Με ευκρίνεια και σταθερότητα

 

Ο Άγις Χαραλαμπίδης εισήλθε στο μαγευτικό τοπίο της ποίησης σε ώριμη ηλικία. Συνειδητοποιεί πως δεν έχει την ευχέρεια των συνεχών αναζητήσεων, των πειραματισμών, των παλινδρομήσεων και των …πελαγοδρομήσεων. Έτσι θέτει, από την αρχή, ευκρινείς και σταθερούς στόχους, μετέρχεται κατασταλαγμένες φόρμες, υιοθετεί ύφος νηφάλιο, προσγειωμένο και λιτό. Αυτό έπραξε τόσο με την πρώτη, όσο και με τη δεύτερη συλλογή του, την οποία και παρουσιάζουμε με αυτό το σημείωμα. Η νέα συλλογή φέρει τίτλο «Δειλινές ανταύγειες» και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αριστοτέλους τον Δεκέμβριο του 2017.

 

Ο ποιητής έχει πολύ συγκεκριμένες θεματικές στοχεύσεις. Οριοθετεί τον ηλικιακό ορίζοντα της ποίησής του με το λυκόφως που «…δίνει ανάσα, δίνει ελπίδα / ποιος ξέρει / ό,τι δεν πρόλαβες / έχεις ακόμη καιρό·» (σελ. 9) Μ’ αυτό τον τρόπο καθορίζει και προδιαγράφει την ευρύτερη θεματική διαπασών ολόκληρης της συλλογής του. Αυτή η συνειδητή επιλογή πιστεύω πως δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις. Αφού προεξοφλεί όπως ό,τι αγγίξει ποιητικά θα είναι ιδιαίτερα δικό του και ιδιαίτερα κοντά του.

 

Εύστοχα και λειτουργικά, ευαίσθητα και ακριβή βρίσκω όλα τα ποιήματα που αναφέρονται  στον ηλικιακό κύκλο που σήμερα βιώνει ο ποιητής, διανύοντας την 7η δεκαετία της ζωής του. Και όπως πάντα, ο χρόνος είναι η κύρια φιλοσοφική μα και αισθητική κατηγορία, καθώς προσθέτει πόντους στην αίσθηση του μέτρου και της οικονομίας του λόγου: «Ποτέ δεν είχε καιρό / όταν ήτανε καιρός / γι’ αυτά. / Έχει όμως τώρα τον καιρό / έστω κι αν στερεύει λίγο λίγο η κρήνη / έστω κι αν δεν είναι ο καιρός μακρύς / που μένει». (σελ. 57)

Τα σύμβολα του Α.Χ. είναι βατά, στέρεα, ευκρινή, μονοσήμαντα και δυνατά. Η ποίησή του, συνολικά, είναι το ίδιο διαυγής και προσιτή: «…κοίταξα στο βιβλιάριο καταθέσεων, / κατάλαβα · / τ’ αποθέματα σχεδόν εξαντλήθηκαν των αξιών». (σελ. 11) Ο ποιητής δεν αφήνει περιθώρια σε αμφισημίες, πολυσημίες και  θολά, μη ευκρινή, σύμβολα, να διαβρώσουν τα μηνύματά του. Θέλει τα μηνύματά του ευθύβολα και καθάρια. Γι’ αυτό και τα σύμβολά του έχουν τις ίδιες αρετές με αυτά.

 

Ωστόσο, συχνά ο ποιητής μιλά αλληγορικά, παραβολικά, αξιοποιώντας τη λαϊκή θυμοσοφία, τους συμβολισμούς, τους εκφραστικούς κώδικες και την εικονοποιία της. Πχ τα υπαρξιακά ερωτήματα, που αέναα τριβελίζουν το μυαλό, τίθενται με απλότητα και λιτότητα: «Τριγυρνάμε σαν πεταλούδες στο φως. / Μετράμε τις ώρες, φτιάχνουμε ουτοπίες, / μετακινούμε αδέξια των ρολογιών τους δείχτες / σ’ απελπιστικά αδιέξοδα / σε νυχτωμένες πορείες». (σελ. 17)

 

Μπορεί οι εικόνες που χρησιμοποιεί ο Α.Χ. να είναι απλές και λιτές. Όμως εμπερικλείουν σύνθετες και βαθύτερες φιλοσοφικές προεκτάσεις, με καίρια ερωτήματα και προβληματισμούς: «Πολύ ανήσυχη στον κήπο / η πεταλούδα · / σαν μικρό κοριτσάκι / που δεν ξέρει που να πρωτοπάει / τι να πρωτοπάρει / τι να πρωτοδιαλέξει · / μεγάλο πρόβλημα η αφθονία». (σελ. 46)

 

Μέσα στη λιτότητα και τη συνοπτικότητά του, υπάρχουν στιγμές που ο ποιητής πετυχαίνει ακαριαία καίριους συμβολισμούς, επιτυχείς μεταφορές και παρομοιώσεις. Υπάρχουν στιγμές που ευστόχως αξιοποιεί κοσμητικά επίθετα με βαθύ και πλούσιο νοηματικό φόρτο: «Και τι ψυχή αντρίκια / που’ χουν τα δέντρα χωρίς φύλλα / το χειμώνα · » (σελ. 36)

 

Ως μια από τις καλύτερες στιγμές του βιβλίου θεωρώ το ποίημα «Γνώθι σαυτόν» για τη συσσωρευμένη σοφία που εμπεριέχει. Για την ιεράρχηση των μεγεθών και των αξιών. Για την επαγωγική, διαλεκτική προσέγγιση, για την ευκρίνεια και την παραστατικότητα του: «Τα σέβη του στη σελήνη / υποβάλλει ο αυγερινός · / αυτή στον ήλιο τα δικά της · / κι αυτός όμως ταπεινά πάνω το βλέμμα στρέφει». (σελ. 53) Πιστεύω πως εκεί όπου υπάρχει σωστή αρχιτεκτονική δόμηση, ο στίχος ευοδώνεται αισθητικά, δικαιώνεται και δικαιολογεί με απόλυτη επάρκεια την ύπαρξή του.

 

Πιστεύω ότι ανάλογου εμβέλειας είναι και το τελευταίο ποίημα της συλλογής που φέρει τίτλο: «Εκεί βρίσκεται…». (σελ. 69) Θεματικό επίκεντρο η ευτυχία και πού την εντοπίζει ο ποιητής. Μα στα απλά καθημερινά πράγματα ασφαλώς. Στις απλές καθημερινές στιγμές της ζωής, στα χαρμόσυνα ενσταντανέ που ο βίος σκαρώνει και οι ποιητές εντοπίζουν, αναπαριστούν αισθητικά και απαθανατίζουν λογοτεχνικά. Αυτή είναι εξάλλου και η ουσία της ποίησης, κάθε μορφής ποίησης, με την ευρύτερη έννοια του όρου ∙ να προσφέρει μιαν ανάταση. Και εννοώ μιαν ανάταση πολύπλευρη, πνευματική, ψυχική, αισθητική, μιαν ανάταση, εάν είναι δυνατό, καθολική.