Αυτός ήταν ο τίτλος μια διάλεξης που έκανε πριν από περίπου 50 χρόνια ένας Αμερικανός ακαδημαϊκός ονόματι, Ντόναλντ Τ Κάμπελ. Προκάλεσε αίσθηση και συζητήθηκε πολύ στα πανεπιστήμια, σε πολιτικούς κύκλους, στα Μέσα Ενημέρωσης και σε Επιστημονικές Επιθεωρήσεις.
Εκείνο που πίστευε ο Κάμπελ –και που ίσως στέκει ακόμα ως οδηγός στις σύγχρονες κοινωνίες που θέλουν να πάνε μπροστά, (αλλά πολλές φορές κολλάνε στο πώς, δηλαδή στη μεθοδολογία)– είναι ότι υποστήριξε τη χρήση πιο αυστηρών, τυχαιοποιημένων δοκιμών, για την αξιολόγηση της δημόσιας πολιτικής.
Αλλά είναι πολύ περισσότερο από αυτό. Και ακόμα, έχει δυσκολίες. Προερχόμενες κυρίως από τις λεγόμενες αντιδραστικές δυνάμεις. Εκείνες που προτιμούν τη βολική ακινησία.
Ο οικονομικός αναλυτής των «Financial Times», Τιμ Χάλφορντ, που αναδεικνύει και προσυπογράφει την μέθοδο του Κάμπελ, βρίσκει σε αυτήν μια απάντηση στο χρόνιο ερώτημα «Γιατί οι κυβερνήσεις είναι τόσο ανίκανες στο να λύνουν προβλήματα;».
Πρώτ’ απ’ όλα, σημειώνει, υπάρχουν προβλήματα που επαναλαμβάνονται συνεχώς και που φαίνεται να μην λύνονται ποτέ. Κι όμως, πρέπει να επιμείνουμε.
Ο Κάμπελ ενθαρρύνει μια προσέγγιση δυναμική. Μια «νοοτροπία του εφικτού», όπως την ονομάζει και που σίγουρα παραπέμπει σε δράση και όχι θεωρητική φλυαρία και βολική ακινησία.
Ναι, κάποια προβλήματα είναι πεισματάρικα. Επιμένουν. Στις μικρές κοινωνίες θριαμβεύουν κιόλας. Η δική μας είναι μία από αυτές. Το «ναι, μπορούμε», οριοθετεί περισσότερο το απαραίτητο, παρά το αναγκαίο. Με απλά λόγια, το μότο μας είναι «να ζούμε καλά», όπως καυχιέται όλο και πιο δυνατά ο αυτοαποκαλούμενος «επιτυχημένος».
Ο Κάμπελ θεωρεί δεδομένο ότι πολλές μεταρρυθμίσεις απλά δεν δουλεύουν – για πολλούς και διάφορους λόγους, αλλά ας μην τους αναλύσουμε τώρα. Δεν πρέπει όμως –συνεχίζει ο επιστήμονας– να τις πετάξουμε (τις μεταρρυθμίσεις που δεν περπατάνε), αλλά να δοκιμάσουμε ξανά. Με επιμονή.
Θυμηθείτε, προσθέτει εδώ ο αρθρογράφος των «Financial Times», ότι δεν έχουμε να κάνουμε με εύκολα πράγματα, και εύκολες λύσεις, εφ’ όσον θέλουμε στ’ αλήθεια να αλλάξουμε τις παλιές δομές της ζωής μας, αλλά με «επαναλαμβανόμενα προβλήματά» τους.
Αν ήταν εύκολη η λύση τους, θα είχαν λυθεί ήδη. Άρα, επιστρέφουμε στην ανάγκη της, κατά Κάμπελ, «επαναλαμβανόμενης δοκιμής». Αυτή είναι και η πιο βασική απάντηση στο πάγιο και κουραστικό πια ερώτημα «μα γιατί οι κυβερνήσεις είναι τόσο ανίκανες στο να λύνουν προβλήματα;».
Για να προσγειωθούμε στην πεζή πραγματικότητα, πάρτε μια γεύση από ένα πάγιο πρόβλημα στην Ελλάδα. Έχει να κάνει με την αλόγιστη οδήγησή μας και την μη εφαρμογή στοιχειωδών κανόνων.
Δεν ξέρω πόσο σοβαρή είναι η είδηση που θα σας μεταφέρω τώρα, αλλά ανακοινώθηκε χθες και λέει ότι έρχεται νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας από τον Ιανουάριο. Μεταξύ άλλων –προσέξτε τώρα την ακριβή διατύπωση– θα απαγορεύεται πλέον το ζιγκ-ζαγκ από τα δίκυκλα, αλλά θα επιτρέπονται, λέει, οι σφήνες, στο μποτιλιάρισμα και θα τρώνε πρόστιμα και οι πεζοί για «αλόγιστη κίνηση».
Έψαξα, αλλά δεν βρήκα πουθενά πώς ακριβώς ορίζεται αυτό το πράγμα που μόλις σας παρέθεσα, …, never mind, it doesn’t matter anyway, … το λέω όπως μου ’ρχεται στα αγγλικά, γιατί έτσι κι αλλιώς κι ελληνικά να το πω, πάλι δεν θα καταλαβαίνουμε…
Επίμετρο: Η Ελλάδα, δίχως αμφιβολία άκρως γοητευτική με φυσικές ομορφιές, συνδυασμό βουνού και θάλασσας· όμως δεν είναι το ίδιο γοητευτική για την πραγματικότητα της άναρχης δόμησης και τσιμεντοποίησης, της ανεξέλεγκτης μόλυνσης της ατμόσφαιρας στις πόλεις, της καθημερινής αυτοκινητιστικής σχιζοφρένειας, της παράλογης ακρίβειας και των αντίξοων συνθηκών της καθημερινότητας.
Τα νούμερα που παρουσιάζονται από την ΕΛΣΤΑΤ μάς κάνουν να συμπεραίνουμε πως ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού της χώρας χαρακτηρίζεται «γ ε ρ α σ μ έ ν ο» αφού δεν ανανεώνεται επαρκώς από τις γεννήσεις, σε σχέση με τη διαμόρφωση των συνθηκών ζωής.
Εκεί μπαίνει και το ζήτημα των αντικειμενικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα νέα ζευγάρια, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται στη δημιουργία οικογένειας, μέσα στη δυστοπική και ανασφαλή πραγματικότητα και, δυστυχώς, συχνά αντιδρούν με παραίτηση από κάθε δράση και διεκδίκηση. Κάτι που οδηγεί σε δυσάρεστες καταστάσεις…
