Ένδυμα ψυχής: Μια έκθεση φόρος τιμής στο παραδοσιακό ένδυμα και την ιστορία

Το σπουδαίο project των Βαγγέλη Κύρη και Anatoli Georgiev, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας.

Οι ενδυμασίες της λαογραφικής συλλογής του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Ελλάδας παρουσιάζονται, για πρώτη φορά, και στην Κύπρο, στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας, σε μια επιβλητική φωτογράφιση-παρουσίαση από τους καλλιτέχνες, της φωτογραφίας, Βαγγέλη Κύρη, και της κεντητικής, Anatoli Georgiev. Το αξιοσημείωτο του σημαντικού αυτού project είναι πως οι ιστορικής αξίας ενδυμασίες φορέθηκαν για πρώτη φορά εδώ και δύο περίπου αιώνες οι περισσότερες από αυτές, και «ζωντάνεψαν» ξανά τώρα για να αποτυπωθούν και να «μεταμορφωθούν» από τους δύο πρωτοπόρους καλλιτέχνες. Οι λήψεις του Βαγγέλη Κύρη εκτυπώθηκαν σε ύφασμα, και στη συνέχεια, με τη νέα τους μορφή αποτέλεσαν την βάση για τα εξαιρετικά κεντήματα του Anatoli Georgiev. Μάλιστα, αν και έχει ήδη παρουσιαστεί στην Ύδρα, στο Αρχοντικό Κουντουριώτη, που ανήκει στο Εθνικό και Ιστορικό Μουσείο, με πολύ μεγάλη επιτυχία, καθώς και στην Καλαμάτα, με την φροντίδα του Ιδρύματος Γεωργίου και Βικτωρίας Καρέλια, είναι η πρώτη φορά, στο πλαίσιο της σπουδαίας αυτής έκθεσης στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας, που θα παρουσιαστούν και δώδεκα παραδοσιακές φορεσιές από την Κύπρο. Οι οποίες, πριν από 120 χρόνια, το 1901, είχαν αρχικά παραχωρηθεί από τον Πατριωτικό Σύνδεσμο Κυπρίων εν Αθήναις για μια έκθεση στο Ζάππειο και στη συνέχεια δωρίστηκαν στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο. «Η πληροφορία αυτή, μας ήρθε καθώς φωτογραφίζαμε στο Μουσείο και αμέσως η δική μας σκέψη ήταν πως -μετά από εκατό είκοσι χρόνια-, αυτές οι φορεσιές να “επιστρέψουν”, με τον δικό μας τρόπο, στην Κύπρο», λέει ο Βαγγέλης Κύρης.

Ο Βαγγέλης Κύρης και ο Anatoli Georgiev, συνεργάστηκαν στενά με το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Ελλάδος για περισσότερο από δύο χρόνια –ένα χρόνο και δύο μήνες κράτησε η φωτογράφηση, δυόμισι χρόνια το κέντημα- για την παρουσίαση αυτού του μοναδικού εγχειρήματος, που ξεκίνησε ως φόρος τιμής στα διακόσια χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Φορεσιές ανεκτίμητης ιστορικής σημασίας που καταγράφουν την ταυτότητα της ενδυματολογικής κληρονομιάς της Ελλάδας, αλλά και της Κύπρου, από τον 18ο μέχρι και τον 19ο αιώνα, βγήκαν για πρώτη φορά στο φως μετά από δεκαετίες. «Δεν ήταν απλό το να παίρνεις την φορεσιά της κυρά Φροσύνης π.χ που είχαν να την αγγίξουν χέρια για διακόσια και πλέον χρόνια, ή του ίδιου το Κολοκοτρώνη, ή το να έρχεται στα χέρια μας η περικεφαλαία του Λόρδου Βύρωνα – δεν ήταν απλά “έμπνευση” για εμάς όλα αυτά, αλλά και μεγάλη ευθύνη, παράλληλα με την μεγάλη συναισθηματική φόρτιση που μας διακατείχε καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης αυτού του μεγάλου καλλιτεχνικού project», λέει ο φωτογράφος και συνεχίζει: «Απ’ την άλλη, δεν ήταν και εύκολο το να γίνουν αυτές οι φωτογραφίσεις, έπρεπε να γίνουν μέσα στο Μουσείο, διότι αυτές οι ανεκτίμητης αξίας φορεσιές δεν γινόταν να βγουν έξω. Όλο αυτό γινόταν πάντοτε με μεγάλο σεβασμό, με μεγάλη προσοχή, και ταυτόχρονα με μεγάλο φόβο μην γίνει τίποτα στα κειμήλια». «Πρώτα απ’ όλα χρειάστηκε τεράστια υπομονή και επιμονή – και, φυσικά, χρόνος γι’ αυτό το μεγάλο project», συμπληρώνει ο Anatoli. «Η δυσκολία του έργου ήταν ότι δεν μου δόθηκε ένα λευκό πανί για να κεντήσω, αλλά μια φωτογραφία με όλες τις φωτοσκιάσεις και τα high lights. Την έμπνευσή μου δε την αντλούσα από τις ίδιες τις φορεσιές και, κάθε φορά, ήταν διαφορετική μιας και κάθε φορεσιά δεν έμοιαζε με την προηγουμένη».

«Νιώθω ότι γινόμαστε με τον Anatoli ένα νήμα από το παρελθόν στο μέλλον», λέει ο Βαγγέλης. «Μας δίνεται η ευκαιρία να δούμε και να δείξουμε στον κόσμο κάτι που το συνήθισε αλλιώς και που θα μπορούσε να υπάρξει και αλλιώς. Αυτό το project και η αποδοχή του μάς έδωσαν μια καινούργια ζωή. Ήδη, μετά την Κύπρο, έχουμε προτάσεις για να παρουσιάσουμε την Έκθεση στη Σεούλ, στη Νέα Υόρκη, στη Φλόριντα, στην Αυστραλία, στην Βουλγαρία και στην Βενετία…Ξαφνικά μάς συμβαίνουν πράγματα στη ζωή μας που άλλαξαν την καθημερινότητα μας ολοκληρωτικά».

Για το τέλος, του ζητώ να μου «εξηγήσει», περιεκτικά, τον τίτλο του σημαντικού αυτού project -«Ένδυμα Ψυχής»- και την έμπνευσή του: «Εμβαθύναμε στην ψυχή· εγώ μπήκα βαθιά μέσα στην ψυχή με τα βλέμματα, κι ο Anatoli προσπάθησε να βγάλει προς τα έξω την ύλη, να το κάνει τρισδιάστατο, οπότε έχουμε μια ενδιαφέρουσα διαδρομή: Απ’ την ψυχή στην ύλη», καταλήγει.