Άνθρωποι που έφτασαν στο νησί μας κι αφομοιώθηκαν, κι άλλοι, αθέατοι, ανώνυμοι και ξένοι, στήνονται μπροστά στον φακό τεσσάρων σημαντικών φωτογράφων, που περιηγήθηκαν στις γειτονιές τους και εξιστορούν με τον φακό τους τις περιπέτειές τους, σε μια έκθεση που επιχειρεί να φωτίσει μια πλευρά της κοινωνίας που παραμένει σκοτεινή και αθέατη.
Η έκθεση περιλαμβάνει έργα των Νίκου Οικονομόπουλου (Ελλάδα), Antoine D’ Agata (Γαλλία), Bieke Depoorter (Βέλγιο) και Νικόλα Ιορδάνου (Κύπρος). Την επιμέλεια της έκθεσης έχουν οι Νικόλας Ιορδάνου και Σύλβια Νικολαΐδου, ενώ ένα ντοκιμαντέρ (που θα συμμετάσχει και σε διεθνή φεστιβάλ), αλλά και μια έντυπη έκδοση, θα είναι τα τελικά αποτελέσματα αυτής της διαδρομής.
Ο Νικόλας Ιορδάνου, έχοντας ασχοληθεί με την πολεμική και τη μεταπολεμική φωτογραφία για πολλά χρόνια, ήταν αναπόφευκτο να έρχεται σε επαφή με ανθρώπους που έχουν χάσει τα σπίτια τους, τη γη τους, την πατρίδα τους. Όταν του προτάθηκε από την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης Πάφος 2017 να δημιουργήσει ένα πρότζεκτ, χωρίς δεύτερη σκέψη επέλεξε να πραγματευτεί και να διερευνήσει το θέμα του μεταναστευτικού και του προσφυγικού στην Κύπρο. «Η ιδέα για τα “Xνάρια των ξένων / The Alien Trail” προέκυψε συνειδητοποιώντας το γεγονός ότι όταν τελειώσει ένας πόλεμος, τα φώτα της δημοσιότητας συγκεντρώνονται αλλού και οι άνθρωποι που μένουν πίσω, όπως πρόσφυγες, παθόντες, άμαχοι και παιδιά, πρέπει να μαζέψουν τα κομμάτια της καταστροφής, προσπαθώντας να κτίσουν από την αρχή τη ζωή τους», εξηγούν οι δυο επιμελητές.
«Ακολουθώντας τα χνάρια αυτών των ανθρώπων, το πρότζεκτ στοχεύει στην αποκάλυψη των προσώπων τους, στην ανάδειξη της παρουσίας τους και ενδεχομένως στην κοινωνική τους ένταξη. Πρόκειται για ένα έργο που έχει ως στόχο να εξετάσει και να παρουσιάσει στην κυπριακή κοινωνία αυτές τις μειονοτικές ομάδες, έτσι ώστε να γίνουν ορατές, κατανοητές και να γίνουν αποδεκτές», λένε.
©Νικόλας Ιορδάνου
Όπως εξηγούν, το πρότζεκτ αυτό έχει μια πολυδιάστατη μορφή. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει την έκθεση, για την οποία σημαντικοί φωτογράφοι από την Ευρώπη προσκλήθηκαν στην Κύπρο, ώστε να περιηγηθούν στις γειτονιές της και να ιστορήσουν με τις εικόνες τους τις περιπέτειες ενός αθέατου κόσμου. Αλλά και έκδοση φωτογραφικού βιβλίου, κινηματογραφικά εργαστήρια με παιδιά προσφύγων, μεταναστών και Κυπρίων, καθώς και ένα ντοκιμαντέρ, σε σκηνοθεσία των δυο επιμελητών, το οποίο θα καταγράψει όλα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια αυτού του μεγάλου ταξιδιού.
Με τη σύμπραξη της εικαστικού/ σκηνοθέτιδας Σύλβιας Νικολαΐδου, της ανθρωπολόγου Ναντίνας Χριστοπούλου και της εκπαιδευτικού Τερέζας Μαρκίδου, το έργο επιχειρεί να ρίξει φως στα πρόσωπα όλων όσων μένουν στη σκιά, αλλά και να συμβάλει διαμέσου της φωτογραφίας σε μια αληθινή ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο.
Όσο για την επιλογή των φωτογράφων, έγινε, όπως οι ίδιοι οι επιμελητές αναφέρουν, με το σκεπτικό να συμμετέχουν καλλιτέχνες που να έχουν ήδη μια προσωπική προσέγγιση του θέματος στη δουλειά τους, αλλά ταυτόχρονα να είναι διαφορετική μεταξύ τους, ώστε δώσουν μια πιο ολοκληρωμένη και σφαιρική εικόνα πάνω στο θέμα.
Όπως εξηγούν, ο Νίκος Οικονομόπουλος, τη δεκαετία του 1990 άρχισε να εργάζεται σε σύνορα και σε σημεία διέλευσης, φωτογραφίζοντας τους κατοίκους της Πράσινης Γραμμής στην Κύπρο, τους παράνομους μετανάστες στα ελληνοαλβανικά σύνορα και τη μαζική μετανάστευση Αλβανών που έφυγαν από το Κοσσυφοπέδιο. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε να φωτογραφίζει τους Ρομά και άλλες μειονότητες. Έχοντας ήδη ασχοληθεί με το θέμα του μεταναστευτικού, στην Κύπρο φωτογράφισε κυρίως στους δρόμους της Λευκωσίας και της Λεμεσού, σε γειτονιές όπου συχνάζουν και μένουν μετανάστες.
©Νίκος Οικονομόπουλος
Η φωτογραφική δουλειά του Antoine d’Agata έχει να κάνει με τον εθισμό, τις προσωπικές εμμονές, το σκοτάδι, την πορνεία και άλλα θέματα, που θεωρούνται ευρέως ταμπού. Συχνά χρησιμοποιεί τις δικές του εμπειρίες ζωής ως πηγές. Η οικειότητά του συνδέεται τόσο πολύ με το έργο του, και το έργο του εξαρτάται από τις προσωπικές του εμπειρίες. Στην Κύπρο επισκέφτηκε και φωτογράφισε στο Κέντρο Υποδοχής Προσφύγων στην Κοφίνου, όπως επίσης στην Πάφο και σε γειτονιές της Λευκωσίας.
Η Bieke Depoorter έχει μια μοναδική και ταυτόχρονα οικεία προσέγγιση στη φωτογραφία: Συλλαμβάνει την ιδιωτικότητα των ανθρώπων που συναντά τυχαία, φωτογραφίζοντας στα σπίτια τους. Καταγράφει απερίγραπτες, εύθραυστες και έντονες στιγμές, πάντα με καλοσύνη. Στην Πάφο φιλοξενήθηκε σε σπίτια προσφύγων, κυρίως από τη Συρία, και φωτογράφισε οικογενειακές και πιο ευαίσθητες στιγμές.
Ο Νικόλας Ιορδάνου ασχολήθηκε με την πολεμική και μεταπολεμική φωτογραφία στο Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ιράν, Παλαιστίνη/Ισραήλ, Ουγκάντα, Λίβανο κ.α. Συνεργάζεται pro bono με τα Ηνωμένα Έθνη (UNHCR) και συνεχίζει να φωτογραφίζει στα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή. Γι’ αυτό το πρότζεκτ, ακολούθησε και φωτογράφισε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, τον Σαντάμ, και όλα όσα τον περιβάλλουν, την οικογένειά του, τον χώρο εργασίας του, τους φίλους κ.ά.
Η έκθεση παρουσιάζεται στην Παλιά Ηλεκτρική στην Πάφο, μέχρι 24/9, 16:00–19:00. Είσοδος ελεύθερη.
* Η κύρια φωτογραφία είναι του Antoine D’ Agata.
