Ο Μάρκο Ρούμπιο μίλησε απόψε για «περισσότερα νέα» τα οποία έρχονται, όπως είπε, σε σχέση με τον εν εξελίξει διάλογο με την Τεχεράνη.

Είχε προηγηθεί η διάψευση — όχι επίσημα, αλλά μέσω ΜΜΕ που, ούτως ή άλλως, ελέγχονται από το ιρανικό καθεστώς — της πληροφορίας ότι το Ιράν αποχώρησε από τις συνομιλίες. Μια είδηση η οποία αναπόφευκτα έγινε πιστευτή με όσα είπε, ειδικά σήμερα, η Τεχεράνη, καλώντας τον Τραμπ να… παραδοθεί.

Βεβαίως, οι υποστηρικτές του καθεστώτος είναι επίκτητα ανισόρροποι και φανατικοί, ούτως ή άλλως. Πολλοί ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του καθεστώτος και πήγαν με τα παιδιά τους σε σημεία που μπορεί να βομβαρδιστούν, για να φτιάξουν ανθρώπινες ασπίδες. Εάν όντως φτάσουμε σε βομβαρδισμούς, λίγοι θα είναι εκείνοι που θα ξεπεράσουν τη γραμμή για να πουν πως σίγουρα κακό για το μέλλον του Ιράν δεν θα είναι.

Αντιστρόφως ανάλογος θα είναι ο αριθμός όσων θα το σκεφτούν.

Τι θα γίνει, όμως, εάν οι ενεργειακές υποδομές του Ιράν δεχθούν βαριά πλήγματα; Οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην ιρανική επικράτεια, καθώς δεν μιλάμε μόνο για ζημιά σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, διυλιστήρια, πετροχημικά ή δίκτυα μεταφοράς, αλλά για πιθανό ντόμινο που θα αγγίξει άμεσα την εσωτερική λειτουργία του ιρανικού κράτους, την ασφάλεια στον Κόλπο, τις διεθνείς τιμές ενέργειας και το πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ. Στις διεθνείς αγορές οι συνέπειες ήδη καταγράφονται, με το πετρέλαιο να παραμένει σε υψηλά επίπεδα και την προσοχή στραμμένη ακριβώς στο αν θα πληγούν κρίσιμες εγκαταστάσεις ή αν θα διευρυνθεί η κρίση στο Στενό του Ορμούζ.

Κατ’ αρχάς, το Ιράν θα αντιμετωπίσει τεράστια προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και, από εκεί, στην ύδρευση, την αποχέτευση, τις τηλεπικοινωνίες, την άμυνα, τις μεταφορές, στη βασική διοικητική λειτουργία και σε πολλά άλλα. Ένα τέτοιο πλήγμα θα επιφέρει σοβαρή απορρύθμιση της καθημερινότητας και θα εκμηδενίσει τα κρατικά έσοδα, ειδικά αν επηρεαστούν το πετρέλαιο, τα πετροχημικά και οι εξαγωγικές δυνατότητες.

Σχεδόν βέβαιο είναι πως θα αρχίσει η τελική αντίστροφη μέτρηση για τους μουλάδες, όμως το ερώτημα είναι τι θα γίνει μέχρι να φτάσουν τα πράγματα εκεί. Δεν ξέρει κανείς εάν μιλάμε για μέρες ή εβδομάδες. Και το σενάριο μιας ακόμη πιο βάρβαρης καταστολής από εκείνη του Ιανουαρίου είναι εκεί.

Το δεύτερο επίπεδο είναι περιφερειακό. Αν η Τεχεράνη δει ότι χάνονται οι στρατηγικές ενεργειακές της υποδομές, είναι σίγουρο ότι θα προσπαθήσει να μεταφέρει το κόστος σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτό μπορεί να σημαίνει χτυπήματα σε ναυτιλία, σε ενεργειακές εγκαταστάσεις χωρών του Κόλπου, σε θαλάσσιες οδούς και σε αμερικανικούς ή συμμαχικούς στόχους. Το Ορμούζ είναι ο κρίσιμος μοχλός πίεσης. Εάν το Ιράν νιώσει ότι το παιγνίδι χάνεται, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επιδιώξει να αποσταθεροποιήσει συνολικά τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, ώστε κανείς να μη βγει αλώβητος.

