Η ιδιωτική μας Ευρώπη

 

Δεν υπάρχει καλύτερη σκηνή από τον πραγματικό κόσμο. Αυτό θα μπορούσε να είναι το κυρίαρχο δόγμα των Rimini Protokoll, της γερμανικής καλλιτεχνικής ομάδας που σιχαίνεται τα δόγματα. Είναι η δεύτερη φορά, μετά το περσινό «Remote Pafos», που με φέρνουν στην άβολη θέση να γράψω για μια παράσταση όπου έπαιζα κι εγώ. Αν όμως πέρσι η «σκηνή» απλωνόταν στον αστικό χώρο της Πάφου, μετατρέποντάς τον σε ζωντανό παιχνιδότοπο, το φετινό «Home Visit Europe» είναι αυτό ακριβώς που προδίδει ο τίτλος: μια μάλλον καθιστική, κατ’ οίκον εξερεύνηση ασυνήθιστων προοπτικών στην πραγματικότητα.

 

Το μήνυμα στο τηλέφωνο που με ενημέρωνε για τον χώρο και την ώρα ήρθε οκτώ μόλις ώρες πριν την έναρξη της – ούτως ειπείν- παράστασης. Η διεύθυνση ήταν στην οδό Αναστασίας Τουφεξή, κοντά στο γήπεδο του Ορφέα, ελάχιστα βήματα από τη Νεκρή Ζώνη της Λευκωσίας. Όντας προετοιμασμένοι «να αντιπαραθέσουμε τις προσωπικές μας ιστορίες με τους πολιτικούς μηχανισμούς της Ευρώπης» οι 13 μουσαφίρηδες και η οικοδέσποινα γνωριστήκαμε μεταξύ μας και επιχειρήσαμε να σπάσουμε τον πάγο και να λειάνουμε κάπως την τραχιά ατμόσφαιρα που δημιουργούσε η αμηχανία.

 

Πριν αρχίσει η δράση, διαλέξαμε ο καθένας θέση στο τραπέζι και στη συνέχεια κληθήκαμε από τη συντονίστρια να τραβήξουμε τρεις γραμμές μ’ ένα χρωματιστό μαρκαδόρο πάνω στον χάρτη της Ευρώπης που ήταν ζωγραφισμένος στο τραπεζομάντηλο, ενώνοντας σημεία με τα οποία νιώθουμε ότι έχουμε κάποια σχέση. Σαν άλλοι μεγαλοηγέτες, γεμίσαμε την Ευρώπη με γραμμές και μουτζούρες, σαν έτοιμοι από καιρό να τη διαμελίσουμε κατά το δοκούν σε σφαίρες επιρροής. Στην ουσία, δημιουργήθηκε ένα εικαστικά ενδιαφέρον δίκτυο συνδέσεων που όμως αποδείχτηκε ότι ελάχιστα επηρέαζε την εξέλιξη του παιχνιδιού.

 

Παιχνίδι, είπα; Ω, ναι. Αυτό που ακολούθησε περισσότερο έμοιαζε μ’ ένα ιδιόμορφο επιτραπέζιο συνομηλιτικό παιχνίδι μεταξύ αγνώστων –όσο «άγνωστοι» μπορούμε να είμαστε στην Κύπρο- και μάλιστα από τέσσερις χώρες: Κύπρος, Ελλάδα, Γερμανία και ΗΠΑ. Μοιάζει επίσης με μια πειραματική κοινωνική πλατφόρμα, ένα είδος αφαιρετικού θεατρικού ντοκιμαντέρ ή μια διαδραστική ομαδική εγκατάσταση. Το κέικ στο οποίο όλοι διεκδικούμε το κομμάτι μας ψήνεται την ώρα της δράσης κι ένα παράξενο κουτί που μοιάζει με ωρολογιακή βόμβα αλλάζει συνεχώς χέρια και δίνει εντολές με χαρτοταινία.

Ο –ελεγχόμενος- αυτοσχεδιασμός και ο -τυποποιημένος -αυθορμητισμός είναι μέρος της όλης ιδέας, παρόλο που είναι ξεκάθαρο ότι υπάρχει συγκεκριμένη δραματουργική δομή, όπως φυσικά και σταθεροί κανόνες, που λειτουργούν σε συνάρτηση με τις αναπόφευκτες συμβάσεις κοινωνικής συμπεριφοράς. Η έννοια της ιδιωτικότητας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, ειδικά στη διαμόρφωση του κλίματος για μια ανοιχτή συζήτηση γύρω από τις καθοριστικές και διαρκώς μεταβαλλόμενες ιδέες περί ταυτότητας, ατομικότητας και συλλογικότητας, περί αξιών και συνόρων. Το κλίμα είναι εμπλουτισμένο με βραδύκαυστα ερωτήματα που αιωρούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της βραδιάς σε σχέση με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης.

 

Οι Rimini Protokoll δίνουν την αίσθηση ότι εστιάζουν στη μονάδα, στο άτομο και τις αντιδράσεις του, όμως η ουσία πίσω από όλες τις προτάσεις τους είναι στην ανάδειξη των κοινών συμπεριφορών, ώστε ν’ αποκαλύψουν εν τέλει τη μεγάλη εικόνα. Οι προσωπικές ιστορίες, στα πέντε επίπεδα που χωρίζουν το παιχνίδι, παύουν να ανήκουν στον καθένα. Η διαδικασία βρίσκει τρόπο να τις αναδιατάξει, να τις διαμορφώσει και να τις επεκτείνει κάνοντάς τες κτήμα του συνόλου. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι με την ώρα η αίσθηση της συλλογικότητας ολοένα και ατονεί με τις μονάδες να γίνονται ολοένα και πιο ανταγωνιστικές και διεκδικητικές. Επιβεβαιώνοντας, ακριβώς, την προβλεψιμότητα της ανθρώπινης φύσης. 

 
* Buffer Fringe  Festival, Λεμεσός: 5-7 Νοεμβρίου (Συνεργασία: Θέατρο Ριάλτο), Πάφος: 9 Νοεμβρίου (Συνεργασία: Τεχνόπολις), Λευκωσία (επιβεβαιωμένες): 16 & 24 Νοεμβρίου. Ο χώρος και η ώρα ανακοινώνεται την ημέρα της εκδήλωσης. Κρατήσεις: admin@home4cooperation.info