«Δωμάτια»: Μια εξατομικευμένη εμπειρία θέασης.
Καταρχάς θέλω να δηλώσω ένθερμος υποστηρικτής της δημιουργικής αξιοποίησης του χώρου των Αποθηκών του ΘΟΚ με αυτές τις ενδιαφέρουσες διερευνητικές σειρές δράσεων, που μπήκαν στη ζωή μας την προηγούμενη θεατρική περίοδο. Σαφώς και πιστώνεται στην καλλιτεχνική διεύθυνση, που ωστόσο, με δεδομένο τον πειραματικό και αδοκίμαστο χαρακτήρα της ιδέας αυτής, δεν είχε άλλη επιλογή από το να παρακολουθεί την εξέλιξη και ωρίμανσή της, προβαίνοντας στις αναγκαίες βελτιώσεις. Και θεωρώ ότι έχει δικαιωθεί όχι μόνο ως προς τη θεωρητική τεκμηρίωση αυτής της καινοτομίας, αλλά και εκ του αποτελέσματος.
Ο οργανισμός δεν έκρυψε ότι δεν έμεινε απόλυτα ικανοποιημένος από πλευράς προσέλευσης την περσινή χρονιά στις Αποθήκες, παρά το γεγονός ότι ήταν ουσιαστικά πιλοτική και αναγνωριστική περίοδος για τη νέα φιλοσοφία που διέπει την οικεία αυτή γωνιά του θεατρικού μας σύμπαντος. Ο εξακολουθητικός επανασχεδιασμός της δομής των δράσεων και της γενικότερης προσέγγισης του προγράμματος σαφώς και είναι μέρος της συλλογιστικής που τις εμπνεύστηκε, σε συνάρτηση βεβαίως με το καλλιτεχνικό όραμα των εκάστοτε επιμελητών. Συνεπώς, τα στοιχεία της έκπληξης, της ευρηματικότητας και της παρορμητικότητας είναι συστατικά και αδιαπραγμάτευτα. Σε τέτοιου είδους πρότζεκτ, στόχος δεν μπορεί παρά να είναι να αποτυχαίνεις κάθε φορά και καλύτερα.
Οι φετινές δράσεις ανατέθηκαν σε ζεύγη επιμελητών, τους Μελίτα Κούτα και Χάρη Καυκαρίδη με τους «Δρόμους Κροκοδείλων» στο Α’ Τρίμηνο και τους Φώτη Νικολάου και Θανάση Γεωργίου με το «Δύο… Πέντε… Ένα» στο τρέχον. Παραδόξως, το μοντέλο του επιμελητικού διδύμου έχει ήδη δείξει ότι λειτουργεί με πιο συμπαγή και ισορροπημένο τρόπο, χωρίς να υπολείπεται διόλου σε ευρηματικότητα. Συμπτωματικά ή όχι, ο αποκεντρωτικός ιδεοκαταιγισμός μοιάζει να προσθέτει σαφήνεια στο όραμα. Παράλληλα υπάρχουν χειροπιαστά αποτελέσματα ως προς την κινητοποίηση του κοινού, παρόλο που αυτό δεν θα έπρεπε να αποτελεί τον βασικό μπούσουλα των δράσεων. Ο δισταγμός είναι απόλυτα φυσιολογικός και πρέπει να ξεπεραστεί προσεκτικά και μεθοδικά κι όχι με βεβιασμένες κινήσεις.
Πρόταξα όλες αυτές τις σκέψεις στο σημείωμα που αφορά τη δράση με τίτλο «Δωμάτια» ίσως επειδή ήθελα να αποφύγω να επεκταθώ σε λεπτομέρειες που θα υπονομεύσουν το στοιχείο του καλώς εννοούμενου αιφνιδιασμού, που είναι θεμελιώδες. Ο θεατής που θα υποβληθεί σ’ αυτή την πριβέ, εξατομικευμένη και πρόσωπο με πρόσωπο εμπειρία θέασης οφείλει να προσέλθει απροετοίμαστος. Η αμηχανία εξαιτίας του τόσο κυριολεκτικά «προσωπικού» βιώματος, θρέφει τη γόνιμη έκβασή του. Η θέαση είναι ούτως ή άλλως μια υπόθεση αυστηρά προσωπική. Η παρουσία του διπλανού, η κοινωνικοποίηση της εμπειρίας, ωστόσο, εξασφαλίζει στον θεατή την ανωνυμία, την απόσταση και την «παθητικότητα» της πλατείας.
Τι συμβαίνει όμως όταν αυτό αρθεί; Όταν διαρρηγνύεται το χώρισμα ανάμεσα στη θέαση και τη δράση, η επιτελεστική διάσταση του δρώμενου ευνοεί μια πιο ξεκάθαρη ανθρωπολογική διάρρηξη. Η εκτροπή από την εικόνα στην εσωτερίκευσή της είναι μια θεμελιώδης διεργασία. Το θέαμα δεν είναι απαραίτητα το αντίθετο της δράσης. Είναι και μέρος της. Και η θέαση ουσιαστικά δράση είναι. Ο θεατής δεν κοιτάζει αποσβολωμένος. Παρατηρεί, επιλέγει και αποθησαυρίζει ερεθίσματα, τα οποία στη συνέχεια επεξεργάζεται και μετασχηματίζει, σε πλήρη συνάρτηση με τα ατομικά του βιώματα. Αναπλάθει την παράσταση, απλουστεύοντας ή περιπλέκοντάς τη. Ερμηνεύει το δρώμενο. Είναι έτσι κι αυτός ένας ερμηνευτής.
Καθώς η εικόνα, το -ανοιχτό σε ερμηνείες- κείμενο, η δράση αποκαλύπτουν και αποκρύπτουν συγχρόνως, η αμηχανία της αμεσότητας και η υποψία διαδραστικότητας λειτουργούν καταλυτικά στη μετουσίωση του καλλιτεχνικού μηνύματος. Τα πέντε μικρά «δωμάτια περιέργειας», όπως έχουν διαμορφωθεί εικαστικά από τους Λεωνίδα Ζαφειρόπουλο, Τάσο Γκοβάτσο, Έλενα Κοτασβήλι, Κωνσταντίνο Ταλιώτη και Κωνσταντίνα Ανδρέου, διασκορπισμένα σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους των Αποθηκών, εγγυώνται μια εντελώς διαφορετική διαδρομή στον καθένα. Ο βουβός προσωπικός οδηγός και κλειδοκράτορας σε κάνει να αισθάνεσαι ακόμη πιο μόνος, σαν να πρόκειται για ένα γκροτέσκο κομμάτι του εαυτού σου. Καθώς εισβάλεις στον μικρόκοσμο των δωματίων, που μοιάζει συγχρόνως με φωλιά και φυλακή, ωθείσαι στον αναστοχασμό και την αυτοπαρατήρηση. Είναι ένα «εδώ και τώρα» που μοιάζει με «παντού και πάντα».
