Ο Πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, αντιμετωπίζει ένα από τα βαρύτερα και πληρέστερα κατηγορητήρια που έχουν προσαφθεί σε εν ενεργεία αρχηγό κράτους εδώ και δεκαετίες. Και δεν μιλάμε μόνο για τους Αμερικανούς.
Εκθέσεις του ΟΗΕ, διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και η αμερικανική Δικαιοσύνη, με όσα έχουν τεκμηριώσει και με όσα του προσάπτουν, συνθέτουν μια εικόνα τρομακτική: την εικόνα ενός καθεστώτος που συνδυάζει συστηματική καταστολή, εκτελέσεις, εκλογική χειραγώγηση, διασυνδέσεις με δίκτυα ναρκωτικών και πολλά ακόμη.
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Ανεξάρτητη Διεθνής Αποστολή Διερεύνησης του ΟΗΕ για τη Βενεζουέλα (UN Fact-Finding Mission). Σε αλλεπάλληλες εκθέσεις της, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι κρατικοί μηχανισμοί ασφαλείας της χώρας έχουν εμπλακεί σε πράξεις που ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Οι ερευνητές του ΟΗΕ περιγράφουν ένα καλά οργανωμένο σύστημα καταστολής, στο οποίο οι υπηρεσίες πληροφοριών, η αστυνομία και ειδικές μονάδες λειτουργούν με σαφή ιεραρχία και πολιτική κάλυψη.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις εξωδικαστικές εκτελέσεις, με χιλιάδες θανάτους να καταγράφονται ως «αντίσταση κατά της αρχής». Το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR)έχει χαρακτηρίσει τον αριθμό αυτών των περιστατικών «εξαιρετικά σοκαριστικό», σημειώνοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν σαφή στοιχεία εκτέλεσης και σκηνοθετημένων συμπλοκών. Η ειδική αστυνομική μονάδα FAES κατονομάζεται επανειλημμένα ως βασικός δράστης.
Η διερευνητική επιτροπή του ΟΗΕ μιλά επίσης για διαδεδομένα βασανιστήρια, αυθαίρετες κρατήσεις και θανάτους κρατουμένων, ιδίως μετά από εκλογικές αναμετρήσεις και διαδηλώσεις. Η κατάσταση περιγράφεται ως ένα κλίμα τρόμου, σχεδιασμένο να εξουδετερώσει κάθε μορφή πολιτικής ή κοινωνικής αντίστασης.
Κοινή είναι η εκτίμηση των διεθνών παρατηρητών ότι οι εκλογές υπό τον Μαδούρο συνιστούν παρωδία. «Ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες» χαρακτήρισαν τις προεδρικές εκλογές του 2024, επισημαίνοντας σοβαρές παρατυπίες, αποκλεισμό αντιπολιτευόμενων υποψηφίων και έλλειψη διαφάνειας στην καταμέτρηση. Οι μετεκλογικές διαμαρτυρίες αντιμετωπίστηκαν με βία, αφήνοντας πίσω τους νεκρούς και εκατοντάδες συλλήψεις, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η κοινωνική κατάρρευση επί του καθεστώτος Μαδούρο αποτυπώνεται και στη μαζική έξοδο πληθυσμού. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι σχεδόν οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα — τη δεύτερη μεγαλύτερη προσφυγική έξοδο παγκοσμίως μετά το Σουδάν, μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη του εμφυλίου στη Συρία (6,8 εκατ.) καιτου πολέμου στην Ουκρανία (6,2 εκατ.)! Οι διεθνείς οργανισμοί τονίζουν ότι η πείνα δεν ήταν ο μοναδικός λόγος φυγής· πολλοί έφυγαν γιατί φοβούνταν για τη ζωή τους ή δεν άντεχαν άλλο την καταπίεση του καθεστώτος.
Παράλληλα με τις εκθέσεις του ΟΗΕ, οι βαρύτερες (ποινικές) κατηγορίες προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ κατηγορεί τον Μαδούρο για narco-terrorism, υποστηρίζοντας ότι ηγείται ή προστατεύει το λεγόμενο «Cartel de los Soles» — ένα δίκτυο που φέρεται να συνεργάστηκε με το κολομβιανό ακροαριστερό αντάρτικο FARC για τη μαζική διακίνηση κοκαΐνης από την Κολομβία. Στα αμερικανικά κατηγορητήρια, η κοκαΐνη δεν παρουσιάζεται απλώς ως εμπόρευμα, αλλά ως γεωπολιτικό όπλο.
Οι κατηγορίες συνοδεύονται από κυρώσεις, διεθνή εντάλματα και προσφορές αμοιβής για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στη σύλληψη του Μαδούρο. Η υπόθεση δεν ξεκίνησε πρόσφατα, όπως ορισμένοι νόμισαν μετά από πρόσφατες εξελίξεις, αλλά ήδη από το 2020.
Παράλληλα, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) προσάπτει στον Νικολάς Μαδούρο και σε ανώτατους αξιωματούχους του καθεστώτος εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Μιλάμε για το ίδιο το οποίο έβγαλε το ένταλμα για τον Νετανιάχου και έγινε σημαία όλων όσοι σήμερα ξεπλύνουν τον Μαδούρο.
Μεταξύ άλλων, γίνεται λόγος για αυθαίρετες συλλήψεις και παράνομες κρατήσεις, βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση κρατουμένων — ιδίως πολιτικών αντιφρονούντων — σεξουαλική βία σε χώρους κράτησης, διώξεις για πολιτικούς λόγους, εξωδικαστικές εκτελέσεις από δυνάμεις ασφαλείας και παρακρατικές ομάδες, καθώς και συστηματική καταστολή μέσω κρατικών μηχανισμών όπως η SEBIN και η DGCIM.
Όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα, το καθεστώς της Βενεζουέλας λέει ότι είναι κάτι σαν… ψέματα. Μια συνωμοσία. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο ΟΗΕ και το ICC μιλούν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, και ότι η αμερικανική Δικαιοσύνη έχει απαγγείλει βαριές ποινικές κατηγορίες, διαμορφώνει ένα διεθνές πορτρέτο που δύσκολα αμφισβητείται: ένα καθεστώς που δεν είναι απλώς αυταρχικό, αλλά πρωτίστως εγκληματικό.
