«Αν δηλώσεις a priori πως κάποιος είναι καλός, στα μάτια του κοινού δεν μπορεί να κάνει ποτέ τίποτα κακό. Αν τον χαρακτηρίσεις κακό, τότε αυτομάτως δικαιολογείται η εξόντωσή του».
Μπάσεμ Γιουσέφ
Υπάρχει μια τάση, με αφορμή τις φρικαλεότητες στο Ισραήλ και τη Γάζα, να κατηγορείται η Αριστερά διεθνώς για αντισημιτισμό επειδή υπερασπίζεται τους Παλαιστίνιους και κατηγορεί το Ισραήλ για απόπειρα γενοκτονίας τους, χωρίς να αποδοκιμάζει σαφώς τη Χαμάς και τα εγκλήματά της κατά αθώων Ισραηλινών. Αντισημιτισμός υπάρχει, βεβαίως, στον εν πολλοίς ρατσιστικό κόσμο μας: Είναι «μια συγκεκριμένη αντίληψη η οποία εκφράζεται ως μίσος προς τους Εβραίους, με ρητορικές ή και φυσικές εκδηλώσεις εναντίον τους, κατά θεσμών της εβραϊκής κοινότητας και θρησκευτικών εγκαταστάσεων», σύμφωνα με τη Διεθνή Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος (IHRA). Παράλληλα, όμως, «η κριτική εις βάρος του Ισραήλ, όμοια με την κριτική που δέχεται οποιοδήποτε άλλο κράτος, δεν μπορεί να θεωρηθεί αντισημιτισμός», όπως δηλώνει ακόμα και το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος.
Οι κατηγορίες κατά της διεθνούς Αριστεράς έχουν μια βάση, η οποία όμως δεν εδράζεται σε αντισημιτισμό αλλά στην τάση της να ταυτίζεται ιδεολογικά και να υπερασπίζεται μειονότητες, ακόμα και ένοπλες οργανώσεις, επαναστατικά ή απελευθερωτικά κινήματα, ομάδες σαν τον ΙRA στην Ιρλανδία, τη βασκική ΕΤΑ, παλαιότερα τις Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Ιταλία ή τη RAF στη Γερμανία, όπως και τα αντιδικτατορικά κινήματα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής κ.ά. Γι’ αυτό είχε πάντα μια δυσκολία να αποδοκιμάσει τις πράξεις βίας με θύματα αθώους πολίτες – να μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι και η ΕΟΚΑ στην Κύπρο θεωρείτο τρομοκρατική οργάνωση από τους Βρετανούς.
Μπορούμε άραγε να πούμε ανεπιφύλακτα ότι σε κάθε περίπτωση η βία είναι απαράδεκτη; Η έννοια της τρομοκρατίας είναι αρκετά αμφιλεγόμενη, αφού εξαρτάται από ποια πλευρά την αντικρίζεις. Ωστόσο, αν δεχτούμε ότι είναι τρομοκρατικές οι πράξεις βίας από τις ένοπλες ομάδες που (αυτο)χαρακτηρίζονται ως επαναστατικές, θα πρέπει να δεχτούμε ότι υπάρχει παράλληλα και κρατική τρομοκρατία – και μάλιστα όχι ως αμελητέα εξαίρεση. Αυτό το δίπολο αντιμάχεται στο Ισραήλ σήμερα: Χαμάς (και Χεζμπολάχ, Ιράν, ΙSIS κ.ά.) από τη μια, Ισραηλινή κυβέρνηση και ακραίοι σιωνιστές από την άλλη, με την υποστήριξη των Αμερικανών και των συμμάχων τους. Όσοι άμαχοι βρίσκονται στη μέση –Παλαιστίνιοι και Εβραίοι– είναι τα θύματα σε κάθε περίπτωση.
Αν η Αριστερά έχει ηθικό ή ιδεολογικό κώλυμα να αναγνωρίσει ως απαράδεκτη βαρβαρότητα τις δολοφονίες που διέπραξε η Χαμάς στο όνομα των καταπιεσμένων Παλαιστινίων, τι να πούμε για εκείνους που δικαιολογούν τα εγκλήματα του Νετανιάχου και των φανατικών σιωνιστών εις βάρος ενός ολόκληρου λαού, στο όνομα των θυμάτων του δικού του λαού και της όποιας εκδίκησης; Το Ολοκαύτωμα που υπέστησαν οι Εβραίοι εξαιτίας των αντισημιτικών στερεοτύπων που καλλιεργούντο την εποχή του Χίτλερ, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογήσει το νέο Ολοκαύτωμα που επιχειρούν οι απόγονοι εκείνων που θυσιάστηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα – αντιθέτως, μάλιστα, συνιστά ύβρη στη μνήμη και στη θυσία τους. Ταυτόχρονα, ενισχύει τα όποια κατάλοιπα αντισημιτισμού στον κόσμο, μαζί και το θρησκευτικό μίσος εναντίον τους από τους μουσουλμάνους κυρίως, διαιωνίζοντας μια παράλογη αιματηρή αντιπαράθεση, κακή για όλους.
