Το τελευταίο Τείχος της Ευρώπης: Τίποτα δεν άλλαξε

 

Σε αντίθεση με το Τείχος του Βερολίνου που υψώθηκε σαν ένα φράγμα μοιράζοντας την πόλη στα δύο, το δικό μας Τείχος είναι αυτοσχέδιο. Το ίδιο όμως αποτελεσματικό. Φυλάκια, βαρέλες και σακούλες με χώμα, κτισμένα παράθυρα, εγκαταλειμμένα σπίτια κι αυτοκίνητα, δρόμοι που καταλήγουν σε αδιέξοδο, μια νεκρή ζώνη επικυρώνουν τον χωρισμό του τόπου. Οι ντόπιοι ενδεχομένως να συνηθίσαμε -κατά κάποιον τρόπο- την ύπαρξη του «Τείχους», περπατάμε χωρίς να το προσέχουμε, τρώμε και πίνουμε σε μπαράκια δίπλα από αυτό. Με τη ματιά ενός ξένου όμως, φαντάζει αλλιώς. Ένας που κοιτά απέξω, ως τρίτος χωρίς προσωπικές αναφορές, εντοπίζει λεπτομέρειες που δίνουν μιαν άλλη διάσταση στη Γραμμή Διαχωρισμού. Μπορείς να την πεις και καλλιτεχνική τη διάσταση. Μια επιγραφή ή μια αφίσα από πριν το 1974, χορταριασμένα τοπία, άδεια από ανθρώπινη παρουσία σπίτια, εθνικά σύμβολα, άνθρωποι που κοιτάνε με περιέργεια απέναντι, αυτοκίνητα που παραμένουν στην ίδια θέση λες και σταμάτησε ο χρόνος. 

 

 

Οι φωτογραφίες που εκτίθενται στην γκαλερί Όλγα στη Λευκωσία, με πρωτοβουλία του αρχιτέκτονα Βασίλη Ιερείδη και του Ιταλού γκαλερίστα Jean Blanchaert, μας δείχνουν το δικό μας Τείχος μέσα από την οπτική γωνία ενός ξένου. Του Ιταλού Carlo Bevilacqua, ο οποίος το φωτογράφισε σε δύο φάσεις. Πρώτη φορά το 2009 και φέτος τον Οκτώβρη. Και δυστυχώς δεν άλλαξε σχεδόν τίποτα. «Βλέπω τις φωτογραφίες μου και οι σημερινές δεν διαφέρουν από εκείνες που έβγαλα πριν δέκα χρόνια, αλλά αυτό είναι μια καθαρά οπτική εντύπωση» λέει ο Bevilacqua. «Μιλώντας με ανθρώπους συνειδητοποίησα ότι, ενώ πολλοί Ελληνοκύπριοι νοσταλγούν το χθες, οι Τούρκοι τείνουν να μην κοιτάζουν πίσω. Μια δεύτερη γενιά έχει ήδη γεννηθεί από εκείνους που μεταφέρθηκαν εδώ από την Ανατολή με στόχο την αύξηση του πληθυσμού. Ίσως είναι λίγο αργά για να επιστρέψουμε στο 1974».

 

Ο Jean Blanchaert ο οποίος επιμελήθηκε την έκθεση, βλέπει στο Τείχος της Κύπρου εκτός από αντικείμενα «συνειδήσεις, αναμνήσεις και πεποιθήσεις». «Πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να ξεπεράσουν τα τραύματα και τη δυσπιστία τους. Το άνοιγμα κάποιων σημείων ελέγχου δεν αρκεί για να δημιουργήσει μια πραγματική σχέση μεταξύ όλων των μελών των δύο κοινοτήτων».

Το πρώτο μέρος της έκθεσης, οι φωτογραφίες δηλαδή του 2009, έχουν ήδη παρουσιαστεί σε διάφορες εκθέσεις σε Γερμανία, Θεσσαλονίκη, Σίδνεϊ, Παλέρμο, Καναδά και αλλού.

