Φροσούλα Κολοσιάτου: «Κλίμακα χρωμάτων», εκδόσεις Μανδραγόρας, 2021.
Ποιητική συλλογή αποτελούμενη από 180 χαϊκού, αφιερωμένα σε ισάριθμα αγριολούλουδα της Κύπρου εξέδωσε πρόσφατα η γνωστή και καταξιωμένη ποιήτριά μας Φροσούλα Κολοσιάτου, που είναι μόνιμα εγκατεστημένη στην Ελλάδα εδώ και πολλές δεκαετίες. Είναι εκπληκτικό πόσες πολλές, πόσες ευφάνταστες διόδους εξωτερίκευσης μπορεί να βρει ο νόστος της πατρίδας προκειμένου να εκδηλωθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, η χλωρίδα της πατρίδας μας απλώνεται σαν δροσερός κι ανάλαφρος τάπητας για να κάνουν πάνω του όμορφες και αισθητικά επαρκείς ολισθήσεις, οι ευαισθησίες, οι συγκινήσεις, οι επιθυμίες και οι μνήμες της ποιήτριας.
Η Φρ. Κ. για να αναπτύξει την όλη ποιητική της ιδέα, ελαύνεται πότε από το ηχόχρωμα της ονομασίας ενός αγριολούλουδου στο κυπριακό ιδίωμα, πότε από την εποχή κατά την οποία αυτό βλασταίνει, πότε από τις παραδόσεις με τις οποίες συνδέεται, και πότε με την εικόνα που παρουσιάζει το συγκεκριμένο κάθε φορά αγριολούλουδο.
Όλη αυτή η πανσπερμία των λουλουδιών του τόπου μας, ο τρόπος που μεταπλάθεται αισθητικά, οι εικόνες, τα αρώματα και αρκετές φορές οι γεύσεις που διεγείρονται στον αναγνώστη, δημιουργούν ένα αίσθημα ευφορίας και ανάτασης. Τουλάχιστον σε μένα έτσι λειτούργησε αυτή η συλλογή.
Το βέβαιο είναι ότι έχουμε να κάμουμε με μια ολοκληρωμένη και πλήρη πρόταση στον αναγνώστη. Μάλιστα, η πληρότητα αυτή εκτείνεται σε όλες τις πτυχές και παραμέτρους. Η «Κλίμακα των Χρωμάτων», έτσι ονομάζεται η συλλογή, χαρακτηρίζεται από απόλυτη ομοιογένεια, θεματικά, υφολογικά, μορφολογικά, στιλιστικά. Όπως κι αν την δει κανείς.
Προσωπικά, χάρηκα περισσότερο τα χαϊκού που εκτείνονται σε δυο στροφές. Ίσως διότι σε αυτά η ποιητική ιδέα έχει τον «χώρο» να αναπτυχθεί, αλλά και να κορυφωθεί καλύτερα. Παραθέτω κάποια ενδεικτικά παραδείγματα: α) «Μικρογραφία / Μιας ομορφιάς μεγάλης / Το οξινούδιν / Πεισματάρικο / Είναι σ’ όλη την Κύπρο / Δυσεξόντωτο». (σελ. 11) β) «Σπαλατσά γελά / Ανθισμένη χειμώνα / Κατακίτρινη / Πουλάκι πάνω / Στης σπαλαθκιάς κλωνάρι / Να μαγεύεται». (σελ. 41) γ) «Τα φωνήεντα / Των χρωμάτων ωραίους / λαλέδες δίνουν / Της Αφροδίτης / Άσπρα κίτρινα λιλά / Είναι δάκρυα». (σελ. 88)
Για αρκετά από τα χαϊκού της συλλογής κεντρικό ερέθισμα πιστεύω πως είναι το κυπριακό εξωτικό όνομα κάποιων φυτών και λουλουδιών. Αναφέρω κάποιες ονομασίες ενδεικτικά: Αδρατζίδα, Αναθρήκα, Αντρουκλιά, Αρκόσσιλλος, Γαλατούνα, Γαουράγκαθθο, Δάκρυα της Παναγίας, Ζαμπούκκος, Θρουμπίν, Καλακατσούνα, Καυκαρούα, Λάζαρος, Λασμαρίν, Λαψάνα, Ματσικόριδον, Ρασίν, Σερινιά, Σιμηλλούδιν, Χριστάγκαθθον.
