Το Tik Tok μπορεί να διαμορφώσει ενημερωμένους πολίτες και ψηφοφόρους;
Αυτό είναι ένα ερώτημα που εγείρεται τρεις βδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές, με τα στοιχεία να δείχνουν ότι σήμερα παγκοσμίως η νέα γενιά ενημερώνεται κατά πλειοψηφία από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις πλατφόρμες βίντεο.
Ο τρόπος που ενημερωνόμαστε και διαμορφώνουμε άποψη για σημαντικά ζητήματα και κατ’ επέκταση για την ψήφο μας, έχει αλλάξει ριζικά την τελευταία δεκαετία. Σύμφωνα με τις μηνιαίες αναφορές επισκεψιμότητας ιστοσελίδων στην Κύπρο, το Facebook αποτελεί μία από τις κύριες πηγές ενημέρωσης στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Η κυρίαρχη συνήθεια, ωστόσο, είναι να διαβάζουμε τη σύντομη λεζάντα στην κορυφή της ανάρτησης, χωρίς να πατάμε στον σύνδεσμο και να διαβάσουμε ολόκληρη την είδηση ή το άρθρο. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις, μέσα σε δυο-τρεις γραμμές έχουμε διαμορφώσει άποψη για ένα θέμα. Στη νεότερη γενιά, όπου το Facebook θεωρείται ξεπερασμένο, τον ρόλο αυτό έχει αναλάβει το TikTok.
Το TikTok καταγράφεται πλέον ως η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πλατφόρμα για ειδήσεις παγκοσμίως. Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα του Reuters Institute με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και δείγμα 12 χωρών, η κατανάλωση ειδήσεων σε βίντεο αυξήθηκε διεθνώς από 67% σε 75% μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
Το 44% των νέων 18-24 ετών δηλώνουν ότι κύρια πηγή ενημέρωσής τους είναι τα social media και οι πλατφόρμες βίντεο, ενώ για το 16% αποτελούν τη μοναδική πηγή ενημέρωσης.
Μέσω του TikTok, η ενημέρωση συμπυκνώνεται σε βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Έτσι, σύνθετα ζητήματα -από τον πόλεμο στο Ιράν μέχρι το μεταναστευτικό- περιορίζεται στον χρόνο που χρειάζεται για να βράσει ένας καφές.
Και το κυριότερο: το περιεχόμενο αυτό δεν προέρχεται πάντα από επίσημες ή αξιόπιστες πηγές, αλλά από οργανωμένες ομάδες παραπληροφόρησης, θυμωμένους δημιουργούς περιεχομένου, επιτήδειους ή αφελείς influencers.
Η ευθύνη μιας ειδησεογραφικής ομάδας, που λογοδοτεί για την τεκμηρίωση, τον έλεγχο των πηγών και τη δημοσιογραφική δεοντολογία, συχνά απουσιάζει εντελώς από τη σύγχρονη εμπειρία της πληροφόρησης. Και το κόστος για αυτή τη μετατόπιση δεν το πληρώνει μόνο ο κλάδος των μέσων ενημέρωσης. Το πληρώνει η ίδια η δημοκρατία.
Γιατί μια κοινωνία και πολύ περισσότερο μια ολόκληρη γενιά, που ενημερώνεται επιφανειακά κι αποσπασματικά, χειραγωγείται ευκολότερα, θυμώνει γρηγορότερα και ψηφίζει όλο και πιο επιπόλαια – αν ψηφίζει καν.
Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν με αλγόριθμους οι οποίοι «ανταμείβουν» τη γρήγορη αντίδραση, τον ακραίο λόγο, το περιεχόμενο που συγκεντρώνει ένταση και αντιπαράθεση.
Η δημοκρατία πάντοτε επηρεαζόταν από τα μέσα της εποχής της. Και η ποιότητα της ψήφου συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ποιότητα της πληροφόρησης. Σήμερα, για πρώτη φορά στην ιστορία, όμως, η ενημέρωση και κατ’ επέκταση η πολιτική άποψη, διαμορφώνεται με όρους ψυχαγωγίας, μέσα από ένα συνεχές ρεύμα αποσπασματικών πληροφοριών και εντυπώσεων.
Κι αν κάποτε οι κοινωνίες και η δημοκρατία κινδύνευαν από περιορισμούς στην πληροφόρηση, σήμερα το δύσκολο είναι να τη βρεις και να την ξεθάψεις από τα βουνά των «σκουπιδιών».
Ελεύθερα, 03.05.2026
