Η μητέρα μας ορθόδοξη Εκκλησία μέσα στο πλαίσιο του λειτουργικού της χρόνου μας καλεί και φέτος να εορτάσουμε «την μητρόπολην πασών των εορτών» κατά τον ιερό Χρυσόστομο – τη γιορτή, δηλαδή, εκείνη, που απετέλεσε την αφετηρία και το έναυσμα για όλες τις άλλες γιορτές, τα Χριστούγεννα. Λέει ο ιερός πατήρ: «αν δεν είχαμε Χριστούγεννα, δεν θα είχαμε Θεοφάνια, δεν θα είχαμε Ανάσταση, δεν θα είχαμε Ανάληψη».
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διδάσκει πως η γέννηση του Χριστού είναι μυστήριο απερινόητο: «ου μόνον τοις ανθρώποις αλλά και αυτοίς εισέτι τοις αγγέλοις και αρχαγγέλοις». Δηλαδή, το γεγονός της θεοενσαρκώσεως αποτελεί μέγα μυστήριο, όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για αυτούς τους άγγελους και τους αρχάγγελους. Μέσα στο ίδιο πνεύμα κινούμενος και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, προτρέπει: «Θεού γέννησις, σιωπή τιμάσθω. Μέγα σοι το μαθείν ότι γέγενηται». Δηλαδή, η γέννηση του Θεού Λόγου ας τιμάται με σιωπή. Ας είναι για σένα σπουδαίο και σοβαρό το γεγονός ότι γεννήθηκε.
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς μιλώντας για τη γέννηση του Χριστού εξηγεί· «μπορούσε ο Χριστός να μας σώσει και χωρίς να γίνει άνθρωπος, έπρεπε όμως ο διάβολος να νικηθεί από την ανθρώπινη φύση, που κάποτε ο ίδιος νίκησε, αφού την έριξε στο προπατορικό αμάρτημα, δηλαδή στην αποδοχή της αυτόνομης ισοθεΐας». Έτσι λοιπόν, κατά τον Μέγα Αθανάσιο, «ο Χριστός, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, που ήταν ασώματη και άυλη ύπαρξη όντας Θεός αληθινός, εξαιτίας της αγάπης του Θεού Πατέρα για τον άνθρωπο ένωσε διά της σαρκώσεώς Του δύο φύσεις, τη θεϊκή και την ανθρώπινη».
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μιλώντας για τη γέννηση του Χριστού λέει: «Για αυτό ο Χρίστος έγινε άνθρωπος, για να μας ελευθερώσει από τα πάθη και, αν και είμαστε υλικές κτίσεις, να μας κάνει μιμητές των άυλων αγγέλων».
Για τους θεοφόρους πατέρες, το μυστήριο αυτό είχε και έχει σωτηριολογικές προεκτάσεις, και για τους ανθρώπους, αλλά και για αυτούς ακόμα τους αγγέλους. Όσον αφορά τους ανθρώπους, ο άγιος Μεθόδιος ο εν Ολύμπω διδάσκει ότι ο Χριστός με τη σάρκωσή Του μας καλεί να κάνουμε κτήμα μας τα χαρακτηριστικά της γήινης προσωπικότητάς του, δηλαδή την ταπείνωση, την αγάπη, την πραότητα, την απλότητά Του, για να γίνουμε έτσι θεοί κατά χάριν. Από τη δική του πλευρά ο όσιος Βαρσανούφιος, μεγάλος νηπτικός πατέρας της ορθοδόξου Ανατολής, τονίζει: «Άνθρωπος γέγονε διά σε ο Χρίστος. Γενού και συ διά Τούτον Θεός». Δηλαδή, άνθρωπος έγινε για σένα ο Χριστός, γίνε και εσύ λοιπόν για χάρη Του θεός κατά χάριν. Παρακάτω, δε, αναφέρει: «Νου σου έδωσε ο Χριστός ∙ανέβασέ τον στον ουρανόν φρουρώντας τα άνω, όπου αυτός βρίσκεται».
Σωτηριολογικές προεκτάσεις έχει το γεγονός της γέννησης του Χριστού και για αυτούς ακόμα τους αγγέλους. Διότι, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά,«οι άγγελο ιαπόκτησαν την ατρεψία και παγιωθήκαν στο αγαθό με τη σάρκωση του Λόγου. Επειδή τότε έμπρακτα έμαθαν από τον γεννημένο Χριστό πως ο δρόμος που οδηγεί στην ύψωση προς Αυτόν είναι η ταπείνωση και ουχί η έπαρση».
Αξίζει να τονιστεί πως στο μυστήριο της θεοενσαρκώσεως διακονεί άγγελος Κυρίου, αφού, κατά τον ιερό Χρυσόστομο, το αστέρι που οδήγησε τους μάγους στη Βηθλεέμ ήταν άγγελος Κυρίου. Εξηγεί σχετικά ο ιερός πατήρ: «Τίς ο αστήρ; Ο αστήρ δύναμίς τις αόρατος εις ταύτην μετασχηματισθείσα την όψιν».
Για την ορθόδοξη Ανατολή, το γεγονός της θεοενσαρκώσεως δεν είναι ένα απλό ιστορικό γεγονός που συνέβη πριν μερικές χιλιάδες χρόνια, ένα παρελθοντικό δηλαδή γεγονός, αλλά ένα γεγονός επαναλαμβανόμενο. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, μεγάλος φιλοκαλικός πατέρας της Ορθοδοξίας, μας διδάσκει: «Ο Χριστός γεννιέται κάθε φορά σε κάθε ψυχή που απαλλάσσεται από τα πάθη. Αυτή ακριβώς η ψυχή γίνεται παρθένος μητέρα του Λόγου, και τότε ο άνθρωπος βιώνει εμπειρικά, προσωπικά το γεγονός της γεννήσεως».
Τέλος, κατά τον ίδιο αυτό πατέρα της Εκκλησίας μας, ο άνθρωπος ενώνεται οντολογικά με τον γεννημένο Χριστό, όταν οικειοποιείται το πιο σπουδαίο δώρο που χάρισε στην ανθρωπότητα ο σαρκωμένος Λόγος, που δεν είναι άλλο από το θεανδρικό σώμα Του, που μας προσφέρεται στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Τότε, νιώθει πραγματικά Χριστούγεννα.
Η αληθινή προσφορά ως πράξη
Στο εορταστικό πνεύμα των ημερών, ας αναλογιστούμε τις άθλιες συνθήκες ζωής και σκληρής εργασίας όπου τόσοι συνάνθρωποί μας υπομένουν κι ας προσφέρουμε το λιγότερο απ’ το περίσσευμα της καρδιάς μας. Ο Δεκέμβρης, μήνας Εθελοντισμού, προκρίνει την αληθινή προσφορά ως πράξη, ταυτόσημη με το μήνυμα των Χριστουγέννων, μήνυμα έμπρακτης ανιδιοτελούς αγάπης και καλοσύνης. Ενάντια στο σκοτάδι, σε όλες τις αντίξοες συνθήκες και υπότροπες πράξεις που αμαυρώνουν το τοπίο, ας αντιπαραβάλουμε το φως το απαράμιλλο του γεννηθέντος Θεανθρώπου.
*Διευθυντής Γραφείου Ορθοδόξου Ομολογίας, Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού.
