Ελένη Αρτεμίου Φωτιάδου: «Η αφηρημένη τέχνη του Έψιλον», εκδόσεις Μανδραγόρας, 2020.
Η Ελένη Αρτεμίου Φωτιάδου έχει σταθερή και συνεχή παρουσία στα ποιητικά πράγματα της Κύπρου από το 2007 και εντεύθεν. Μέσα σε 15 χρόνια έχει εκδώσει 12 ποιητικές συλλογές, γεγονός που δεικνύει την προσήλωση και αφοσίωσή της στην ποιητική δημιουργία. Η ποιήτρια γράφει με την ίδια ανεπιτήδευτη εκμυστηρευτική διάθεση στην οποία μας έχει συνηθίσει. Ενώ την ίδια ώρα διατηρεί την έφεσή της στον πειραματισμό με διάφορα εκφραστικά μέσα και ρητορικούς τρόπους. Αυτά σημείωνα σε σχετικό κείμενό μου για την ποίηση της Ε.Α.Φ. από αυτήν εδώ τη στήλη στον «Φ» της 6ης Απριλίου 2015, αυτά χαίρομαι να εντοπίζω και στην καινούργια δουλειά της ποιήτριας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ελένη Αρτεμίου- Φωτιάδου: Χωρίς το απρόσμενο η ζωή θα ήταν ένα σενάριο πληκτικό
Στην προτελευταία της συλλογή «Η αφηρημένη τέχνη του Έψιλον», η Ε.Α.Φ., χωρίς να διαφοροποιεί ποσώς την πεμπτουσία των θεματικών της, αλλά διευρύνοντας την ενδοσκοπική υφή της ποίησης της, αναζητεί νέες φόρμες και νέες τεχνικές. Μου είναι ιδιαιτέρως ευχάριστο το ότι η ποιήτρια προσπαθεί συνεχώς να ανανεώνεται και να μην επαναλαμβάνεται, τουλάχιστον σε υφολογικό και στιλιστικό επίπεδο.
Αυτή τη φορά το βιβλίο περιλαμβάνει 81 πεζόμορφα ποιήματα, όπου κυριαρχεί η νόηση παρά το συναίσθημα, η σκέψη παρά η αίσθηση. Τα 81 ποιήματα πραγματεύονται ισάριθμα ουσιαστικά γένους θηλυκού, που αρχίζουν από έψιλον. Όλα έχουν να κάνουν με σημαντικές έννοιες και καίρια νοήματα για την υπαρξιακή αλλά και τη συναισθηματική αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου. Παρελαύνουν έννοιες όπως Έγερση, Εγρήγορση, Έριδα, Ενοχή, Εξίσωση, Έξαρση, Ένδεια κλπ.
Θεωρώ ότι στην εξελικτική τους πορεία οι στίχοι της Ε.Α.Φ. έχουν γίνει ακόμα πιο ώριμοι και ενδοσκοπικοί. Πρόκειται για στίχους με βαθιά εσωτερικότητα και έντονη ατμοσφαιρικότητα, όπου η αύρα της εικόνας αφήνεται να μιλήσει από μόνη της, πότε με τη ζέστα, πότε με τη δροσιά της: «Ακόμα και τώρα που έχουν λιγοστέψει οι χαραμάδες κάτω απ’ την κλειστή πόρτα, ακόμα και τη στιγμή που αποφασίζεις να κοιτάξεις από την κλειδαρότρυπα, σκέφτεσαι πως κάποιος από την άλλη πλευρά μπορεί να δει το θλιμμένο μάτι και να χώσει την περιέργειά του μέσα στο πεινασμένο βλέμμα σου». (σελ. 18)
Θαρρώ πως ένα γκριζωπό φως θλίψης πλανιέται πάνω από τους στίχους της Ε.Α.Φ. Αυτοί αφήνουν στο τέλος μια επίγευση πίκρας. Θεωρώ πως οι πληγές είναι τα κύρια ποιητικά ερεθίσματα της: «Στα όνειρα ποτέ δεν είναι αρκετό το φως. Συνήθως ψάχνεις ένα διακόπτη που δεν υπάρχει… Η μνήμη λέει πως κάποτε κάποιος σκοπός προλαβαίνει να κρατήσει ένα έστω μικρό κερί προτού φυσήξει άγρια το τέλος». (σελ. 30)
Αλλά και ο έρωτας έχει τη δική του διακριτή και διακριτική παρουσία στη διαπασών των θεματικών της ποιήτριας. Ο έρωτας θεματοποιείται σε ελάσσονες τόνους είτε ως λανθάνων, είτε ως παρών ή ωσεί παρών, είτε ακόμα ως ζώσα μνήμη: «Είναι ένα λεπίδι στο λαιμό η λέξη που δεν έζησες. Όποιος δεν πει ένα τουλάχιστον ‘σ’ αγαπώ’ ανακατεύει στα χείλη του συνέχεια τον άγγελό του σαν ηλιαχτίδα που θέλει να του φανερωθεί μες στην ομίχλη». (σελ. 31)
Στο ίδιο πάντα θεματικό μοτίβο θα έλεγα πως διακρίνω κι ένα αχνό πεσιμισμό να διαπνέει συχνά τους στίχους της Ε.Α.Φ. Συννεφιάζει μέσα στην ποίηση της, με ιδιαίτερη πυκνότητα: «Πίσω απ’ το κόκκινο των χειλιών ξεγλιστρά πάντα ένα σκούρο σκηνικό από λέξεις ημιθανείς, λυγμούς επάνω από σώματα ημέρων σε αποσύνθεση». (σελ. 35)
Παράλληλα, η ποιήτρια θεματοποιεί και τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να περιβάλλεται από αγάπη, στοργή, φροντίδα, μέριμνα. Μια ανάγκη που δεν στερεύει ποτέ, σε κάθε φάση της ζωής μας, σε κάθε ηλικία: «Ο πόλεμος για μια ακόμα αγκαλιά δεν τελειώνει με καμιά εκεχειρία ηλικίας». (σελ. 37)
Γενικά, η ποιήτρια πραγματεύεται μεγάλες ιδέες, μεγάλες έννοιες, μεγάλες φιλοσοφικές κατηγορίες όπως η αλήθεια, η ελευθερία, η δικαιοσύνη. Και συχνά το πράττει με σκωπτικό υπόβαθρο, με τον σπόρο της αμφισβήτησης να φουσκώνει παντού: «Η αλήθεια ψάχνει έναν καθρέφτη να κοιταχτεί για την επιβεβαίωσή της. Όλοι, όμως, θρυμματισμένοι απ’ την ανάγκη να επικρατεί ένα δίκιο για τον καθένα. Η δική σου εκδοχή πηγάζει κάποτε από το βίωμα άλλοτε από την πεποίθηση». (σελ. 43)
Η Ε.Α.Φ. ενίοτε μετέρχεται τον σαρκασμό, την ειρωνεία και το πικρό χιούμορ, προκειμένου να παραδώσει στη χλεύη τα μικρά βάσανα και τις ανησυχίες του ανθρώπου: «Μα τι σκοτώνεις δίχως να ανασταίνεται; Είναι οι φόβοι σου μικροί κακότροποι Θεοί και την ανάσταση την έχουν για προσφάι». (σελ. 45)
Συχνά, τα πεζοτράγουδα του υπό παρουσίαση τόμου διακρίνονται για την αποφθεγματικότητά τους. Από την άλλη, οι καθολικεύσεις της ποιήτριας είναι έμπλεες προβληματισμού και κάποτε σκεπτικισμού, πάντοτε με φιλοσοφική διάθεση, κριτική έφεση και ρανίδες αμφισβήτησης: «Παθογένεια η έλλειψη αυτογνωσίας κι ο καθένας φουσκώνει το μπόι του όσο να σπάσει με θόρυβο». (σελ. 65)
Ως κατακλείδα, θα ήθελα να υπογραμμίσω την εκτίμηση μου ότι σε αδρές γραμμές η ποιήτρια στιχουργεί φαινομενολογικά. Δηλαδή, ασχολείται με φαινόμενα παρά με περιστατικά. Το γεγονός προσδίδει μια καθολικότητα θέασης στην ποίησή της και την καταξιώνει ακόμα παραπάνω. Ιδού ένα σχετικό δείγμα γραφής: «Κοιτάζεις αυτό που φεύγει με ένα γιασεμί στο βλέμμα. Κάθε βήμα αναχώρησης ή υποχώρησης είναι μυροβόλο γι’ αυτό και ανεξίτηλο». (σελ. 87)