Το παρήγορο είναι πως δεν έχουμε μόνο τους φανατικούς της μιας πλευράς απέναντι στους φανατικούς της άλλης. Υπάρχουν πολλές φωνές λογικής και στις δύο πλευρές, διανοουμένων και άλλων –κυρίως από την πλευρά του Ισραήλ, του ισχυρότερου αντικειμενικά σε αυτόν τον πόλεμο– που αντιτίθενται έντονα και δυναμικά στον παραλογισμό. Το κίνημα των Εβραίων στις ΗΠΑ «Not In Our Names», λόγου χάρη, πώς μπορεί να κατηγορηθεί για αντισημιτισμό; Από την άλλη, αν η ανεπιφύλακτη στάση κάποιων κυβερνήσεων και κομμάτων υπέρ του Ισραήλ μπορεί να εξηγηθεί με πολιτικά κριτήρια, είναι αδικαιολόγητη και απαράδεκτη όταν προέρχεται από διανοητές και πανεπιστημιακούς καθηγητές. Όσο και να μην τους αρέσει, οι φρικαλεότητες της Χαμάς δεν νομιμοποιούν τη συλλογική τιμωρία του παλαιστινιακού λαού από το Ισραήλ, όπως άλλωστε είπε σαφέστατα και ο Γ.Γ. του ΟΗΕ.
Ακούμε καθημερινά στις ειδήσεις εκφράσεις όπως «εκκένωση», η οποία αναφέρεται σε ανθρώπους και όχι σε μπάζα ή άχρηστα υλικά. Η «εκδίκηση» που υπόσχεται ο Νετανιάχου δεν αφορά βεντέτα ανάμεσα σε φαμίλιες, καταδικαστέα οπωσδήποτε, είναι μια απολύτως απαράδεκτη συμπεριφορά εκ μέρους ενός κράτους πολιτισμένου – με ή χωρίς εισαγωγικά. Ούτως ή άλλως είναι αδιέξοδη και αντιπαραγωγική, όπως και η παιδαριώδης αντίληψη ότι η Χαμάς και οι όμοιοί της θα εξαφανιστούν από προσώπου γης με την ανομολόγητη προσπάθεια του Νετανιάχου να «καθαρίσει» το κράτος του από κάθε αραβικό και μουσουλμανικό στοιχείο. Όπως δεν εξάλειψε τους Εβραίους ο Χίτλερ, ούτε οι Παλαιστίνιοι θα χαθούν.
Ο σαρκασμός του Αιγύπτιου κωμικού Μπάσεμ Γιουσέφ, σε μια συζήτηση με τον Πιρς Μόργκαν, τα λέει όλα: «Αυτοί οι Παλαιστίνιοι είναι πολύ δραματικοί, κλαίγονται διαρκώς ότι “το Ισραήλ μας σκοτώνει”. Αλλά δεν πεθαίνουν ποτέ, όλο επιστρέφουν. Είναι πολύ δύσκολο να τους σκοτώσεις. Το ξέρω γιατί είμαι παντρεμένος με Παλαιστίνια. Έχω προσπαθήσει πολλές φορές, αλλά ποτέ δεν καταφέρνω να τη βγάλω από τη μέση… Δεν κάνω μαύρο χιούμορ. Προσπαθώ πραγματικά κάθε φορά, αλλά εκείνη χρησιμοποιεί τα παιδιά μας ως ανθρώπινες ασπίδες». Και το αποκορύφωμα: «Το Ισραήλ μονίμως εμφανίζεται ως το θύμα, αυτή αποκλειστικά την εικόνα θέλει να περνάει προς τα έξω. Είναι μια πολύ δύσκολη σχέση, η σχέση με το Ισραήλ», ομολογεί. «Είναι σα να είσαι σε σχέση με ψυχοπαθή νάρκισσο που σε διαλύει και μετά σε κάνει να πιστεύεις ότι ήταν δικό σου το φταίξιμο».
(Στη φωτογραφία, ένα graffiti άγνωστου καλλιτέχνη –πιθανώς του Banksy– στο τείχος που διαχωρίζει τα παλαιστινιακά εδάφη στο Ισραήλ).
chrarv@philelefheros.com
Ελεύθερα, 05.11.2023
