Παρακολουθώντας κανείς αυτό που ονομάζουμε «ενημέρωση», θα διαπιστώσει ότι ένας μεγάλος όγκος αυτής δεν προκύπτει από γεγονός, αλλά από κάτι που έχει ειπωθεί … γενικά. Συνήθως, αυτό εμπίπτει στη κατηγορία σχολίου, το οποίο όμως τα περισσότερα ΜΜΕ, αν όχι όλα, το «τραβάνε» όσο δεν πάει άλλο, και το παρουσιάζουν ως … ειδησεογραφία.
Την Παρασκευή είχαμε αυτήν την κουβέντα με ένα από τα πιο εμβληματικά πρόσωπα του ελληνικού Τύπου, τον κ. Ανδρέα Ζούλα. Δημοσιογράφος, ολόκληρη ιστορία. Με επαγγελματική σταδιοδρομία από το 1965 μέχρι και το 2010. Ανέβηκε όλα τα σκαλοπάτια του επαγγέλματος: Ελεύθερος ρεπόρτερ, πολιτικός συντάκτης, σχολιαστής, αρθρογράφος. Σε πολλές αθηναικές εφημερίδες. Αρχισυντάκτης της Καθημερινής και του ΑΠΕ. Παραγωγός ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών. Και έλεγε το εξής πολύ εύστοχο και ενδιαφέρον:
«Η τομή που διαφοροποιεί την δημοσιογραφία την δική μου από την σημερινή, έγινε στο ’89-’90. Ήταν τότε σε άνθηση η λεγόμενη τότε «ελεύθερη ραδιοφωνία». Την «μη κρατική», για να το πούμε πιο σωστά. Και βεβαίως, αμέσως μετά, την ιδιωτική τηλεόραση. Εκεί εντοπίζω ιδιαίτερα την «μεγάλη τομή» στην δημοσιογραφία. Γιατί ξαφνικά, η «δήλωση» έγινε «είδηση».
Με την ραδιοφωνία, και κυρίως με την τηλεόραση, η απλή δήλωση κάποιου, για οποιοδήποτε θέμα, έγινε, βαφτίστηκε «είδηση». Ενώ στις εφημερίδες, για να δημοσιευτεί το όνομα κάποιου, έπρεπε να είναι «κάποιος», και κάτι να έχει κάνει. Όχι να δηλώνει απλά. Δεν υπήρχε περίπτωση τότε να γράψεις ότι ο τάδε δήλωσε «αυτό». Και λοιπόν; Χαίρω πολύ ότι το δήλωσε! Το θέμα είναι ποια ήταν η πράξη με την οποί σχετιζόταν αυτή η δήλωση; Όχι η κουβέντα στον αέρα.
Εδώ λοιπόν ξαφνικά, από το ’90 και μετά, έχουμε αυτόν τον καταιγισμό των λεγομένων ειδήσεων, που είναι στην κυριολεξία δηλώσεις, δεν είναι ειδήσεις…».
Καλά τα λέει! Από χθες Πέμπτη, μέχρι και σήμερα Παρασκευή, από τις πρώτες ειδήσεις όλων των καναλιών (και κατ’ επέκταση και όλων των ενημερωτικών ιστότοπων, ήταν η δήλωση του Άδωνι Γεωργιάδη που, όπως την είπε, ή την εξέλαβαν, έθετε το … ρητορικό ερώτημα «δηλαδή σήμερα στην Ελλάδα πόσοι πιστεύετε από τους 100 συμπολίτες μας, άμα τους ρωτήσουμε, ενδιαφέρονται για Εξεταστική ή για Προκαταρκτική επιτροπή για τα Τέμπη;», για να προσθέσει εν συνεχεία ότι, κατ’ αυτόν, εκείνο που απασχολεί τους Έλληνες είναι η ακρίβεια». Για την οποία η κυβέρνησή του κάνει …μπλα,μπλα, μπλα, … whatever.
Πάντως, όπως κι αν το διαβάσει κανείς, όπως και να το δει, έχει δίκιο ο κ. Ζούλας – δημοσιογράφος με 45 χρόνων χιλιόμετρα στα πόδια του – ότι δηλώσεις σαν και αυτήν, δεν αποτελούν είδηση. Είναι, απλώς, μικρές φωτοβολίδες κρότου, για να μαζεύουν βλέμματα, likes και διαφημίσεις. Όντως, δεν είναι δημοσιογραφία αυτή. Άγρα φτηνής πελατείας είναι, αναδεικνύοντας το ασήμαντο σε σημαντικό…
Αλλά, ο κ. Ζούλας δεν στέκεται μόνο στις δηλώσεις που βαφτίζονται ειδήσεις, αλλά και στα πρόσωπα που κάνουν τις δηλώσεις. «Στις εφημερίδες, εάν δηλαδή σήμερα εξακολουθούσε ακόμη η πληροφόρηση να εξαρτάται κατά 90 τοις εκατό, όπως τότε, από τις εφημερίδες, δηλαδή από τον έντυπο Τύπο, δεν υπήρχε περίπτωση να ακούγονταν ή να αναφέρονταν ονόματα, τα οποία διαδραματίζουν ρόλο. Για να γραφεί ένα όνομα κάποιου, δεν θέλω να πω συγκεκριμένα ονόματα, αλλά στον περίγυρό μας τα αξιολογούσαμε όπως πρέπει. Δηλαδή όχι με κριτήρια παρέας… Γιατί, όταν αποφασίζεις να προβάλεις κάποιον στον δημόσιο χώρο, η είδηση παίρνει άλλη διάσταση. Για αυτό και πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός ο δημοσιογράφος στις επιλογές του».
Σήμερα, σχεδόν κάθε πολιτικός έχει την «επικοινωνιακή του ομάδα». Αυτή, κατά κανόνα αποτελείται από δημοσιογραφους οι οποίοι αντιλαμβάνονται την είδηση ακριβώς όπως αυτή δεν πρέπει να είναι: βασισμένη σε δήλωση, και όχι σε γεγονός.
Η δήλωση έχει την θέση της. Αλλά μόνο ως αυτό που είναι, και εφόσον προηγουμένως ελεγχθεί ως ακριβές. Π.χ., το κλασικό «εμείς θα λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για να καταπολεμήσουμε την διαφθορά», που το έχουμε ακούσει αμέτρητες φορές από άπειρα επίσημα στόματα, από την σωστή δημοσιογραφία δεν περνά ούτε ως μονόστηλο – δεν πάει να έχει κάνει τη σχετική δήλωση ακόμα και ο γκράν πάπας!.
Υ.Γ.: Η μόνη περίπτωση για να γίνει η συγκεκριμένη δήλωση είδηση, είναι να την έχει πει ο Ντον Κορλεόνε!…
