Tα θεμέλια ενός μεγάλου ιερού συγκροτήματος της Ελληνιστικής περιόδου, το οποίο δυστυχώς έτυχε συστηματικής αποξήλωσης στο παρελθόν (κρηπίδα-ανωδομή), αποτελούν τα κατάλοιπα που έχουν εντοπιστεί στη θέση Παχύαμμος του Δήμου Γεροσκήπου. Αυτό έχει διαφανεί, με σχετική βεβαιότητα, με την ολοκλήρωση της τελευταίας φάσης των ανασκαφικών ερευνών (τέλη Ιουνίου) που διενεργεί στην εν λόγω θέση  το Τμήμα Αρχαιοτήτων, υπό τη Διεύθυνση του Αρχαιολογικού λειτουργού Δρα. Ευστάθιου Ράπτου, στο πλαίσιο οικοδομικού προγράμματος για την ανέγερση ξενοδοχειακής μονάδας.
 
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της ανασκαφικής περιόδου 2019 στη θέση Παχύαμμος και το τεμάχιο 233 που ανήκει στην Εκκλησία. Η έρευνα στον χώρο έχει αρχίσει από το 2015, με μικρές δοκιμαστικές τομές αρχικά και με εντατικοποίηση των ερευνών το τελευταίο διάστημα. 
 
Από τις κατόψεις των κτηρίων, όπως αυτές διαγράφονται από τη μέχρι σήμερα έρευνα, εξάγεται το συμπέρασμα ότι το ιερό περιλαμβάνει έναν ναό ελληνικού τύπου, «περίστυλο εν παραστάσιν», με περίβολο, ο οποίος καταλαμβάνει τη νοτιοανατολική πλευρά του συγκροτήματος. Στη βορειοανατολική πλευρά του ναού διαμορφώνεται μεγάλο αίθριο, πιθανότατα περίστυλο με σειρές δωματίων στις πλευρές του (εκ των οποίων έχει ανασκαφεί πλήρως η ανατολική, και τμήματα της βόρειας και της δυτικής), όπου η έρευνα θα συνεχίσει.
 
Στη βορειοδυτική γωνία του αιθρίου αποκαλύφθηκε συμπαγές λίθινο θεμέλιο κατασκευής, σχεδόν τετράγωνης κάτοψης, το οποίο κατά πάσαν πιθανότητα ανήκει σε δεξαμενή, αφού σε αυτήν καταλήγει ένα αποσπασματικά σωζόμενο υδραγωγείο (μακρύς τοίχος με κατάλοιπα λίθινων και πήλινων αγωγών). Το υδραγωγείο διατρέχει το τεμάχιο από βορειοανατολικά προς νοτιοδυτικά, και έχει αποκαλυφθεί στο μεγαλύτερο τουτμήμα. Σε σημείο της διαδρομής του, στα βόρεια του ιερού, διαμορφώνεται δεύτερο λίθινο συμπαγές θεμέλιο δεξαμενής. Πάνω στο λίθινο υπόστρωμά της διασώζεται μέρος του υδραυλικού κονιάματος που κάλυπτε τον πυθμένα της δεξαμενής. Από το σημείο αυτό διέρχονται πήλινοι αγωγοί, που έχουν εντοπισθεί στις δύο στενές πλευρές της δεξαμενής. Οι αγωγοί προεκτείνονται κατά μήκος της διαδρομής του υδραγωγείου.

Αν και είναι πολύ πρόωρο να δοθεί ερμηνεία των ευρημάτων, η αρχιτεκτονική διάταξη και η τυπολογία της κάτοψης των οικοδομημάτων του συγκροτήματος παραπέμπει σε οργανωμένο Ιερό ελληνικού τύπου, το οποίο ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της Πτολεμαϊκής περιόδου, πιθανότατα σε θέση προϋπάρχοντος ιερού, για το οποίο έχουν εντοπιστεί κάποιες ενδείξεις. Οι υδραυλικές εγκαταστάσεις που ανακαλύπτονται υποδεικνύουν αυξημένη ανάγκη και χρήση μεγάλων ποσοτήτων νερού, γεγονός που επιτρέπει να υποθέσουμε την ύπαρξη άλσους και κήπων, σε σχέση με τις λατρείες στο χώρο, όπως συνηθιζόταν κατά την αρχαιότητα.
 
