Από το πρωί χθες, η είδηση του θανάτου του πρώην, Βασιλιά της Ελλάδος, Κωνσταντίνου του Β΄, σκέπασε σχεδόν κάθε άλλο σημαντικό θέμα των ημερών. Δημοσιογραφικά, θα πω ορθώς. Μιλάμε για ένα καίριο κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του τόπου, που σημάδεψε με τρόπο αρνητικό τη μετέπειτα πορεία της. Ακόμα και τη μοίρα της, αν σκεφτεί κάποιος που έχει διαβάσει καλά και με ανοικτό μυαλό τα ιστορικά γεγονότα στα μέσα της δεκαετίας του ’60, ότι η δικτατορία των συνταγματαρχών θα μπορούσε να αποφευχθεί, πιθανότατα συνεπώς και η ανείπωτη τραγωδία της Κύπρου.
Όμως, η Ιστορία, ευτυχώς, δεν είναι «μέγεθος στατικό». Κι ούτε μπορείς πάντα να απομονώσεις κομμάτια μια συγκεκριμένης χρονικής περιόδου για να φτάσεις, αντιμεταθετικά, σε συμπεράσματα ασφαλής για τα μετέπειτα. Η Ιστορία κάνει διαρκές και προσεκτικό «editing», καθώς πολλές φορές προστίθενται ή νέα δεδομένα, ή και αφαιρούνται παλιά. Και σίγουρα, η χρονική αποστασιοποίηση, δίχως να αλλάζει τα γεγονότα και τη σημασία τους, δίνει περισσότερο βάρος στην ουσία των πραγμάτων και λιγότερο σε διάφορες μεταβλητές του.
Οι αναγνώστες εδώ, θα έχουν διαβάσει αρκετές φορές την άποψη του υπογράφοντος για τη μακρά περιπέτεια της διαχείρισης του κυπριακού προβλήματος, κυρίως από την εισβολή και μετά. Άποψη, που λέει ότι πέρα από όλα τα γύρω-γύρω, τα «τι» τα «πώς» και τα «γιατί», η Ιστορία θα κρατήσει ότι (μέχρι αυτή τη στιγμή που μιλάμε), κανένας Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, είτε προσπάθησε πολύ, είτε λιγότερο, δεν κατάφερε να λύσει το πρόβλημα.
Μετράνε δηλαδή και οι μεταβλητές. Αλλά η ουσία παραμένει μία. Στην περίπτωση του τέως Βασιλιά Κωνσταντίνου, δύο από αυτές που συζητούνται έντονα από χθες, είναι (1) ότι ήταν πολύ νέος (μόλις 24 όταν ανέβηκε στον θρόνο το 1964), και άβγαλτος, όταν συνέβησαν τα γεγονότα του ’65 με την πτώση της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου, που οδήγησε και στη Χούντα, και (2) ότι τον επηρέαζε πολύ, τον «νεαρό και πολιτικά άβγαλτο ακόμα» Κωνσταντίνο, η … επιβλητική μητέρα του Φρειδερίκη.
Ναι, έχουν τη βάση τους και αυτά. Αλλά η Ιστορία κρατάει ότι ο ρόλος του στο γκρέμισμα της εκλεγμένης κυβέρνησης, με την υπόθεση της Αποστασίας, είναι αδιαμφισβήτητος.
Όταν έγινε το κακό, ο Κωνσταντίνος συγκρούστηκε με τους συνταγματάρχες, αλλά ήταν αργά. Το παιχνίδι ήταν πια στο δικό τους γήπεδο και έσπρωξαν τον Βασιλιά σε εξορία. Η δικτατορία εξάλειψε την μοναρχία το 1973 κι έναν χρόνο μετά, όταν επέστρεψε η Δημοκρατία στη χώρα, ο Καραμανλής, που ήρθε σαν σωτήρας από τη δική του εξορία στο Παρίσι, έκανε δημοψήφισμα (την ίδια στιγμή που η Κύπρος οδηγείτο στα τουρκικά χέρια ως πρόβατο επί σφαγή), που οι Έλληνες με συντριπτικό ποσοστό τερμάτισαν τον θεσμό και όλους τους εκπροσώπους του.
Φέτος, συμπληρώνεται μισός αιώνας από εκείνα τα τραγικά γεγονότα. Όπως είπε και ο πρωθυπουργός της Ελλάδος, Κυριάκος Μητσοτάκης, σε μια εξαιρετικά διατυπωμένη και πολύ λιτή δήλωση μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου, την οποία παραθέτω αυτούσια και κλείνω:
«Η πολυκύμαντη διαδρομή του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου σημάδεψε και σημαδεύτηκε από ταραγμένες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας του τόπου. Από τραύματα τα οποία επούλωσαν, ωστόσο, οι επιλογές, η ελεύθερη συνείδηση και η ωριμότητα του λαού μας. Αλλά και η διακριτική, είναι αλήθεια, στάση του ιδίου σε όλα τα χρόνια της Μεταπολίτευσης.
Με τον θάνατό του γράφεται, τώρα και σε ανθρώπινο επίπεδο, ο τυπικός επίλογος ενός κεφαλαίου που έχει κλείσει οριστικά με το δημοψήφισμα του 1974. Τον λόγο, πλέον, έχει η Ιστορία. Αυτή θα κρίνει δίκαια και αυστηρά τον Κωνσταντίνο της δημόσιας ζωής. Γιατί τον άνθρωπο Κωνσταντίνο τον συνοδεύει, ήδη, η θλίψη και ο σεβασμός μπροστά στην απώλεια της ίδιας της ζωής.
Απευθύνω τα ειλικρινή συλλυπητήριά μου στην οικογένειά του».
Υστερόγραφο (οφειλόμενο): Θεωρώ θετικό και αξιέπαινο το γεγονός ότι ο πρώην Βασιλιάς και η σύζυγός του Άννα – Μαρία, επέλεξαν για πάνω από 20 χρόνια ως μόνιμο τόπο διαμονής τους την Ελλάδα, χωρίς ποτέ να προκαλέσουν κανέναν και για τίποτα. Ο Κωνσταντίνος (και αυτό δεν μπορεί να του το αφαιρέσει κανένας) λάτρευε τον τόπο του και φρόντισε μαζί με τη γυναίκα του, τα παιδιά τους να λάβουν την ελληνική παιδεία.
