Πριν μερικές εβδομάδες είδε το φως της δημοσιότητας μία πολύκροτη υπόθεση, η οποία φαίνεται να εμπλέκει κορυφαία ευρωπαϊκά στελέχη σε πράξεις διαφθοράς, χρηματισμού και ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Το σκάνδαλο το οποίο ξέσπασε, μετονομάστηκε σύντομα σε «Qatargate», κατ’ αναλογία του γνωστού σκανδάλου «Watergate» στην Αμερική, στα μέσα της δεκαετίας του 1970.
Με την Ευρωπαϊκή Ένωση ενώπιον μίας τεράστιας θεσμικής κρίσης και με την Κύπρο να κατρακυλά ολοένα και περισσότερο στους διεθνείς δείκτες διαφθοράς, το ερώτημα που αναδύεται είναι το εξής: Πόσο κοντά είμαστε στο επόμενο Cyprusgate;
Συμφωνίες πίσω από κλειστές πόρτες
Τα παρεπόμενα του πιο πάνω σκανδάλου έφεραν στο προσκήνιο τον πολυδιάστατο ρόλο των λόμπι, των εκπροσώπων συμφερόντων, οι οποίοι μεριμνούν ούτως ώστε να ικανοποιούνται τα συμφέροντα των πελατών τους ή και των ιδίων. Επιπρόσθετα, κατέδειξαν πως οι ασφαλιστικές δικλίδες του μητρώου διαφάνειας και του κώδικα δεοντολογίας του Ευρωκοινοβουλίου, δεν επαρκούν για να αποτρέψουν τις αθέμητες συνδιαλλαγές μεταξύ ομάδων συμφερόντων και αξιωματούχων.
«Η ευρωπαϊκή δημοκρατία δέχεται επίθεση»
Σε διάγγελμα της κατά την έναρξη της συνόδου της Ολομέλειας στο Στρασβούργο στις 12 Δεκεμβρίου 2022, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Roberta Metsola, είπε πως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η ευρωπαϊκή δημοκρατία δέχονται επίθεση, ενώ δεσμεύτηκε πως θα δρομολογηθούν μεταρρυθμιστικές διαδικασίες που να διασφαλίζουν μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τις συναντήσεις με ξένους παράγοντες και εκείνους που συνδέονται με αυτούς.
Η κυπριακή πραγματικότητα
Και ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί σείονται συθέμελα, οι κυπριακοί θεσμοί ποιούν επιμελώς την νήσσαν, αφήνοντας ανεφάρμοστο το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη δραστηριότητα του lobbying.
Ειδικότερα, στις 17 Φεβρουαρίου 2022, η Ολομέλεια της Βουλής, μετά από σχεδόν 3 χρόνια συζητήσεων, ενστάσεων και αναβολών, υπερψήφισε το νομοσχέδιο με τίτλο «Ο περί της Διαφάνειας στις Διαδικασίες Λήψης Δημόσιων Αποφάσεων και Συναφών Θεμάτων Νόμος του 2019», σκοπός του οποίου ήταν η θέσπιση νομοθεσίας για τη ρύθμιση της δραστηριότητας του lobbying, ώστε να κατοχυρωθεί η διαφάνεια στις επαφές μεταξύ ομάδων συμφερόντων και κρατικών αξιωματούχων.
Σύμφωνα με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, ο νόμος θα έπρεπε να τεθεί σε ισχύ την ημερομηνία έναρξης ισχύος του περί της Σύστασης και Λειτουργίας Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς Νόμου, ενώ το Μέρος VI και το Μέρος VII, τα οποία προνοούν αδικήματα και ποινές, θα τίθεντο σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2023.
Εντούτοις, η ολιγωρία της κυβέρνησης καθώς και των μελών της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς, οδήγησαν στην εκπρόθεσμη κατάθεση και υπερψήφιση των κανονισμών λειτουργίας της Αρχής (2 Δεκεμβρίου 2022), με αποτέλεσμα η τελευταία να μένει μέχρι πρότινος ανενεργή και με τους σχετικούς κανονισμούς ρύθμισης της νομοθεσίας για το lobbying να παραμένουν στα συρτάρια της αρμόδιας Αρχής, καθιστώντας τη νομοθεσία ανεφάρμοστη.
Πόσο κοντά είμαστε στο επόμενο Cyprusgate;
Με την Ευρωπαϊκή Ένωση ενώπιον μίας τεράστιας θεσμικής κρίσης, την Κύπρο να κατρακυλά ολοένα και περισσότερο στους διεθνείς δείκτες διαφθοράς, τη νομοθεσία ρύθμισης της δραστηριότητας του lobbying να παραμένει ανεφάρμοστη και με ορισμένες πρόνοιές τις να χαρακτηρίζονται τουλάχιστον ως προκλητικές (αρκεί κανείς να δει τις εισαγωγικές διατάξεις και το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας), είναι βέβαιο πως το επόμενο Cyprusgate είναι πολύ κοντά.
Υ.Γ. Ο γράφων θεωρεί περιττή την αναφορά στα προηγούμενα Cyprusgates.
*Εκτελεστικός Λειτουργός Nomoplatform