 

Ο Carlo Bevilacqua, φωτογράφος και σκηνοθέτης, γεννήθηκε στο Παλέρμο της Ιταλίας το 1961 και ζει στο Μιλάνο. Συνεργάζεται με διάφορα φωτογραφικά πρακτορεία, περιοδικά και γραφεία επικοινωνίας, τόσο για φωτογραφίσεις όσο και για δημιουργία ντοκιμαντέρ και βίντεο κλιπ, έχοντας τύχει διεθνών βραβεύσεων. Ανάμεσα σε άλλα, έχει κάνει το ντοκιμαντέρ «Amore e Fiori» (Love and flowers), που έχει σαν θέμα τον πολύχρωμο κόσμο του τσίρκου, ένα βιογραφικό ντοκιμαντέρ για τον μουσικό Robert Wyatt των Soft Machine με τη συμμετοχή των Elvis Costello, Brian Eno, Paul Weller και Nick Mason (ντράμερ Pink Floyd) και το ντοκιμαντέρ «Big Sister Because of You» που βασίζεται στο έργο της Τσέχας φωτογράφου Hana Jakrlova. 

 

Είναι επίσης επισκέπτης καθηγητής στο Fashion Institute of Technology της Νέας Υόρκης και του Πολυτεχνείου του Μιλάνου. Δουλειές του περιλαμβάνονται στο βιβλίο «In Italia», έκδοση του Federico Motta Editore με κείμενο του διάσημου αρχιτέκτονα Mario Botta. Στις τελευταίες του δουλειές συγκαταλέγονται οι φωτογραφικές σειρές «Into the Silence-Hermits Of The Third Millennium» και «Utopia».

 

Οι ερημίτες της τρίτης χιλιετίας είναι άνθρωποι που έχουν εγκαταλείψει την πεπατημένη ακολουθώντας έναν άλλο τρόπο ζωής είτε σαν μονάδες είτε ομαδικά. Ανάμεσα σε άλλες περιπτώσεις περιλαμβάνεται ένας ερημίτης σε ένα νησάκι της Μεσογείου, ένας Γεωργιανός μοναχός που ζει σε ένα βράχο, μία πρώην μοντέλο που έχει μετακομίσει σε μια βουνίσια περιοχή της Καλαβρίας (Απέννινα) προσπαθώντας να πείσει τους ντόπιους να ανοίξουν τις εγκαταλελειμμένες εκκλησίες για ανθρώπους που θέλουν να τις αξιοποιήσουν. Μέσω του project αυτού προέκυψε και το «Ουτοπία», ξεκινώντας από μια χίπικη κοινότητα της Καλιφόρνιας. Τα δύο θέματα συνδέονται μεταξύ τους, αφού κοινός στόχος είναι η αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής.

 

«Η Ουτοπία, λέει ο ίδιος ο Carlo Bevilacqua είναι ένα ταξίδι κατά το οποίο αναζητούμε ανθρώπους που είχαν την τόλμη να πιστέψουν σε έναν καλύτερο κόσμο και να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα». Και παρότι ο όρος ουτοπία υποδηλώνει έναν ιδανικό αλλά αδύνατο στόχο, στο ταξίδι του αυτό βρήκε ουτοπίες που έγιναν πραγματικότητες. Όπως για παράδειγμα, η πειραματική πόλη Arcosanti στην κεντρική Αριζόνα, σχεδιασμένη από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Paolo Soleri, είναι το Eliphante, μια χειροποίητη κατοικία φτιαγμένη από τον Michael Kahn και τη σύζυγό του Leda Livant στην έρημο της Αριζόνα, η κοινότητα Damanhur στην Ιταλία, μια φιλική προς το περιβάλλον κοινότητα που ασκεί τη «βιολογική γεωργία» σε μια κοιλάδα στο Piemonte. Επίσης, στο πλαίσιο μια ουτοπίας, αρκετοί άνθρωποι έχουν εγκατασταθεί σε εγκαταλελειμμένες κατοικίες στην Τοσκάνη, δημιουργώντας ένα συμμετοχικό πρόγραμμα με την επωνυμία «Comunità degli Elfi»: ο στόχος τους είναι μια «φυσική» ζωή και απορρίπτουν τη χρήση περιττών τεχνολογικών βοηθημάτων.