Άλλοτε πάλι ποιητικό έναυσμα αποτελούν τα εποχικά χαρακτηριστικά ενός κυπριακού αγριολούλουδου: α) «Ήρθε το Πάσχα / Στα σπαρτά ανάμεσα / Και ο Λάζαρος». (σελ. 18) β) «Σ’ απαλή βροχή / Άγρια καυκαρούα / Είν’ ανθισμένη». (σελ. 94)
Στις πλείστες των περιπτώσεων όμως, εκείνο που ενεργοποιεί την ποιήτρια είναι η εικόνα και τα χρώματα του κάθε χωριστού αγριολούλουδου. Και σε δεύτερο βαθμό οι ιδιότητές του. Ιδού μερικά παραδείγματα: α) «Της αναθρήκας / Απέραντο κίτρινο / Χαρές μεγάλες». (σελ. 25) β) «Το σιμιλλούδιν / Χρυσό περιδέραιο / Κοίτα πώς δένει». (σελ. 35) γ) «Το ριζωμένο / Σπουργιτάκι στο χώμα / Είναι το στρουθθίν». (σελ. 61) δ) «Αχ του μενεξέ / Τρισυπόστατη δομή / Πόσο μαγεύεις». (σελ. 93) ε) «Η αδρατζίδα / Τοπίο πανέμορφο / Πώς ζωγραφίζει». (σελ. 118)
Άλλοτε πάλι η Φρ. Κ. βρίσκει έρεισμα στις παραδόσεις ή τις περιοχές με τις οποίες συνδέονται τα αγριολούλουδα στα οποία αναφέρεται: α) «Τραγουδήθηκε / Σαν ντελικάτη τέχνη / Η αγριοδάφνη». (σελ. 12) β) «Το σκολαρίτζιν / Χαράς παραπάτημα / Αυτοφύεται». (σελ. 341) γ) «Του τόπου μας το / Μαζίν κι ο ασπάλαθος / Λόγια θριάμβου». (σελ. 46) δ) «Σαν τα μέρη του / Απόλλωνα Υλάτη / Σσινιές γεμάτα». (σελ. 51) ε) «Είναι το θρουμπίν / Για τη διάβρωση γης / Χρήσιμο πολύ». (σελ. 55)
Ασφαλώς και τα χρώματα όμως διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο στις περιδιαβάσεις της ποιήτριας επί της χλωρίδας του νησιού μας. Φυσικά κυριαρχεί το πράσινο στις καταγραφές της, ενώ δεν υστερούν το κίτρινο, το άσπρο και το κόκκινο. Να μερικά παραδείγματα χρωματικών αναφορών: α) «Καλακατσούνα / Αλλιώς γαίμαν του λαού / Η αγέρωχη». (σελ. 151) β) «Πω πω αντρουκλιές / Με τον κόκκινο φλοιό / Τι προκλητικές». (σελ. 152) γ) «Λαξεύει λόγια / Άλυσσο του Τροόδους / Το πορτοκαλί». (σελ. 159)
Συνοψίζοντας, θεωρώ ότι η ποιήτρια Φρ. Κ., για ακόμη μια φορά, παρέδωσε στο αναγνωστικό κοινό μια ποιητική συλλογή ολοκληρωμένη, επαρκή και αξιομνημόνευτη. Έτσι μας έχει συνηθίσει άλλωστε…
g.frangos@cytanet.com.cy
