Σωτήρης Π. Βαρνάβας: «Σε ιδίωμα δέντρων», εκδόσεις Γκοβόστη, 2022.
Τα δέντρα ως αισθητικά σύμβολα αλλά και ως θεματικά εργαλεία υποδομής επέλεξε να αξιοποιήσει στη νέα του ποιητική συλλογή, την 6η στη σειρά, ο Σωτήρης Βαρνάβας. Όλο το βιβλίο διατρέχει η πρόσμιξη της ποιητικής με την ερωτική θεματική. Το σύστημα των συμβόλων όμως είναι ενιαίο και συμπαγές. Για παράδειγμα: «Ωστόσο είναι και ποιήματα / που δίχως ένδυμα κυκλοφορούν. / Ένα λουλούδι στο χρώμα των ματιών της σαν κοιτάζω / παράσταση απ’ το φόρεμα της σαν ιδώ / μυστικά που φύλαξε / σε κάποιο δωμάτιο η μνήμη / ολάκερο ποίημα εκείνη / ατελείωτη ευτυχία η ανάγνωση». (σελ. 18)
Η διαλεκτική αλληλοσύνδεση έρωτα και ποίησης είναι διάχυτη παντού, σε όλο το βιβλίο. Ο Σ.Β. την αναδεικνύει συνεχώς, πολυεπίπεδα και πολύτροπα: «Παράξενο που ο έρωτας έχει πάντα ένα λόγο / να πει στην ποιητική λειτουργία / Κι αν ακόμα από δυσκολία αντικειμενική / ή εκ παραδρομής / τίποτε δεν έχει διαμειφθεί / παίρνει εκ μέρους του τον λόγο η ποίηση / στίχους γεννώντας συναφείς / με αφορμή το ταξίδι της ζωής / καθ’ οδόν για τον θάνατο». (σελ. 32) Σ’ αυτό το βιβλίο συνάμα, η φιλοσοφική διάθεση του ποιητή, κυρίως οι υπαρξιακές του ανησυχίες, είναι πιο έντονη από ποτέ προηγουμένως.
Γενικά, θα έλεγα ότι η ηλικιακή ωρίμανση του ποιητή συμβαδίζει και με την αισθητική του ωρίμανση, υφολογικά, στιλιστικά, θεματικά και άλλως πως. Η ποιητική πορεία του Σ.Β. είναι καθ’ όλα εξελικτική, προοδευτική, ανοδική. Κι αυτό είναι κάτι που διαπιστώνεται με κάθε καινούργια του δουλειά, από συλλογή σε συλλογή, από το 2006 που πρωτοεμφανίστηκε στα ποιητικά πράγματα και εντεύθεν.
Επιστρέφω όμως στο βιβλίο. Όλα υπηρετούν την αγάπη σε αυτή τη συλλογή, τα σύμβολα, οι παρομοιώσεις, οι μεταφορές, οι μνήμες, η φαντασία, η ευαισθησία, τα πάντα. Όλα γύρω από αυτή περιστρέφονται. Ακόμα και η αγωνία του ποιητή, να πετύχει το νέο αισθητικό του εγχείρημα: «Κι η βροχή / μεταφέροντας μια τετ α τετ συνομιλία / με το σύννεφο / δεν έχει λόγο να μη συμφωνεί / για ένα βλέμμα που πέφτει σε μια είσοδο άδεια / όπου η μνήμη εκεί / έχει οικοδομήσει τη μόνιμη κατοικία της. / Ένας σίγουρος τόπος / που ποτέ δε θα φθείρει την αγάπη». (σελ. 62)
Για να γραφτούν ποιήματα όπως αυτά που περιλαμβάνονται στη συλλογή «Σε ιδίωμα δέντρων», η βιβλιοφιλία είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Αυτή οπλίζει και το όραμα, αυτή επενδύει με αρώματα και με την αίσθηση της αφής το συναισθηματικό περίβλημα των στίχων. Συχνά, μέσα από τους στίχους του Σ.Β., υπηρετείται το σχήμα: Δέντρο – χαρτί – βιβλίο – έρωτας. Και υπηρετείται με ευφάνταστο, επαγωγικό, λειτουργικό και διαλεκτικό τρόπο. Αυτό συμβαίνει πχ στο ποίημα «Δίχως περιένδυση», (σελ. 23) για να αναφέρω ένα ενδεικτικό παράδειγμα.
