της Βουλής.

Λέγεται, μάλιστα, πως τον διαβεβαίωνε – ή, όπως τουλάχιστον ο ίδιος το εισέπραττε – ότι οι φιλοδοξίες και οι στόχοι της, στο παρόν στάδιο, περιορίζονταν εκεί.

Βέβαια, κάποιοι λένε ότι ο Αβέρωφ γνώριζε πως, στο τέλος της ημέρας, θα είχε και την Αννίτα απέναντί του στον δρόμο για μια νέα υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές, αλλά το έκανε, κατά το περιβάλλον του, από την αγάπη του προς την παράταξή του. Κατά άλλους, επειδή ουσιαστικά δεν είχε άλλη επιλογή από το να βοηθήσει στην επανεκλογή της Αννίτας στην Προεδρία της Βουλής, ελπίζοντας ότι θα το εκτιμούσε και δεν θα στεκόταν εμπόδιο στη φιλοδοξία του να δοκιμαστεί για ακόμη μία φορά στις προεδρικές εκλογές.

Πλέον τα δεδομένα είναι διαφορετικά και η μεγάλη μάχη για τον Αβέρωφ Νεοφύτου είναι πρωτίστως σε εσωκομματικό επίπεδο. Σε αυτή την εξίσωση μπαίνουν και άλλα νέα δεδομένα. Στο σενάριο υποψηφιότητας της Αννίτας Δημητρίου ανοίγει και ο δρόμος για τη διαδοχή της στην ηγεσία του κόμματος. Σενάριο το οποίο καλοβλέπουν τόσο ο Ευθύμιος Δίπλαρος όσο και ο Δημήτρης Δημητρίου και ο Γιάννης Καρούσος. Στοιχείο το οποίο μπαίνει και αυτό πλέον στην εξίσωση της εσωκομματικής μάχης και των ισορροπιών που θα παιχθούν.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου εστιάζει και ενδεχομένως επενδύει στο Κυπριακό και στις όποιες εξελίξεις προκύπτουν, μέσα από τις παρεμβάσεις του. Επιχειρεί να χτίσει το προφίλ ενός υποψηφίου που κουβαλά πολιτική πείρα, στην οποία περιλαμβάνεται ασφαλώς και η ήττα του 2023 και επιπλέον διαθέτει και πολιτική βαρύτητα και ικανότητα διαχείρισης κρίσεων ως αντίβαρο στην πολιτική της δημοφιλίας. Στο Κυπριακό, επενδύει και για στήριξη, αν πάρει τελικά το χρίσμα, από ένα πιο φιλελεύθερο ή ακόμα και προοδευτικό κοινό που ζητά λύση και ασκεί κριτική διαρκώς για έλλειψη αποφασιστικότητας από μέρους του Νίκου Χριστοδουλίδη. 

Γι’ αυτό και καταγράφηκε και καταγράφεται έντονη δυσαρέσκεια για τη διαρροή δημοσκοπήσεων που δημιουργούν εικόνα φαβορί ή μεγαλύτερης εκλεξιμότητας από πλευράς της προέδρου του ΔΗΣΥ. Η Αννίτα Δημητρίου όντως έχει στις δημοσκοπήσεις ένα προβάδισμα, αλλά, από την άλλη, είναι γεγονός ότι το σκηνικό παραμένει εξαιρετικά ρευστό.

Περί ιδεολογικής καθαρότητας και πολιτικής ταυτότητας

Στον ορίζοντα της αντιπαλότητας για τη μάχη επικράτησης αιωρείται και ένας ανταγωνισμός ιδεολογικής καθαρότητας και πολιτικής ταυτότητας. Σε αυτό το πλαίσιο πέφτει στο τραπέζι και ο όρος «ΔΗΣΑΚΕΛ», ο οποίος εισήχθη στον δημόσιο λόγο από το ΕΛΑΜ αλλά και το ΔΗΚΟ παλαιότερα, κυρίως για τοποθετήσεις και θέσεις που αφορούσαν το Κυπριακό και οι οποίες ήταν ταυτόσημες μεταξύ των δύο κομμάτων.

