Σχέδιο Τραμπ. Νέα κανονικότητα ή παλιά ψευδαίσθηση;

Ο Λευκός Οίκος παρουσίασε ένα ομολογουμένως φιλόδοξο σχέδιο για τη μεταπολεμική διαχείριση της Λωρίδας της Γάζας, το οποίο βασίζεται στον διαχωρισμό της καθημερινής διοίκησης από την ανώτερη πολιτική και στρατηγική/στρατιωτική εποπτεία. Στόχος του είναι η σταθεροποίηση, η ανοικοδόμηση και η δημιουργία μιας νέας κανονικότητας για τη Λωρίδα.

Στη θεωρία, πρόκειται για ένα θαυμάσιο σχέδιο. Στην πράξη, όμως, γεννώνται κρίσιμα ερωτήματα ασφάλειας, τα οποία απαιτούν απαντήσεις. Απαντήσεις που, σίγουρα, δεν υπάρχουν ακόμη.

Η φιλοσοφία του σχεδίου βασίζεται σε τρία όργανα, καθένα από τα οποία έχει διαφορετική αποστολή και αρμοδιότητες.

Το πρώτο είναι η Τεχνοκρατική Επιτροπή, η οποία αναλαμβάνει τη λειτουργική διακυβέρνηση εντός της Γάζας: την αποκατάσταση βασικών υπηρεσιών, την επανασύσταση διοικητικών δομών και τη σταθεροποίηση της καθημερινότητας. Επικεφαλής έχει οριστεί ο δρ. Άλι Σαάτ, τεχνοκράτης χωρίς πολιτικές εξαρτήσεις ή προηγούμενη πολιτική ανάμιξη. Σίγουρα θετικό το τελευταίο.

Μπορεί, όμως, κανείς να εγγυηθεί ότι το τεχνοκρατικό στοιχείο ισοδυναμεί με ουδετερότητα; Σίγουρα όχι. Την ίδια στιγμή, η Χαμάς όχι μόνο αρνείται κατηγορηματικά να αφοπλιστεί, αλλά επιχειρεί καθημερινά να πλήξει τα ισραηλινά στρατεύματα με τρομοκρατικές αποστολές, προκειμένου να αποτρέψει οποιαδήποτε μετάβαση. Υπό αυτές τις συνθήκες, γεννάται το ερώτημα αν αυτή η προσέγγιση βρίσκεται εντός των ορίων της πραγματικότητας. Η εμπειρία της Γάζας δείχνει ότι διοικητικές δομές και ένοπλη ισχύς μπορούν να συνυπάρξουν.

Μήπως, λοιπόν, η «επαναφορά θεσμών και υπηρεσιών» χωρίς προηγούμενη, πλήρη και επαληθευμένη αποστρατιωτικοποίηση θα λειτουργήσει ως άλλοθι για τη Χαμάς, ώστε να ανασυγκροτηθεί στρατιωτικά, αυτή τη φορά με πολιτική και θεσμική κάλυψη; Όταν η Χαμάς δικτυωθεί παντού, ποιος εντός της Γάζας θα διανοηθεί να διαπράξει την «προδοσία», κατά την τρομοκρατική οργάνωση, αμφισβητώντας την τζιχάντ για να εφαρμόσει ένα σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ;

Το δεύτερο σώμα είναι το πολυδιαφημισμένο Συμβούλιο Ειρήνης υπό την προεδρία του Τραμπ. Η προεδρία Τραμπ τελειώνει σε τρία χρόνια. Ποιος γνωρίζει ποιος θα είναι ο επόμενος Πρόεδρος και ποια θα είναι —ή αν θα υπάρχει— η γραμμή που θα ακολουθήσει, αναλαμβάνοντας ένα σε μεγάλο βαθμό προσωποπαγές μόρφωμα; Ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι θα συνεχιστούν οι ίδιες εγγυήσεις ασφάλειας ή ότι, ιδίως αν πρόκειται για Δημοκρατικό Πρόεδρο, δεν θα υπάρξουν εκπτώσεις λόγω εσωτερικών πολιτικών πιέσεων; Το ίδιο ερώτημα ισχύει και για τα υπόλοιπα κράτη.

Το συγκεκριμένο σώμα καλείται να διαχειριστεί τα τρία πιο κρίσιμα κεφάλαια για την επόμενη μέρα — κρίσιμα όχι μόνο για τη Γάζα αλλά και για το Ισραήλ: τη χάραξη της στρατηγικής κατεύθυνσης της Λωρίδας, την εισροή πόρων που στο παρελθόν κατέληξαν στη Χαμάς, και τη λογοδοσία της μετάβασης. Ποιος θα την επιβάλει; Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδίδεται σε λεονταρισμούς για το τι θα πάθει η Χαμάς αν δεν συμμορφωθεί. 

Ποιος, όμως, θα τη συμμορφώσει — και πώς;

Η Εκτελεστική Επιτροπή της Γάζας εγείρει επίσης σοβαρά ερωτήματα. Η συμμετοχή και μόνο της Άγκυρας σε ένα σώμα-σύνδεσμο μεταξύ του πεδίου και των διεθνών και περιφερειακών παραγόντων προκαλεί ανησυχία, όχι μόνο στο Ισραήλ αλλά και στην περιοχή. Το Ισραήλ ανησυχεί δικαίως και για τη συμμετοχή της απεσταλμένης του ΟΗΕ, Σίγκριντ Κάαγκ, καθώς τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επιδείξει επανειλημμένα έλλειψη αμεροληψίας, τόσο πριν από τον πόλεμο όσο και μετά τις φρικαλεότητες της 7ης Οκτωβρίου. Και δεν χρειάζεται να υπενθυμιστεί ο ρόλος της UNRWA υπέρ της Χαμάς.

Τέλος, η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας είναι η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), η οποία καλείται να στηρίξει την αποστρατιωτικοποίηση και την απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Θετικό είναι ότι, σύμφωνα με δηλώσεις του Αμερικανού Πρέσβη στην Ιερουσαλήμ στο κανάλι i24, η παρουσία τουρκικών στρατευμάτων δεν φαίνεται να αποτελεί επιλογή, όσο το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν μπορεί να τη δεχθεί.

Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο —και μάλλον αμφίβολο— το εύρος της εντολής της ISF: αν θα έχει σαφείς κανόνες εμπλοκής, πραγματική βούληση σύγκρουσης με ένοπλες δομές και πώς όλα αυτά θα επηρεάζονται από πολιτικές ισορροπίες στις χώρες που θα συμμετέχουν.

Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός. Και εν προκειμένω, αυτό που παρουσιάζεται δεν δείχνει να λάμπει ιδιαίτερα.