Πρώτη Μαΐου… αργία, γιορτή, στίχος που σιγοψιθυρίζεται μαζί με τη φωνή του Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Μια ευκαιρία για ξεκούραση, ένα ανοιξιάτικο στεφάνι, μια πορεία με κόκκινα λάβαρα και προκατασκευασμένα συνθήματα μιας άλλης εποχής.
Η σημερινή ημέρα καθιερώθηκε ως αργία (και προσωπικά διαφωνώ και θεωρώ άκρως αδόκιμη την ελλαδική προσέγγιση περί απεργίας) προκειμένου να τιμούνται όλοι εκείνοι που αγωνίστηκαν για ένα καλύτερο εργασιακό περιβάλλον. Και δεν είναι μόνο οι εργάτες του Σικάγο του 1886 που βγήκαν στους δρόμους διεκδικώντας οκτάωρο. Είναι όλοι εκείνοι που πριν από εμάς εργάστηκαν, ίδρωσαν, πάλεψαν για ένα κομμάτι ψωμί.
Η Πρωτομαγιά είναι:
– Μία υπόμνηση ότι τα δικαιώματα δεν χαρίστηκαν από κανένα. Κατακτήθηκαν.
– Μια υπόμνηση ότι η αξιοπρέπεια στην εργασία δεν είναι δεδομένη ποτέ και για κανένα, είναι μια κατάκτηση που χρήζει συνεχούς υπεράσπισης.
– Υπόμνηση ότι κάποιοι πλήρωσαν με αίμα αυτά που θεωρούνται αυτονόητα.
Για κάποιους μπορεί όντως η σημερινή ημέρα να μην σημαίνει απολύτως τίποτε. Μια ακόμα αργία είναι, και πέφτει και Παρασκευή, ευκαιρία για τριήμερο!
Όμως εμείς θυμόμαστε κάπως διαφορετικά τις Παρασκευές: Έναν πατέρα να επιστρέφει κατάκοπος από τις οικοδομές και μια μητέρα εξουθενωμένη από το γειτονικό συσκευαστήριο, με ικανοποίηση ζωγραφισμένη στο πρόσωπό τους. Κρατώντας στο χέρι τον πολύτιμο φάκελο της πληρωμής.
Χωρίς μουρμουρητά, χωρίς διαμαρτυρίες, χωρίς παράπονα και ανέξοδες συζητήσεις. Σκοπός ζωής, όχι το πόσα θα μαζέψουν, αλλά το πώς θα καταφέρουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να γίνουν κάτι καλύτερο απ’ αυτούς. Συνήθως το διατύπωναν κάπως διαφορετικά… «να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι». Δεν είμαι σίγουρος εάν στην πορεία γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι από αυτούς…
Τι είναι λοιπόν η Πρωτομαγιά;
Μια ευκαιρία να σταθούμε και να κοιτάξουμε λίγο προς τα πίσω. Να θυμηθούμε αυτούς που κοπίασαν για να είμαστε αυτό που είμαστε σήμερα.
Ξέρω ότι όλοι μας έχουμε τη ψευδαίσθηση πως όσα καταφέραμε στη ζωή μας, μόνοι μας τα πετύχαμε και δεν έχουμε να δώσουμε λογαριασμό σε κανένα.
Μπορεί να υπάρχουν κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις αραιά και πού στον πλανήτη.
Όλοι οι άλλοι είμαστε αυτό που είμαστε σήμερα γιατί κάποιοι δούλεψαν, ίδρωσαν, πάλεψαν για να μας δώσουν αυτά που οι ίδιοι δεν είχαν. Μας έδειξαν το δρόμο του σεβασμού.
Για τους γονείς μας το οκτάωρο ήταν κάτι το ιερό… για εμάς σήμερα είναι ένας αριθμός χωρίς ουσιαστική έννοια. Εάν αφαιρέσεις ορισμένους κλάδους, στους πλείστους άλλους ο κόσμος πάει δουλειά το πρωί και φεύγει νύκτα χωρίς να κοιτάζει το ρολόι. Και εάν είναι κάποιοι που τελειώνουν απόγευμα, συνεχίζουν και μέχρι το βράδυ κάποια άλλη δουλειά για να τα βγάλουν πέρα.
Εντάξει, δεν είμαστε σε συνθήκες Σικάγο του 1886. Αλλά εάν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε πως υπάρχουν πολλοί χώροι εργασίας που δεν διαφέρουν από τα εργοστάσια, τα σφαγεία και τους σιδηροδρόμους, με ωράρια 10 έως 12 ωρών και έξι ημέρες εργασίας.
Είναι και μια υπόμνηση, λοιπόν, η 1η του Μάη, για το πώς οι διεκδικήσεις για τα πραγματικά δικαιώματα δεν ξεκίνησαν μέσα σε κάποια γραφεία αλλά από τους εργάτες. Άνοιξαν το δρόμο για να διεκδικούν όλοι τα δικαιώματά τους, γιατί ο καθένας που εργάζεται τα έχει, σε όποια θέση και να βρίσκεται και όποια κι αν είναι η μορφή εργασίας που ασκεί.
Η σημερινή ημέρα είναι επίσης μια ευκαιρία να ξαναδούμε τον ρόλο των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Γιατί στο Σικάγο του 1886 το μεγάλο αμερικανικό συνδικάτο της εποχής, η AFL (American Federation of Labor) του Σάμουελ Γκόμπερς, αποστασιοποιήθηκε από τα γεγονότα του Haymarket. Φοβήθηκε την ταύτιση με τους αναρχικούς. Προτίμησε τον συμβιβασμό με το σύστημα.
Υπόμνηση του ρόλου των συνδικάτων και της τάσης τους να θυσιάζουν τους πιο αδύνατους για να προστατέψουν τους ήδη οργανωμένους και τα δικά τους συμφέροντα.