Θα ήθελα όμως να προσθέσω ακόμα κάτι για τον δεσπόζοντα ρόλο που διαδραματίζει η αγάπη στον ποιητικό κόσμο του Σ.Β. Αυτή τροφοδοτεί την ανεξάντλητη φαντασία του, αυτή αποτελεί αέναη πηγή έμπνευσης. Αυτή κρατεί σε συνεχή εγρήγορση και δημιουργικό οίστρο την ποιητική του γραφίδα: «Άκουσα πάλι τη φωνή της αγάπης… / …σαν φως από δυο μάτια χελιδονιού / που γύρευαν την παλιά φωλιά / φτερουγίζοντας στα παιδιά την επιστροφή τους». (σελ. 78) Τέτοιες εικόνες, απαράμιλλου κάλλους, μόνο η αγάπη μπορεί να ζωγραφίσει.
Η διαρκής συνομιλία του Σ.Β. με τα δέντρα και τα λουλούδια διεξάγεται έχοντας ως βάση ένα στέρεο φιλοσοφικό υπόβαθρο, διανθισμένο με υπαρξιακές ανησυχίες, αλλά και άλλες συναφείς φιλοσοφικές κατηγορίες όπως ο χρόνος. Ο χρόνος βέβαια δεν είναι μόνο φιλοσοφική, είναι και αισθητική κατηγορία για τον ποιητή. Και παράλληλα, χρηματίζει και ως περίβλημα στον εσωτερικό κόσμο των συναισθημάτων: «Δεν έχει ο τρέχων χρόνος / κάτι παραπάνω να προσθέσει / εκτός από κάτι υπόλοιπα εκ μεταφοράς / μια αναφορά του προκατόχου του / πριν παραδώσει / σε κάτι μη αντιληπτό εκ πρώτης όψεως / κάτι που υποβάθμισε η πραγματικότητα / ψηλαφητά που επιχειρεί /να πάρει υπόσταση / έξω απ’ τις ορατές διαστάσεις του ορίζοντα». (σελ. 42)
Βέβαια, οφείλω να πω ότι η υπαρξιακή αγωνία ουδόλως αποστερεί την ποίησή του Σ.Β. από τον απαστράπτοντα ρομαντισμό της, από τον θάλλοντα λυρισμό της. Αντιθέτως, αυτή η αγωνία προσθέτει και νοηματικό βάθος στο συγκινησιακό ρίγος του συγκεκριμένου ποιητικού σύμπαντος: «Και το φεγγάρι, ω το φεγγάρι / τόσο χρυσάφι μέσα απ’ τις γρίλιες / π’ αφήνει περνώντας δεν ωφελεί να ρωτώ / που πάει και χάνεται κάθε τρεις και λίγο. / Ν’ άφηνε τουλάχιστο μια διεύθυνση για ώρα ανάγκης / για ζωής στιγμές ή για το φόβο του θανάτου». (σελ. 47)
Δεν μπορώ να ολοκληρώσω αυτή τη σύντομη παρουσίαση χωρίς αναφορά στο εισαγωγικό ποίημα της συλλογής που φέρει τίτλο «Βιβλιοδεσία». (σελ. 13) Πρόκειται για ένα ποίημα απαράμιλλης τρυφεράδας, αφιερωμένο στο συζυγικό έρωτα και στην κοινή πορεία μιας ζωής. Εξάλλου, όλη η συλλογή είναι αφιερωμένη στη σύζυγο του ποιητή, Δανάη. Λυπάμαι που δεν μπορώ να παραθέσω ολόκληρο αυτό το ποίημα λόγω χώρου. Το συγκεκριμένο ποίημα όμως έχει συγκεντρωμένες και συμπυκνωμένες πολλές αρετές. Οι δε συμβολισμοί του είναι βασικοί πυλώνες πάνω στους οποίους βασίστηκε ολόκληρο το βιβλίο.
