Από το πρωί χτες μύριζε η ανωμαλία. Όταν άκουσα τον δημοσιογράφο το ΡΙΚ να λέει ότι σύμφωνα με «κυβερνητική πηγή» το δημοσίευμα του Φιλελεύθερου για παρακολουθήσεις δημοσιογράφων «πρόκειται για παρανόηση». Αυτό. Τίποτε άλλο. Και το έριξε στον αέρα σαν να έβγαινε ξαφνικά πόρισμα καταδίκης και απλά ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα. Λέω κι εγώ, κάτι δεν πάει καλά. Ούτε ο δημοσιογράφος σκέφτηκε ότι είναι τη δική του δουλειά που επηρεάζει αυτή η ιστορία για να το ψάξει λίγο περισσότερο, ούτε η «κυβερνητική πηγή» είχε το θάρρος να μιλήσει επώνυμα. Απλώς ήθελαν ένα ραδιόφωνο να θολώσει τα νερά.
Μετά ανέλαβε να τα θολώσει επίσημα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Υποχρεωτικά μάλλον, διότι χτες είχε συνάντηση με τα ΜΜΕ και θα έπρεπε να απαντήσει σε ερωτήσεις. Προετοιμάστηκε, λοιπόν, και ανέπτυξε την θεωρία περί παρανόησης. «Είναι ακριβώς το αντίθετο που συμβαίνει», έλεγε. Διότι «η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ταχθεί υπέρ του άρθρου 4 που προνοεί την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών και την απαγόρευση της χρήσης λογισμικών παρακολούθησης με την εξαίρεση για λόγους διερεύνησής πολύ σοβαρών εγκλημάτων και υπό πολύ σοβαρές προϋποθέσεις».
Αυτή είναι η ιστορία. Η εξαίρεση. Η δήθεν εξαίρεση. Προσέξτε, τι ακριβώς συμβαίνει. Συζητούν στην Ευρώπη να ρυθμίσουν κανονισμούς για την προστασία της ελευθεροτυπίας πανευρωπαϊκά. Κάποιες χώρες προωθούν μέσα στα υπόλοιπα και ένα άρθρο (το 4) το οποίο ανοίγει το δρόμο για νόμιμες (παράνομες γίνονται κατά κόρον) παρακολουθήσεις δημοσιογράφων. Η Κύπρος και άλλες χώρες (οι λεπτομέρειες στο ρεπορτάζ) υποστηρίζουν αυτή την πρόνοια. Από όσα είπε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μάλλον δεν κατάλαβαν γιατί οι δημοσιογράφοι στην Κύπρο και στην Ευρώπη το θεωρούν αυτό απαράδεκτο και εγκληματικό για την ελευθεροτυπία. Ή κάνουν πως δεν κατάλαβαν. Και προσπαθούν να μας πείσουν ότι είναι και για το καλό μας που το κάνουν, είναι για να προστατεύσουν τις δημοσιογραφικές πηγές, δήθεν. Λες και απευθύνονται σε νηπιαγωγείο.
Στην Κύπρο υπάρχει νομοθεσία, που επιτρέπει στις κρατικές υπηρεσίες να θέσουν κάποιον υπό παρακολούθηση σε εξαιρετικές περιπτώσεις και αφού διασφαλιστεί πρώτα δικαστική εντολή. Δεν εξαιρούνται οι δημοσιογράφοι από αυτή την νομοθεσία, ούτε κανένας άλλος πολίτης. Αλλά, όταν κάνεις ειδική νομοθεσία για την παρακολούθηση δημοσιογράφων δεν είναι το ίδιο. Ποια η ανάγκη να το κάνεις αφού υπάρχει ήδη νομοθεσία για όλους τους πολίτες; Διότι, πολύ απλά, οι κυβερνήσεις (πιστεύαμε άλλων χωρών, αλλά φαίνεται και η δική μας), θέλουν να έχουν ειδικά στο στόχαστρο τους δημοσιογράφους. Να μπορούν πιο εύκολα να διατάσσουν τους κοριούς τους να θέτουν έναν δημοσιογράφο υπό παρακολούθηση.
Εμείς τώρα μπορούμε να τους εμπιστευτούμε ότι θα το κάνουν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις; Μόνο όταν κινδυνεύει η δημόσια ασφάλεια; Ποιος θα το κρίνει αυτό; Ο Πρόεδρος; Ο υπουργός; Ο αρχηγός της ΚΥΠ; Ο αρχηγός της Αστυνομίας; Ζήτω που καήκαμε. Με αυτή την νομοθεσία θα μπορεί όποιος θέλει από αυτούς να μαζεύει στοιχεία από τηλέφωνα, κομπιούτερ ή άλλα μέσα του δημοσιογράφου για να βρει κάτι εναντίον του να τον έχει στο χέρι. Ή, αν βγάζει αντιπολιτευτικά ρεπορτάζ, για να μάθει τις πηγές του να πάρει τα μέτρα του. Αυτό είναι που βλάπτει την ελευθεροτυπία. Διότι νομιμοποιούν την αυθαιρεσία εναντίον της δημοσιογραφικής εργασίας. Όποιος δημοσιογράφος θεωρούν ότι γίνεται ενοχλητικός για τους ίδιους τον κηρύσσουν επικίνδυνο για την εθνική ασφάλεια και τον θέτουν υπό παρακολούθηση. Άλλωστε, ειδικά στην Κύπρο, έχουμε παντού κινδύνους εθνικής ασφάλειας…
«Υπήρχε το ζήτημα για εξαιρέσεις σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις», εξηγούσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, «που αφορούν θέματα εθνικής ασφάλειας – όπως άλλωστε υπάρχει και σχετική νομοθεσία και στην Κύπρο όχι μόνο για τους δημοσιογράφους, για ζητήματα που άπτονται της εθνικής ασφάλειας ή τρομοκρατίας». Αφού υπάρχει σχετική νομοθεσία, λοιπόν, γιατί χρειάζεται ειδική νομοθεσία για τους δημοσιογράφους με τις ίδιες «εξαιρέσεις σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις»; Για να είναι πιο εύκολη η αυθαιρεσία των κυβερνήσεων, φυσικά.
Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και η Ένωση Συντακτών, βρίσκονται από καιρό σε επαφή με άλλα Συμβούλια Τύπου στην ΕΕ και προσπαθούν να αποτρέψουν αυτή την πρόνοια. Παρανόησαν όλοι;
- Η φωτογραφία είναι από τον χθεσινό «euobserver», που δημοσίευσε ταυτόχρονα με τον «Φ» το θέμα των παρακολουθήσεων.