Το τρίτο επίπεδο είναι το παγκόσμιο. Ένα σοβαρό χτύπημα στην ιρανική ενέργεια, ειδικά αν συνδυαστεί με μακρότερη αστάθεια στο Ορμούζ, θα σήμαινε ακριβότερο πετρέλαιο, ακριβότερα καύσιμα, υψηλότερο κόστος ναυτιλίας, αύξηση ασφαλίστρων, πληθωριστική πίεση και νέο σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Η Ασία θα δεχόταν το πρώτο άμεσο χτύπημα λόγω εξάρτησης από τις ροές του Κόλπου, ενώ και η Ευρώπη θα επηρεαζόταν έντονα μέσω του LNG, των μεταφορικών και της γενικότερης ενεργειακής αστάθειας. Ένα τέτοιο σοκ θα μπορούσε να μετατραπεί σε πρόβλημα ανάπτυξης, με χαρακτηριστικά στασιμοπληθωρισμού, λένε οι ειδικοί, ειδικά αν κρατήσει πάνω από λίγες εβδομάδες.

Το κρίσιμο ερώτημα, βέβαια, είναι αν το καθεστώς θα μπορούσε να πληγεί τόσο βαριά ώστε να μην είναι σε θέση να αντιδράσει.

Στο ένα πρώτο σενάριο, αυτό της περιορισμένης αλλά σοβαρής φθοράς, το Ιράν παραμένει λειτουργικό και συνεχίζει να αντιδρά με πυραύλους, drones ή ασύμμετρες επιχειρήσεις. Σε ένα δεύτερο, εκείνο της βαριάς αποδυνάμωσης, το καθεστώς χάνει κεντρικό συντονισμό και αντιδρά πιο αργά και χαοτικά. Στο τρίτο και ακραίο σενάριο, της σχεδόν πλήρους παράλυσης, θα πρέπει να έχουν χτυπηθεί ταυτόχρονα οι δομές της ανώτερης διοίκησης και του ελέγχου, όπως και εκτοξευτές, αποθέματα, επικοινωνίες και κρίσιμοι μηχανισμοί κρατικής συνοχής. Με τα σημερινά δεδομένα, αυτό το τελευταίο παραμένει πολύ δυσκολότερο από μια απλή καταστροφή ενεργειακών υποδομών.

Το πιθανότερο είναι σοβαρή αποδυνάμωση, όχι απόλυτη αχρήστευση.

Πολιτικά, για τις ΗΠΑ αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν υπάρξει τακτική επιτυχία, το στρατηγικό κόστος μπορεί να είναι πολύ βαρύ. Αν οι τιμές των καυσίμων ανέβουν και αν ο πόλεμος δείξει να ξεφεύγει, ο Λευκός Οίκος θα βρεθεί αντιμέτωπος με διεθνή κριτική και πιθανή φθορά στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο.

Με μία φράση: ένα πολύ βαρύ πλήγμα μπορεί να τραυματίσει το Ιράν, αλλά δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι θα το αφήσει ανίκανο να απαντήσει.

Πιο πιθανό είναι να το κάνει πιο αδύναμο και πιο χαοτικό. Πολλοί λένε και πιο επικίνδυνο, αναλόγως του χρόνου που θα πάρει μια τέτοια αλλαγή.

Εκτός εάν το αποτέλεσμα των παράλληλων διεργασιών — όχι των επίσημων, αλλά των μυστικών — έχει ήδη παράξει κάποιο αποτέλεσμα που θα αλλάζει τα πράγματα μετά τις επιθέσεις. Ή εάν το καθεστώς συμβιβαστεί την υστάτη· για κάποιους ευσεβής πόθος, για άλλους υπαρκτή πιθανότητα.