Η τέχνη της πολιτικής που σε ορισμένες περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας είχε μιαν υψηλή ποιότητα στοχασμού και λόγου, στην εποχή μας (και στον τόπο μας) κατάντησε να είναι η φτηνή τέχνη του απροκάλυπτου ψεύδους, το οποίο στηρίζεται και κατοχυρώνεται μέσα από τους θεσμούς και τη δύναμη μιας ολοένα και πιο διεφθαρμένης εξουσίας.
Ο “πολιτικός” έχει μετατραπεί σ’ ένα τσαρλατάνο που ευτελίζει τα αισθήματα και εκπορνεύει τις ιδέες. Δημαγωγεί συνεχώς για τα δήθεν σπουδαία κομμάτια της πραγματικότητας και της ιστορίας, μιας πραγματικότητας και μιας ιστορίας των οποίων τη βαθύτερη ουσία δεν είναι σε θέση να την αντιληφθεί, ούτε φυσικά να την κατανοήσει.
Tι γυρεύει, λοιπόν, η ποίηση και ο ποιητής σ’ ένα τέτοιο πολιτισμικό περιβάλλον; Τον έπαινο, την επιβράβευση; Όχι βέβαια, εκτός κι αν ανήκει κι αυτός στους συλλέκτες φτηνών επαίνων τους οποίους αφειδώς μοιράζει μια έκπτωτη κοινωνία, οι ευνοημένοι λειτουργοί της οποίας δεν είναι σε θέση να επιλέξουν, ούτε να αξιολογήσουν, αφού λειτουργούν στη βάση διατεταγμένων εντολών από τις διεφθαρμένες δυνάμεις των ποικίλων μορφών εξουσίας (των κομμάτων, της εκκλησίας, της οικονομικής ολιγαρχίας), δυνάμεις που στόχο έχουν να στραγγαλίζουν κάθε τι που ξεφεύγει από τους όρους που θέτει η μετριότητά τους, οι κουτές αντιλήψεις τους και η απύθμενη βλακεία τους.
*
Περνώ τώρα σε ζητήματα που αφορούν στην ουσία της ποιητικής τέχνης, όπως για παράδειγμα αυτό του «νέου ρυθμού» που οφείλει να κομίζει σε κάθε νέα εποχή πρωτίστως η τέχνη της ποίησης. Το κάνω αυτό και ως αντίλογο (ίσως και αντίδοτο) προς τη διεφθαρμένη πολιτική εξουσία από την σκοπιά της τέχνης. Η τελευταία θέτει ως βασικό εργαλείο της λειτουργίας της την τελείωση των λεπτομερειών που συγκροτούν την αρμονία ενός έργου, ποιητικού ή και άλλων, προερχομένων από το χώρο των καλών τεχνών.
Ο νέος ρυθμός της κάθε νέας εποχής είναι κρυμμένος στους πολλούς, και ο ποιητής τον ανακαλύπτει μέσα από εν πολλοίς σκοτεινές διεργασίες. Και φυσικά αυτή η εμπειρία, που αφορά αποκλειστικά τον ίδιο και το «κελί» του (που μπορεί να είναι το εργαστήρι του, ο τόπος του ή το σώμα του), καμία σχέση δεν έχει με τις διάφορες αηδίες που σερβίρουν οι ανυποψίαστοι μιμητές του είδους που αλωνίζουν στο ξέφραγο στην εποχή μας χωράφι της τέχνης της λογοτεχνικής γραφής. Αναφέρομαι στις γνωστές “αμερικανιές” περί μαθημάτων δημιουργικής δήθεν γραφής, που ευτελίζουν την έννοια της διαμόρφωσης προσωπικής ποιητικής έκφρασης, η οποία δεν διδάσκεται από καθέδρας, αλλά κατακτάται μέσα από την πάλη με το σκοτάδι του άγνωστου, με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπος ο κάθε γνήσιος ποιητής και οπωσδήποτε «με καιρόν και με κόπο» κατά τη σολωμική ρήση.
Αυτός ο νέος ρυθμός της πραγματικής ποίησης για τον οποίο μιλώ εδώ, αφορά σε μια καινούρια αίσθηση για την κίνηση των λέξεων που προκύπτει από τον εσωτερικό κυματισμό της ατομικής συγκίνησης. Και όσο απροσδιόριστη και αν είναι αυτή η καινούρια κίνηση, είναι, ωστόσο, διαφορετική από την παραδοσιακή. Η αίσθηση του εκάστοτε «νέου ρυθμού» δεν είναι απλή υπόθεση. Το μέτρο μπορείς να το παραστήσεις. Όχι τον ρυθμό. Ο ρυθμός είναι σύμφυτος με την εποχή που γράφει ο ποιητής, με την προσωπικότητά του. Κάποτε είχε περισσότερη σχέση με τον παλμό της φύσης. Σήμερα έχει περισσότερη σχέση με τον παλμό της πόλης. Ταυτόχρονα έχει σχέση με τη φυσική ανάσα του κάθε ποιητή.
Ο «νέος ρυθμός» που φέρνει ο κάθε νέος, συνειδητός ποιητής στο χώρο της σύγχρονης ποίησης και στον οποίο αναφέρομαι εδώ, είναι υπόθεση «ψυχής». Ή σε κατοικεί ή δεν υπάρχει, κι αν προβάλλεται ενίοτε ως τέχνασμα ή τεχνική και πάλι νόημα έχει μόνο όταν αναβλύζει μέσα από το σώμα, τη μνήμη, τις αισθήσεις και τις σκέψεις του ποιητή.
Γι’ αυτό και ο νέος ποιητής θα πρέπει να εκφράσει το ρυθμό της εποχής του ανακαλύπτοντας νέους τρόπους ρυθμικής οργάνωσης της ύλης του. Πρέπει να εργαστεί επάνω στην αρμονία της τέχνης του που είναι διαφορετική σε κάθε εποχή και επάνω στην εσωτερική ενότητα της ποίησής του, η οποία είναι μοναδική για κάθε ποιητή και για κάθε ποίημα.
Φιλελεύθερα, 22.8.2021.
