Τι είναι πράγματι ο πόλεμος στην Ουκρανία; Μπορεί να λεχθούν πολλά και διάφορα γι΄ αυτό τον πόλεμο. Επεκτατικός, ιμπεριαλιστικός, αναθεωρητικός, πόλεμος μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού και άλλα πολλά.
Προσωπικά πιστεύω ότι ο πυρήνας της ουσίας αυτού του πολέμου είναι η ενέργεια: Ο ενεργειακός ανταγωνισμός με αντικείμενο την Ευρώπη.
Μια ματιά στην ιστορία του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα του δεύτερου μισού, θα μας δείξει ότι οι πλείστοι πόλεμοι και άλλες συρράξεις που έλαβαν χώρα σ’ αυτό το διάστημα είχαν στο επίκεντρό τους την ενέργεια, που στην περίπτωση αυτή ήσαν οι υδρογονάνθρακες, τα πετρέλαια και τα παράγωγά τους. Εσχάτως δε, το φυσικό αέριο.
Τα προϊόντα αυτά είναι μεν στη φύση, όμως η προσπέλαση σ’ αυτά και η εξόρυξή τους είναι εξαιρετικά δαπανηρή και απαιτεί πολύ υψηλή και εξειδικευμένη τεχνογνωσία, καθώς και πανάκριβη τεχνολογία.
Είναι ακριβώς γι΄ αυτό που ο τομέας αυτός της οικονομίας πέρασε στα χέρια του ιδιωτικού κεφαλαίου, δημιουργώντας τεράστιους οικονομικούς οργανισμούς πιο ισχυρούς από πολλά κράτη και συνεπώς με τεράστια επιρροή κι επίδραση στα οικονομικά και πολιτικοκοινωνικά δρώμενα. Οι πόλεμοι είναι ακριβώς ένα απ΄ αυτά τα δρώμενα. Και ασφαλώς δεν είναι το μόνο.
Είναι και η σκανδαλώδης ανισότητα της κατανομής του πλούτου, τόσο μεταξύ ανθρώπων, όσο και μεταξύ λαών ολόκληρων. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λεχθεί ότι αυτές οι εταιρείες της ενέργειας κουμαντάρουν τις τύχες όλων ή πολλών λαών.
Με την κλιματική κρίση τα πράγματα αλλάζουν ή πρέπει να αλλάξουν ραγδαία. Οι υδρογονάνθρακες πρέπει σταδιακά αλλά σύντομα να εγκαταλειφθούν και αντ΄ αυτών να χρησιμοποιηθούν οι λεγόμενες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο ήλιος, ο άνεμος, η θάλασσα, το υδρογόνο. Όλα ελεύθερα στη φύση, εκτός του υδρογόνου, και απολύτως προσβάσιμα. Η δε εκμετάλλευσή τους θα ‘πρεπε να είναι το ίδιο προσβάσιμη σε κάθε πολίτη, ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης. Πρώτα απ΄ όλα τα κτήρια θα ‘πρεπε να αποκτήσουν τα δικά τους φωτοβολταϊκά πάνελ, για δική τους κατανάλωση. Κι αυτό με ουσιαστική συνδρομή του κράτους.
Αναφορικά τώρα με τις μεγάλες εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρισμού, είναι καιρός όλα τα κράτη να ξεφύγουν από το μονοπώλιο των πετρελαϊκών εταιριών, παρέχοντας κατά προτεραιότητα άδειες εγκατάστασης φωτοβολταϊκών, κυρίως, ή και ανεμογεννητριών και σε κρατικούς οργανισμούς ηλεκτροπαραγωγής και σε ταμεία συντάξεων, ταμεία προνοίας και άλλα παρόμοιου κοινωνικού χαρακτήρα funds, για να επιτευχθεί όσο το δυνατό μεγαλύτερη κοινωνικοποίηση της παραγωγής ηλεκτρισμού. Ζούμε σε μια ιστορική μετάβαση τεράστιας σημασίας, που θα χαρακτηριστεί η πιο μακρά περίοδος της ανθρώπινης ιστορίας. Η περίοδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που η φύση μάς παρέχει δωρεάν.
Χρέος των όποιων κυβερνώντων είναι πρώτα απ΄ όλα να συνειδητοποιήσουν βαθιά αυτή την επερχόμενη τεράστια αλλαγή και να προετοιμάσουν κατάλληλα τον τόπο για τον ερχομό της.
Πέρα από το γεγονός ότι αυτή η αλλαγή μάς προσφέρει μοναδική ευκαιρία να απαλλαγούμε ή έστω να ελαττώσουμε την επιρροή των πετρελαϊκών εταιρειών πάνω στη ζωή μας, μάς ανοίγει και κάτι άλλο πολύ σημαντικό: Να γίνει η Κύπρος εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ευρώπη. Το πιστοποιούν και ο αγωγός Euro-Asia Interconnector και η απεριόριστη ολόχρονα ηλιοφάνεια της Κύπρου. Με ικανοποίηση άκουσα και τις περί αυτού πρόσφατες δηλώσεις του Προέδρου.
Πώς όμως θα επιτύχουμε αυτό τον μεγαλεπίβολο στόχο, αν τον μοναδικό οργανισμό ηλεκτροπαραγωγής, την ΑΗΚ, τον έχουμε περιθωριοποιήσει, αν δεν του παραχωρούμε άδειες για εγκαταστάσεις ΑΠΕ κι αν του δημιουργούμε συνεχώς προβλήματα; Αυτή την περίοδο η ΑΗΚ έπρεπε να βρίσκεται σε άριστη κατάσταση για να μπορέσει να αντιμετωπίσει επιτυχώς τις προκλήσεις που έρχονται. Γιατί, για να γίνουν αυτές οι εξαγωγές ηλεκτρισμού είναι απαραίτητος ένας φορέας με πείρα, τεχνογνωσία και στελέχη ικανά. Μήπως κάποιοι σκέφτονται πάλι να την ιδιωτικοποιήσουν; Ή μήπως πιστεύουν ότι πράγματι το 2030 θα πάψει να χρησιμοποιείται το φυσικό αέριο; Ούτε λόγος να γίνεται. Είναι ζήτημα αν το 2050 θα απαγορεύεται το φυσικό αέριο. Πολύ απίθανο μου φαίνεται, αν ληφθεί υπ’ όψη τι πρέπει να αλλάξει μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει επιστρέψει και πάλιν στον άνθρακα και τον λιγνίτη, καθώς και στην πυρηνική ενέργεια.
Αυτά πρέπει να έχουν υπ’ όψη όχι μόνο η δική μας Κυβέρνηση αλλά και κάθε Κυβέρνηση που νοιάζεται για τον λαό της.
Η νέα εποχή των ΑΠΕ θα φέρει στον κόσμο και την καθαρή ατμόσφαιρα και την φτηνή ενέργεια και την ανακατανομή της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής της. Θα φέρει ειρήνη κι ευημερία.
* Πρώην υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης