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων σημειώνει ότι απόψεις αυτές είναι προκαταρκτικές και μόνο η συνέχεια των ερευνών και η μελέτη των ευρημάτων, θα επιτρέψουν την εξαγωγή ασφαλέστερων συμπερασμάτων για το σημαντικό αυτό αρχαιολογικό σύνολο.
 
Σε πρόσφατη διαβούλευση με τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο υπήρξε συμφωνία όπως ο αρχαιολογικός χώρος διαφυλαχθεί ως ενότητα, μαζί με το φυσικό του περιβάλλον και τη ζώνη προστασίας της παραλίας, σε απόσταση ασφαλείας από την ανάπτυξη και μέσα σε ζώνη πρασίνου, ή αίθριο χώρο. Επίσης, το Τμήμα Αρχαιοτήτων προτίθεται να συμπληρώσει την ανασκαφική έρευνα και την πλήρη αποκάλυψη των αρχαιολογικών καταλοίπων.
 
Έχει επίσης αποφασισθεί ότι τα οποιαδήποτε σχέδια, χωροταξικά, αρχιτεκτονικά και στατικά (ισογείων και υπογείων) εκπονηθούν, θα πρέπει να γίνουν σε στενή συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων και να είναι προσαρμοσμένα με τα νέα ευρήματα ώστε να εγγυώνται τη διατήρηση της ενότητας του αρχαιολογικού χώρου και την εναρμονισμένη συνύπαρξη του με την ανάπτυξη. O αρχαιολογικός χώρος θα πρέπει να είναι προσβάσιμος για επίσκεψη από το κοινό και θα πρέπει να διασφαλιστεί καθεστώς προστασίας, που θα αποκλείει οποιοδήποτε ενδεχόμενο επέκτασης/ προσθήκης οικοδομών εντός αυτού στο μέλλον.

 
ΑΚΕΛ: Να επανέλθει ο χαρακτηρισμός του προστατευόμενου
Ως απαράδεκτη χαρακτηρίζει την απόφαση της Κυβέρνησης το 2017 να αποχαρακτηρίσει το τεμάχιο με τα αρχαία στην παραλιακή περιοχή Γεροσκήπου το ΑΚΕΛ, με αφορμή την επιστολή που απέστειλε στο Δήμο Γεροσκήπου η Διευθύντρια του Τμήματος Αρχαιοτήτων στην οποία αναφέρεται ότι έχει εντοπιστεί ένα μεγάλο συγκρότημα Ιερού της Ελληνιστικής περιόδου στο παραλιακό τεμάχιο της Αρχιεπισκοπής στη Γεροσκήπου. Με βάση τις θέσεις αρχαιολόγων, στο χώρο αυτό ενδέχεται να αποδειχθεί ότι βρίσκεται η αρχαία Ιεροκηπία η οποία με κάθε τρόπο πρέπει να διαφυλαχθεί και να αναδειχθεί, επισημαίνει σε ανακοίνωση του το ΑΚΕΛ.
 
«Θεωρούμε ότι η πολιτιστική μας κληρονομιά ανήκει στο λαό και δεν μπορεί να θυσιάζεται στο βωμό της επιχειρηματικής δραστηριότητας του Αρχιεπισκόπου και των συνδιαλλαγών του με την κυβέρνηση Αναστασιάδη. Δεν θέλουμε να είμαστε συνένοχοι σε αυτό το έγκλημα που συντελείτε σε βάρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Θεωρούμε σκάνδαλο την συνύπαρξη αυτών των αρχαιοτήτων με μεγάλες αναπτύξεις και σύγχρονους πύργους» αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Το ΑΚΕΛ ζητά από τον Δήμο Γεροσκήπου στη βάση των νέων δεδομένων να επανεξετάσει την θέση του και μαζί να ασκηθούν οι ανάλογες πιέσεις προς την κυβέρνηση για να επαναφέρει τον χαρακτηρισμό του εν λόγω τεμαχίου όπως πριν το 2017.
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, καταλήγει το ΑΚΕΛ, θα πρέπει να συνεχίσει ανενόχλητο, στη βάση της επιστημοσύνης, τις ανασκαφές για ανάδειξη αυτού του ανεκτίμητου θησαυρού.
 
Πηγή: philenews