«Κύπρος και Λιθουανία έχουν …περίπλοκους γείτονες»,δήλωσε το πρωί της Πέμπτης ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, στη διάρκεια της συνάντησης του στο Προεδρικόμε τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, που είναι βέβαια μια ατράνταχτη γεωπολιτική …αλήθεια που «φωτογραφίζει» την κατοχική Τουρκία και την επεκτατική Ρωσία αντίστοιχα. Ήταν μια συνάντηση που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, αφού επισκιάσθηκε από την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, που ακολούθησε αργότερα το απόγευμα της ίδιας μέρας και από την έναρξη της Άτυπης Συνόδου των Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έτσι κι αλλιώς, η Λιθουανία παρά το ότι είναι μαζί με την Κύπρο μέλη της ίδιας ευρωπαϊκής οικογένειας, είναι γενικά μια «άγνωστη» χώρα για τους Κυπρίους κι ελπίζω πως αυτό το σημείωμα θα τη φέρει λίγο πιο κοντά μας. Αφορά τον Βιτάουτας Ματσέρνις τον νεότερο κλασικό λογοτέχνη της Λιθουανίας που γεννήθηκε το 1921 και πέθανε το 1944 σε ηλικία μόλις 23 χρόνων, αλλά είναι ένας από τους πρωτοπόρους της σύγχρονης ποίησης της χώρας.

Θα έλεγα ότι η ζωή και ο θάνατός του, λίγους μήνες μετά που η πατρίδα του καταλήφθηκε για δεύτερη φορά από τον Κόκκινο στρατό του δικτάτορα Στάλιν, αφού υπέφερε τρία χρόνια κατοχής από τον γερμανικό στρατό του δικτάτορα Χίτλερ, αποτυπώνει –πέρα βέβαια από τη μοναδικότητα του ως ανθρώπου και ποιητή– αυτήν ακριβώς την «περίπλοκη» γεωπολιτική πραγματικότητα. Αυτήν που καθόρισε τη σύγχρονη ιστορία της Λιθουανίας, μέσα από τους αγώνες της ενάντια στην εισβολή και την κατοχή από τον γειτονικό γίγαντα τη σοβιετική Ρωσία και από τη ναζιστική Γερμανία.

Ο Βιτάουτας Ματσέρνις δεν έζησε αρκετά για να δημοσιεύσει την ποίηση του (που άρχισε να δημοσιεύεται το 1970 μετά τον θάνατό του) αλλά «πρόλαβε» να σπουδάσει Φιλοσοφία και Αγγλική Λογοτεχνία και να γίνει γνωστός και δημοφιλής ως ποιητής ανάμεσα στους φοιτητές και σε νεαρούς διανοούμενους στους οποίους έστελνε τα ποιήματα του.

Πολλοί από τους στίχους του εκφράζουν την υπαρξιακή αγωνία και προσπάθεια του να κατανοήσει έναν ακατανόητο, σκληρό και εχθρικό κόσμο όπου ένιωθε αποξενωμένος. «Ένα θυμωμένο βράδι ήρθε στη γη, τόσο ξένο και ανήσυχο. Μόνο ο περιπλανώμενος αέρας στριφογυρίζει έξω απ’ το παράθυρο και σαν ένας ταξιδιώτης κτυπά την πόρτα. Αλλά δεν θα τον αφήσω να μπει…»,έγραψε σε ένα από τα πρώτα του ποιήματα.

Ο Βιτάουτας Ματσέρνις σκοτώθηκε από εξοστρακισμένη σφαίρα, πιθανόν προορισμένη για κάποιον άλλο – δεν κατάφερε τελικά να εμποδίσει τον θάνατο που «του κτύπησε την πόρτα» και μπήκε σαν ένας απρόσκλητος κι ανυπόμονος ταξιδιώτης.