Υιοθετήθηκε και χρησιμοποιήθηκε από την παρούσα Κυβέρνηση σε ανακοινώσεις της, θέλοντας να αναδείξει ένα πιο δεξιό προφίλ σε σχέση με τον ΔΗΣΥ και να τονίσει τις διαφορές της, κυρίως με την ηγεσία του κόμματος. Επαναφέρει, επίσης, πολλές φορές στη δημόσια συζήτηση τη στάση στελεχών, μεταξύ των οποίων και στελεχών της ηγεσίας του ΔΗΣΥ, στον β΄ γύρο των προεδρικών εκλογών, τα οποία στήριξαν την υποψηφιότητα του Ανδρέα Μαυρογιάννη.

Πρόκειται για μια ιδεολογική μάχη σκιών περί καθαρότητας στην έκφραση της δεξιάς πολιτικής, στην οποία έχει μπει και η παρούσα ηγεσία του ΔΗΣΥ, σε έναν ανταγωνισμό με το ΕΛΑΜ. Για πολλούς, αυτή η μάχη απορρέει κυρίως από την έλλειψη πολιτικής πυξίδας και ταυτότητας και, δευτερευόντως, από την ανάγκη απαντήσεων στην κριτική του ΕΛΑΜ.

Είναι, όμως, γεγονός ότι εντός του ΔΗΣΥ υπήρχε και υπάρχει μία κρίση και μια διαρκής πάλη επικράτησης διαφορετικών σχολών σκέψης και προσέγγισης, που έχουν να κάνουν κυρίως με την προσέγγιση του Κυπριακού και λιγότερο με θέματα κοινωνικής πολιτικής ή της λεγόμενης – αδόκιμα, ίσως – woke ατζέντας.

Είναι ενδεικτική της σημερινής κατάστασης η εναγώνια προσπάθεια τόσο του Προεδρικού όσο και της Πινδάρου να αναδεικνύουν τη δεξιά πολιτική και ταυτότητά τους. Χαρακτηριστικότατο παράδειγμα αποτελεί η όλη ιστορία που προέκυψε πρόσφατα με το θέμα των ταυτοτήτων και της αναγραφής των ονομάτων των γονέων σε αυτές. Ο ΔΗΣΥ έσπευσε, από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστό το ζήτημα, να εκδώσει ανακοινώσεις και να ζητήσει εξηγήσεις από την Κυβέρνηση και τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ανάγοντας το όλο ζήτημα σε μείζον πολιτικό θέμα.

Το Υπουργείο Εσωτερικών, χωρίς πολλά-πολλά, αποκατέστησε το ατόπημα και, μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι από την πρώτη μέρα που το θέμα είχε δει το φως της δημοσιότητας, το Προεδρικό διέρρεε προς τα έξω την προσωπική διαφωνία του Προέδρου Χριστοδουλίδη με την αφαίρεση των ονομάτων των γονέων από τις ταυτότητες.

Περίπου την ίδια χρονική περίοδο έγιναν και οι περιβόητες δηλώσεις του εκ των αντιπροέδρων του Δημοκρατικού Συναγερμού, Γιάννη Καρούσου, ο οποίος έλεγε πως θα σταθεί ανάχωμα σε όποιον επιχειρήσει να πάρει τον ΔΗΣΥ προς τα αριστερά και πως το κόμμα θα πρέπει να ανταποκρίνεται στην ιδεολογική του βάση, που είναι η λαϊκή δεξιά.

Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν και ως συνέχεια των κατά καιρούς αναφορών του για επαναφορά πρότασης νόμου που να… διορθώνει την ψήφιση νόμου του 2017, ο οποίος αφορούσε την κατάργηση του εορτασμού του ενωτικού δημοψηφίσματος στο πλαίσιο σχολικών εκδηλώσεων. Πρόκειται για τον περιβόητο, όπως έμεινε γνωστός σε κάποιους, «νόμο Ακιντζί».

Ο χαρακτηρισμός προερχόταν κυρίως από την ακροδεξιά και το ΕΛΑΜ, είχε όμως απήχηση και σε μεγάλο μέρος των συναγερμικών ψηφοφόρων, οι οποίοι είχαν εκφράσει τη διαφωνία τους τότε με τον χειρισμό του θέματος. Για κάποιους ήταν και ένας από τους λόγους κριτικής προς την τότε ηγεσία του ΔΗΣΥ και τον πρόεδρό του, Αβέρωφ Νεοφύτου, και ένα ζήτημα το οποίο είχε βρει μπροστά του το 2023.

Είναι επίσης εμφανής η προσπάθεια της παρούσας ηγεσίας να τονίσει τις εθνικές ευαισθησίες της, με παρουσία σε εθνικά μνημόσυνα και διοργάνωση αντικατοχικών εκδηλώσεων.